Кіріспе
1996 жылы Майк Джадждың «Бивис және Батт-Хед Америкаға барады» анимациялық фильмі — 1996 жылы шыққан американдық ересектерге арналған анимациялық комедиялық жол фильмі. Ол MTV телеарнасындағы «Бивис және Батт-Хед» анимациялық телесериалы негізінде жасалған. Фильмнің сценарийін сериалдың авторы Майк Джадж жазды және режиссерлік жасады, ол сериалдағы рөлдерін қайта ойнады; Деми Мур, Брюс Уиллис, Роберт Стак және Клорис Личман қосалқы рөлдерде ойнады. Фильмде АҚШ бойынша саяхаттап, білмей тұрып қашқынға айналған екі жасөспірім қылмыскер – Бивис пен Батт-Хедтің басынан өткен оқиғалар баяндалады. Бұрын MTV «Бивис және Батт-Хедті» фильмге бейімдеу туралы ұсыныс жасаған, бірақ Джадж 1994 жылы фильмге келісуге дейін оларды қабылдамады. Өндіріс басталғанда, сериалдың командасы өндірісті тоқтатты, ал Джадж Джо Стиллменмен бірге сценарий жазды. Джон Фриззелл фильмге музыка жазды. «Бивис және Батт-Хед Америкаға барады» фильмінің премьерасы 1996 жылдың 15 желтоқсанында Маннның қытай театрында өтті, ал Paramount Pictures компаниясы АҚШ-та 1996 жылдың 20 желтоқсанында көрсетті. Кейін фильм 1999 жылы MTV телеарнасында, ал 2003 жылы VH1 телеарнасында көрсетілді. Фильм сыншылардың да, коммерциялық жағынан да сәтті болды, АҚШ-та 63,1 миллион доллар тауып, келесі жылы «Scream 2» одан асып түскенше барлық уақыттағы желтоқсан айындағы ең табысты кассалық ашылу болды. Бұл фильм 1996 жылы Диснейдің «Нотр-Дамның қасқырлары» фильмінен кейін екінші ең табысты анимациялық фильм болды. 2022 жылы «Бивис және Батт-Хед Ғайыпқа кетеді» атты жеке жалғасы шықты.
Beavis and Butt Head Do America is a 1996 American adult animated comedy road film based on the MTV animated television series Beavis and Butt Head. The film was co written and directed by series creator Mike Judge, who also reprises his roles from the series; Demi Moore, Bruce Willis, Robert Stack and Cloris Leachman star in supporting roles. The film follows Beavis and Butt Head, two teen delinquents who travel the US and unknowingly become fugitives. Previous offers by MTV to adapt Beavis and Butt Head to film were rejected by Judge, before he eventually agreed to the film in 1994. As production began, the series' staff halted production while Judge wrote the screenplay with Joe Stillman. John Frizzell composed the film's score. Beavis and Butt Head Do America premiered at Mann's Chinese Theater on December 15, 1996, and was released in the United States on December 20, 1996, by Paramount Pictures. The film later aired on MTV in 1999. It also aired on VH1 in 2003. The film was a critical and commercial success, grossing $63.1 million in the United States and becoming the largest December box office opening of all time until it was surpassed the following year by Scream 2, and was the second highest grossing animated film of 1996, behind Disney's The Hunchback of Notre Dame. A standalone sequel, Beavis and Butt Head Do the Universe, was released in 2022.
Сюжет
Бір күні Бивис пен Бэтхед біреудің үйлеріне кіріп, телевизорларын ұрлап, оны іздеуге кіріскенін біледі. Бірнеше рет қол жеткізе алмай, олар әр бөлмеде бір-бірін ұсынатын мотелге тап болады. Олар Мэдди Граймске кездеседі, ол оларды жалдамалы мердігерлер деп қате қабылдайды және Лас-Вегаста әйелі Далласпен "жұмыс істеуге" оларға 10 000 доллар ұсынады. Ол олармен жыныстық қатынасқа түсуді қалайды деп ойлап, Бэтхед Бивиске "нокта" жинап, жаңа телевизор сатып алуға сендіреді. Мэдди жігіттерді әуежайға апарып жібереді. Лас-Вегаста Бивис пен Баттхед қонақ үйге барады, бірақ Даллас оларды тыңдап тұрып ұстап алады. Балалар Даллас ұсынған 20 000 доллардан Мэддиді "жұмысқа қосу" ұсынысынан бас тартып, Далласты кім бірінші "жұмысқа қосу" керектігі туралы дау-дамай жасайды. Бивис пен Бэтхедтің нұсқауларды дұрыс түсінбейтінін түсінген ол Бивисдің шортына X5 блогын, ұрланған биологиялық қаруды орнатады. Ол оларға АҚШ-тың Капитолиумында жыныстық қатынасқа түсуді ұсынады, бірақ шын мәнінде оларды өлтіріп, бірлікті қалпына келтіруді жоспарлайды. Бивис пен Бэтхед экскурсиялық автобусқа отырды. Олар кездейсоқ Хувер бөгетіне саботаж жасағаннан кейін, алкоголь, темекі және атыс қарулары бюросының агенті Флеминг (ATF) екеуінің қылмыстық шеберлер екеніне сенімді болып, оларды ФБР-дің ең іздестірілген тізіміне енгізеді. Йеллоустоун ұлттық паркіне келгенде, Бивис пен Баттхед қате автобусқа түсіп, жігіттерден жиреніп, оларды тастап кеткен монахинялар автобусына қосылады. Шөл далада жүріп, жігіттер екі бұрынғы Mötley Crüe роудерлерін кездестіреді, олар олардың биологиялық әкелері екенін ұмытып кетеді. Мэдди мотелге оралып, шынайы мердігерлермен танысады. Ол ашуланып, Бивис пен Бэтхедті тауып, өлтіруге ант береді. Бивис пен Бэтхедтің теледидарларын ұрлаған мердігерлер оны тасымалдауға жалғастырудың орнына қалдырып, басқа да заттарды ұрлап, мотельдің алдында тастап кетеді. Бивис пен Бэтхед босқындарды жоғалтып, сусызданып, әлсіреп қалғанша жүре береді. Олар өз өмірлерін көз алдында көруге кіріседі. Бетхед оны және Бивис бірге өскенін еске алады, ал Бивис өзін жұмыртқаның ішіне кіретін жыныс клеткасы ретінде көреді. Сусызданудан зардап шегетін Бивис пейот кактусынан бір тістеп алады, бұл оған өзі мен Бэтт-Хедтің музыкалық клипте болғанын елестетуге мүмкіндік береді. Мэдди Бовис пен Бэтхедті тауып алады. Даллас оларды қарсы алуға ниетті екенін білгеннен кейін, ол оларды қорапқа салып, жүре береді. Вирджинияда олар автокөлік жолына шығып, 400 көліктің соқтығысуына себепші болады. Олар оқиға орнын басып өтіп, алғашқы тур автобусына мініп, Ақ үйге жетуден бұрын Капитолийде тоқтайды. Мэдди Далласпен Бейвис пен Бэтхедпен кездеспей тұрып, гаражда қарсы шығады. Ол оны азғырып, оның көлігінде жыныстық қатынасқа түседі, бірақ оларды ATF табады және тұтқындайды. АТФ Ақ үйге жіберілді, себебі Бивис пен Батт Хед сол күні бейбітшілік конференциясы болып жатыр. Бивис кофеин мен қантты тұтынады және өзінің гиперактивті альтер-эгосы - Корнхолиоға айналады. Ол Овалдық кабинетке кіргенде қызыл телефонды алып, әскери ескерту жасады. Бэтхед Челси Клинтонды азғыруға тырысады, бірақ оны бөлмесі терезесінен лақтырады. Ол ұсталып, ATF қызметкерлері оның денесін тексерді. Бивис көршілері Том Андерсонның трейлеріне барады, онда Андерсон оны мастурбация жасап ұстап, сыртқа шығарады. АТФ Бивис биоқаруды ұстады деп ойлап, Андерсон Бивисдің шалбарларын лақтырып жібергенде, оққа атқылауда. Биоқарулы қару Бэтхедтің қолына ұшып түседі, ол оны Флемингке береді. Андерсонды Бейвис пен Бэтхедке айыптау үшін айыптау, Даллас пен Мэддимен бірге тұтқындалады, ал оның әйелі қуысты іздестіруге әкелінеді. Флеминг Бивис пен Баттхедті батыр деп жариялайды, олар президент Билл Клинтонмен кездеседі, ол оларды құрметті ATF агенттері етеді. Бивис пен Бэтхед Хайлендке оралады, олар жыныстық қатынасқа түспегеніне немесе ақша алмағанына ренжіді, бірақ олар өздерінің теледидарларын мотелден тауып алады және күн батысымен оны алып, бір-бірін қорлап жүреді, содан кейін Бивис Андерсонның құрал-сайманына барып мастурбировать етуді ұсынады.
Өндіріс
1993 жылы MTV, Дэвид Геффен және Warner Bros. компанияларымен жасалған келісім бойынша фильмнің дамыту жұмысы басталды. Геффен Beavis and Butt-head телесериалының әлеуетіне сенгендіктен, бағдарлама негізінде фильм және музыкалық альбом жасауды ұсынды. Бастапқыда оны тікелей түсірілімде жасау жоспарланған, Saturday Night Live-дан белгілі Дэвид Спейд пен Адам Сэндлер бас рөлдерге қарастырылған. 1994 жылдың 7 шілдесінде MTV-нің бас компаниясы Viacom, Paramount Pictures-тің бас компаниясы Paramount Communications-ті сатып алғаннан кейін, студия фильмнің серіктесіне айналды, бұл жобадағы Warner-дің үлесін алмастырып, сериал авторы Майк Джаджтың талабымен тікелей түсірілімнен бас тарды. Джадж анимациялық фильмнің өндірісі толыққанды жоспарланбаған және көптеген қызметкерлердің телевизиядағы тәжірибесі болғандықтан, даму процесінде қиындықтар туындағанын айтты. Фильмнің анимациясын Rough Draft Korea компаниясы жасады. Аллюцинация сахнасының дизайны мен анимациясы Роб Зомбидің туындыларына негізделген. Бұл сахнаның режиссері Крис Праноски болды.
Өшірілген көрініс
1999 жылғы 7 тамызда MTV телеарнасында фильмнің тұсаукесері болған кезде, эфирден кейін қосымша өшірілген эпизод көрсетілді: Ұлттық мұражайға барғанда Бивис дәретханаға баруға тырысады, бірақ кабинада дәретхана қағазы болмағандықтан сәттілікке жете алмайды. Бет-бас ашулы, себебі оған Йелоустоун ұлттық паркінде оны таң қалдырған шұбатырлардың автоматты түрде шаю механизмі жоқ екен. Қалған тур тобы қоршалған Тәуелсіздік Декларациясын қарап болғаннан кейін, Бивис жасырын түрде шығып, АҚШ туы бар әйнекті сындырып, оны "бұнғылесіне қағаз ретінде пайдалану" үшін ұрлайды. Мұражай күзетшілері оқиғаға қызығып асығады, ал Бивис тазаланып, аяғына Джон Хэнкоктің қолы қойылған Декларацияның бөлігі жабысқан күйімен кабинадан шығады. Бұл эпизод DVD-де жоқ, бірақ оның туралы комментарий трегінде айтылады. Тректе судья бұл эпизодтың жақсы қабылдалмағанын атап өтті. Билл Клинтон 1996 жылы Боб Доулға сайлауда жеңіліп қалған жағдайда, фильмде Бет-бас Челси Клинтонмен жатын бөлмесінде кездесетін эпизодқа балама ретінде, Челси Клинтонның Ақ үйден көшуге дайындалып жатқанын көрсететін өшірілген эпизод та түсірілді; алайда, 1996 жылдың көктемінде судья Клинтонның қайта сайлануына сенімді болғандықтан, түпнұсқа эпизодты қалдыруды шешті, ол шындығында қарашада осылай болды.
Саундтрек
"Mucha Muchacha" әні, Ван Дриессенмен бірге орындалған "Лесбиянка чайка" әнінің нұсқасы және Лондон Метрополитен оркестрінің орындаған, жеке альбомда жарық көрген музыкалық тректер саундтректе жоқ. "Two Cool Guys" әнін соул/фанк музыканты Исаак Хейс жазған және орындаған. Бұл Хейстің "Шафттан шыққан тақырып" атты "Оскармен" марапатталған әнінің жартылай пародиасы. Онда Beavis and Butt-head телесериалының тақырыбы ритм-гитара ретінде қолданылған, ал тақырыптың авторы, сериал жасаушы Майк Джадж саундтрекке жазылған мәліметтерде Хейспен бірге автор ретінде көрсетілген. Әннің кіріспе тітрлері 1970-жылдардағы танымал полицей фильмдері мен телешоулардың пародиасы болып табылады, онда Beavis және Butt-head шағын детективтер рөлінде бейнеленген. Оззи Осборнның "Walk on Water" әнінің саундтректегі нұсқасы фильмде пайдаланған нұсқадан өзгеше. Фильмде бұрынғы демо-нұсқа қолданылған, ал саундтректе одан кейін өңделген жаңа нұсқа бар. Фильмдегі түпнұсқа демо Осборнның "Prince of Darkness" жинағында табылмайды. Осборн мен оның әріптесі Джим Валланс екеуі де фильмде естілген демо-нұсқаны артық көреді. "Walk on Water" әні жеке сингл ретінде шығарылып, Billboard Mainstream Rock Tracks чартында 28-орынға жеткен. AC/DC-дің "Gone Shootin'" әнінің қолданылуы сериалға өте сай келеді, өйткені Джадж өзі шоудың тақырыбы ретінде қолданылған гитаралық солоның AC/DC әнінен алынғанын, тіпті кері ойнатылғанын мойындады. Саундтрек 2016 жылы арнайы басылымдағы LP сурет дискісінде қайта жарық көрді.
Кассалық жинақ
Beavis and Butt Head Do America 1996 жылы 20 желтоқсанда Солтүстік Америкада бірінші орынға шықты, алғашқы көрсетілім күндері 20,1 миллион доллар табалдырысын өтті. Премьерасынан кейін ол желтоқсан айындағы ең табысты дебюттік демалыстың рекордын жаңартты, бұған дейін Star Trek VI: The Undiscovered Country фильмі ұстаған бұрынғы көрсеткішті арттырып түсті. Фильмнің АҚШ кассасындағы жалпы кірісі 63,1 миллион долларды құрады. Оның өндіріс бюджеті 12 миллион долларға бағаланды.
Сыни қабылдау
Beavis and Butt Head Do America Rotten Tomatoes сайтындағы сын-пікірлерге негізделген мақұлдау рейтингісіне ие және орта есептік көрсеткіші бар. Сыншылардың консенсусы былай делінеді: "Beavis and Butt Head Do America – ұятсыз, кешірімсіз ақымақтық және күтпеген жерден қызықты фильм". Metacritic сайтында фильм 16 сыншының бағалауы бойынша 100 балдық шкала бойынша 64 бал алды, бұл "жалпы жағымды пікірлерді" көрсетеді. CinemaScore сауалнамасы бойынша көрермендер фильмге A+–ден F–ге дейінгі шкала бойынша орташа баға ретінде "B+" берді. Chicago Sun Times газетінің редакторы Роджер Эберт фильмді американдық жастарға жасалған "вульгарлық" сатира деп бағалап, оны "Уэйннің әлемімен" салыстырды. "Siskel and Ebert" телешоуында Эберттің әріптесі Джин Сискель фильмге "жай ғана ұсыныс" берді, өйткені ол екі басты кейіпкерге қызығушылық танытты. Эберт пен Сискель соңында фильмді "екі бас бармақпен жоғары" бағалады. "Jacobin" журналында фильмнің 25 жылдығына арналған ретроспективті мақаласында жазушы Леонард Пирс "Beavis and Butt Head Do America" фильмінің 21 ғасырда да маңыздылығын жоғары бағалады. Пирс фильмді "21 ғасырдағы американдық қауіпсіздік жүйесінің ең ұлы сатирасы" деп сипаттап, "егер фильм әлі де қызықты болмағанда және 2020 жылдардың шаршатарлық сезімімен, тоқтамайтын қарқынмен болмағанда, біз бүгін осы фильм туралы сөйлеспеуіміз мүмкін" деді. Пирс "Beavis and Butt Head Do America" фильмінің "Matt Stone мен Trey Parker осы ғасырда жасаған кез келген жұмыстан гөрі әлдеқайда жаңа" деген қорытындыға келді.
Үй медиасы
Фильм 1997 жылдың 10 маусымында VHS форматында, ал 1999 жылдың 23 қарашасында Paramount Home Entertainment компаниясы арқылы DVD форматында жарық көрді. 2006 жылы "Жаман емес нұсқа" деген атпен арнайы DVD-де қайта шығарылды. Видео шыққан күні Ұлыбританияның ресми видео тізімінде бірден бірінші орынға шықты, екі апта бойы сол орында тұрды, ал үшінші аптада екінші орынға түсті. Фильм Ұлыбританиядағы ресми видео тізімінде барлығы 17 апта болды. Фильмнің 25 жылдығына орай, Paramount Home Entertainment компаниясы 2021 жылдың 7 желтоқсанында Blu-ray форматында алғаш рет шығарды.
Жалғасы
Кейінгі жылдары көптеген жанкүйерлер фильмге жалғас немесе соңы болуы мүмкін деген қауесет таратып, оған «Beavis and Butt-Head: The Sequel» немесе «Beavis and Butt-Head 2» деп атау ұсынған. 2009 жылдың 31 тамызында «Extract» фильмінің жарнамалау кезінде Майк Джадж Бивис пен Баттхедті үлкен экранда қайта көргісі келетінін айтты. 2021 жылдың ақпан айында Paramount+ платформасы үшін жаңа «Beavis and Butt-Head» фильмі түсіріліп жатқаны жарияланды, және Майк Джадж жобаға тартылды. «Beavis and Butt-Head Do the Universe» фильмі 2022 жылдың 23 маусымында шықты.