Эволюциялық биологиядағы өзара әрекеттесушілер және табиғи іріктеу
Interactor
Эволюция теориясы, табиғи іріктеу, мұралық қасиеттер, және организмдердің өзара әрекеттесуі жайлы маңызды ақпарат. Дарвиннің эволюциялық теориясы түсіндіріледі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Интерактор – көрермендермен байланыс жасайтын адам. Немесе, интерактор – табиғи іріктелу әсер ететін объект.
An interactor is a person who interacts with the members of the audience. or
An interactor is an entity that natural selection acts upon.
Анықтама
Интерактор – эволюциялық биология саласында жиі қолданылатын ұғым. Эволюцияның кеңінен қабылданған теориясы – Чарльз Дарвиннің теориясы. Ол, қысқаша айтқанда, бір популяцияда жекелеген организмдер арасында мұраға берілетін белгілердің әртүрлілігі болатынын, сонда белгінің бір түрі басқа түріне қарағанда артықшылықты болуы мүмкін екенін айтады. Осы айырмашылықтың нәтижесінде, ортаға жақсырақ бейімделген ұрпақтардың көбею ықтималдығы артады. Организмдердің белгілеріне ортаның таңдау жасау процесі табиғи іріктеу деп аталады. Осы идеяға сүйене отырып, табиғи іріктеу эволюциялық биологтар интерактор деп атайтын организмдердің белгілеріне әсер етеді. Демек, басқаша айтқанда, интерактор – табиғи іріктеу әсер ететін организмнің бір бөлігі.
Interactor is a concept commonly used in the field of evolutionary biology. A widely accepted theory of evolution is the theory from Charles Darwin. He states, in short, that in a population there is often variation in heritable traits among individuals, in which a form of the trait might be more beneficial than the other form(s). Due to this difference, the chance of getting more adjusted offspring to the environment is higher. The process describing the selection of the environment on the traits of organisms is called natural selection. Based on this idea natural selection seems to act on traits of individuals, which evolutionary biologist like to call the interactor. So stated in a different way; an interactor is defined as a part of an organism that natural selection acts upon.
Көбейтуші
Интеракторлармен бірге жиі айтылатын басқа терминдер – репликаторлар мен тасымалдаушылар. Репликаторлар дегеніміз – өзінің толық құрылымын тікелей көшіру арқылы, мысалы, гендер сияқты, ұрпақтан-ұрпаққа жеткізетін нәрселер. Бұл интерактордан өзгеше, себебі интеракторлар – қоршаған ортамен әрекеттесетін және табиғи іріктеуге ұшырайтын нәрселер. Осы қоршаған ортамен әрекеттесуінің нәтижесінде интеракторлар дифференциалды көбейтуге себеп болады. Дегенмен, кейбір нәрселер (мысалы, гендер) репликатор да, интерактор да бола алады.
Other terms that are often mentioned in the same context as interactors, are replicators and vehicles. When replicators are mentioned, they mean things that pass on their entire structure through successive replications, like genes. This is not the same as an interactor, as interactors are things that interact with their environment and natural selection can act upon. Due to this interaction with the environment, interactors cause differential replication. However, some things (for example genes) can be both replicators and interactors.
Көлік құралдары
Көлік құралдары жиі өзара әрекеттесушілердің синонимі ретінде қолданылады, бірақ көлік құралдары табиғи іріктеуді "басқара" алатын сияқты, олардың табиғи іріктеуді белгілі бір бағытта ықпалдастыруға қабілетті екенін көрсетеді. "Көлік құралдары" термині осы пікірді тудырады, сондықтан кейбір ғалымдар (Халл сияқты) осы ұғымды білдіру үшін "көлік құралдарынан" гөрі "өзара әрекеттесуші" сөзін қолдануды ұсынады. Өзара әрекеттесушінің мысалы – ұлудың қабығының түсі (төменде қараңыз).
Vehicles are often used as a synonym of interactors, only in a way that vehicles can "drive" natural selection, as if they have the behaviour to steer natural selection in a specific way. The term "vehicle" makes it look that way and therefore some people (like Hull) prefer the word "interactor" to "vehicle" for the same concept. An example of an interactor is the shell colour of snails (see below).
Табиғи сұрыпталу мен өзара әрекеттесушілердің үлгісі ретінде жалпы бау-бақша шаяндарды зерттеу
Ортақ бақша құрттарын зерттеу жүргізілді, нәтижесінде табиғи сұрыпталудың өзара әрекеттесушіде қалай жұмыс істейтіні анықталды. Бұл түр эволюциялық зерттеулер үшін өте қолайлы, себебі олардың фенотипін анықтау оңай, ал фенотиптік өзгеріске себеп болатын генотипі өте қарапайым. Ортақ бақша құрттары арасындағы фенотиптік айырмашылықтар қабықтарының түсі мен жолақтарында байқалады, ал түс пен жолақтар бір ген арқылы реттеледі. Құрттардың қабықтары қоңыр, қызғылт және сары түстерде кездеседі, қоңыр түс қызғылт және сарыдан басым. Сонымен қатар, жолақтың өзгеруін жолақты және жолақсыз деп сипаттауға болады, жолақты құрттар бір-бірінен жолақтар санымен ерекшеленеді. Зерттеудің бір қорытындысы – шөлейт жерлерде сары құрттардың тірі қалу деңгейі жоғары және олар осы жерлерде көптеп кездеседі. Бұл табиғи сұрыпталу қабық түсіне әсер еткенін көрсетеді, яғни бұл мысалда қабық түсі – өзара әрекеттесуші фактор. Сонымен қатар, қоңыр құрттардың орманды жерлерде сары құрттарға қарағанда көптеп кездесетіні және тірі қалу деңгейі жоғары екені анықталды. Бұдан әрі, табиғи сұрыпталудың жылулық сұрыпталу деп аталатын белгілі бір түрі қабық түсінің қоршаған ортамен өзара әрекеттесуін көрсетті, сары қабықтар жылы жерлерде көбірек кездесіп, жылуды жақсырақ шағылыстырады.
A study on common garden snails was performed and showed how natural selection on an interactor works. This species is highly suitable for evolutionary research due to their easily to score phenotype and their very straightforward genotype causing the phenotypic variation. Phenotypic variation among common garden snails can be found in their shell colour and banding and both colouring and banding is regulated by one single gene. The snail shells have variations in colours namely brown, pink and yellow; with brown being more dominant than pink and yellow. Furthermore, banding variation can be described as unbanded and banded, with banded individuals differing from another by the number of bands. One of the conclusions that could be drawn out of this research is that in grasslands, yellow individuals had a higher survival rate and were more abundant in these grasslands. This means that natural selection acted on the shell colour, which means that shell colour is the interactor in this example. Furthermore, they found that the brown individuals were more abundant and had a higher survival rate in woodlands than the yellow individuals. Moreover, a specific form of natural selection called thermal selection showed that shell colour worked in the interaction with the environment by yellow shells being more abundant, so more adjusted to reflect heat, in warmer places.