Иоганн Конрад Хофман: Өмірі мен діни-теологиялық еңбектері

Кіріспе

Иоганн Христиан Конрад фон Хофманн (21 желтоқсан 1810 – 20 желтоқсан 1877) – жүйелі және тарихи теология саласының лютерандық профессоры.

Өмірбаян

Ол 1810 жылдың 21 желтоқсанында Нюрнбергте дүниеге келді және Эрланген университетінде дінтану және тарихты оқыды. 1829 жылы ол Берлинге кетіп, онда Шлейермахер, Гегель, Хенгстенберг, Неандер және Ранкеден лекция тыңдады. Соңғысы Хофманды христиан дінтануына емес, тек ғаламдық тарихқа назар аударуға итермеледі. Оның сенімі мен ой-өрісіне әсер еткендердің қатарында реформат пасторы және Эрлангендегі дінтану профессоры Кристиан Крафт, сондай-ақ табиғат тарихы және педагогика профессоры Фридрих Людвиг Георг фон Раумер болды. 1833 жылы Хофман Эрланген гимназиясында еврей тілі мен тарихты оқытуға тағайындалды. 1835 жылы ол Репетент, 1838 жылы Приватдоцент, ал 1841 жылы Эрлангендегі дінтану факультетінің профессоры болды. 1842 жылы ол Росток университетінде профессорлық қызметке тағайындалды, бірақ 1845 жылы "Протестантизм және шіркеу" журналын құрған Готтлиб Кристоф Адольф фон Харлестің орнына Эрлангенге оралды. 1846 мен 1852 жылдар аралығында Хофман осы журналдың редакторларының бірі болды, оған Дж. Ф. Хофлинг (1802–1853) және Готфрид Томасиус (1802–1875) қосылды. (1853–1858 жылдары ол Томасиуспен бірге редакторлық қызмет атқарды. 1859 жылдан өмірінің соңына дейін Хофман бас редактор болды.) Ол 1877 жылдың 20 желтоқсанында Эрлангенде қайтыс болды. Хофман консервативті библиялық герменевтикамен жұмыс істегенімен, прогрессивті саяси партияның мүшесі болды және 1863–1868 жылдар аралығында Бавария парламентінде Эрланген мен Фюрттің өкілі болды. Хофман Эрлангендегі әріптестерінен өнімділігімен және прогрессивті саяси көзқарастарымен ерекшеленді. Ол бірнеше ондаған шағын мақалалар мен редакциялық материалдардан (дінтану және саяси мәселелерге арналған) өзге, "Ескі және Жаңа өсиеттегі болжау және орындалу", "Жазба дәлелдері" сияқты екі томдық еңбектерді және толыққан жоқ он бір томдық Жаңа өсиетке түсіндірме жазды. Ол сонымен қатар біртұтас кітаптар, дінтану этикасы және дінтану энциклопедиясы бойынша маңызды лекциялар оқыды, оларды кейбір студенттері өлімнен кейін жариялады. Хофманның христиан дінтану тарихына қосқан үлесі төрт негізгі салаға бөлінеді: оның библиялық герменевтика туралы ойлары, Киелі кітапты "Heilsgeschichte" немесе "құтқарылу тарихы" ретінде түсінуі, құрбандық туралы түсінігі және Шлейермахердің догматикасынан кейін үштік дінтануын жаңартуы. Мэтью Беккердің сөзіне сүйенсек, Хофманның өмірі мен дінтануын зерттеу – ағылшын тіліндегі осы теологтың идеяларына толық шолу және талдау. "Хофманның Құдайға қатысты үштік көзқарасы құдайлық сүйіспеншілікке негізделген, ол Құдайдың тарихта өзін-өзі ерекшелендіруіне және Құдайдың өзін-өзі беруіне (құдайлық кеноз немесе 'құдайлық өзін-өзі босатпау') себепкер болады, осы арқылы адам Исада жаңа адамзатты іске асыруға ұмтылады. Хофманның "құтқарылу тарихы" (Heilsgeschichte) тұжырымдамасының орталық тұсы – оның үштік кенозды түсінуі, мәңгілік Құдайдың бүкіл әлемді Құдаймен татуластыру үшін Исаға "өзін босату" арқылы тарихи болғаны. Хофманның пікірінше, әлемдік тарихты тек махаббатқа толы үштік Құдайдың тарихи өзін-өзі беруі арқылы ғана дұрыс түсінуге болады. Сондықтан құтқарылу тарихы тарихтан бөлек емес, ол барлық тарихты қамтиды және оны өз ішінде толықтырады. Осылайша, құтқарылу тарихы (Heilsgeschichte) дүние тарихының бір бөлігі емес, керісінше дүние тарихы құтқарылу тарихының бір бөлігі болып табылады". Хофманның тарихқа қатысты үштік дінтануы эсхатологиялық сипатқа ие: тарихқа оның бастамынан емес, соңынан қарағанда оның бірлігі мен мағынасы айқындалады, бірақ оның соңы тарихтың ортасында көрінеді және тек сенім арқылы ғана анықталады. Хофман шомылдыру рәсімінен кейін қайта жаратылуының және сенім арқылы Құдайдың тарихтың соңғы мақсатын (оның бірлігін) Исаның оқиғасында "барлық тарихтың орталығы" ретінде жариялағанына сенді. Мәңгілік Құдай уақытшаны Құдаймен қайтару және біріктіру үшін, махаббатпен мәңгілік Өзін Исада уақытша етуге келді. Хофманның тарихи көзқарасы Киелі кітаптың әрбір түсіндірушісі Киелі кітап мәтініне әкелетін сөзсіз алдын ала түсінікті және белгілі бір діни көзқарастың Киелі кітапты түсіндіруге қатысты герменевтикалық салдарларын ескеру туралы оның алаңдаушылығымен жұмсалды. Хофман түсіндірушінің білімі мен түсінігіне жеке қатысуы, оларды табу және растау түсіндірудің өзінің маңызды бөлігі екенін мойындады. Беккердің сөзіне сәйкес, Хофманның герменевтикалық ойлары Шлейермахердің герменевтикасы мен кейінгі ойшылдар, мысалы Мартин Хайдеггер, Ханс Георг Гадамер, Рудольф Бультман және Поль Рикер арасындағы маңызды дамуды құрайды, олар да тілдің тарихилығын және Киелі кітапты түсіндірушінің тарихилығын талдады.

He was born on 21 December 1810 at Nuremberg, and studied theology and history at the University of Erlangen. In 1829 he went to Berlin, where he heard lectures by Schleiermacher, Hegel, Hengstenberg, Neander, and Ranke. The latter almost persuaded Hofmann to focus entirely upon secular history rather than Christian theology. Other figures who had an influence on his faith and thinking included Christian Krafft, a Reformed pastor and associate professor of theology at Erlangen, and Friedrich Ludwig Georg von Raumer, a professor of natural history and pedagogics there. In 1833 Hofmann received an appointment to teach Hebrew and history in the gymnasium of Erlangen. In 1835 he became Repetent, in 1838 Privatdozent, and in 1841 professor extraordinarius in the theological faculty at Erlangen. In 1842 he became professor ordinarius at the University of Rostock, but in 1845 he returned to Erlangen as the successor to Gottlieb Christoph Adolf von Harless, founder of the journal Zeitschrift für Protestantismus und Kirche. Between 1846 and 1852 Hofmann served as co editor of this journal, along with J. F. Höfling (1802–1853) and Gottfried Thomasius (1802–1875). (Between 1853 and 1858 he and Thomasius were co editors. From 1859 until his death, Hofmann was the principal editor.) He died in Erlangen, on 20 December 1877. While he operated with a conservative biblical hermeneutic, he was a member of a progressive political party, and served as its representative (for Erlangen and Fürth) in the Bavarian parliament between 1863 and 1868. Hofmann stood out among his Erlangen colleagues for many reasons, not least because he was the most prolific among them but also because of his progressive political views. Beyond several dozen smaller essays and editorials (that dealt with both theological and political issues), Hofmann wrote the two volume Prophecy and Fulfillment in the Old and New Testaments, the two volume Scriptural Proof, and an unfinished eleven volume commentary on the whole of the New Testament. He also delivered important lectures on biblical hermeneutics, theological ethics, and theological encyclopedia, which were published posthumously by some of his students. Hofmann's contribution to the history of Christian theology resides in four main areas: his reflections on biblical hermeneutics, his understanding of the Bible as "Heilsgeschichte" or "salvation history", his understanding of the atonement, and his renewal of trinitarian theology in the wake of Schleiermacher's dogmatics. According to Matthew Becker, whose study of Hofmann's life and theology is the only comprehensive overview and analysis of this theologian's ideas in the English language, "Hofmann's Trinitarian view of God is grounded in the divine love, which is the cause of God's free decision to self differentiate God’s self in history and give God’s self (divine kenosis or 'divine self emptying') in history in order to realize in the human Jesus a new humanity. The focal point of Hofmann's conception of 'salvation history' (Heilsgeschichte) is his understanding of Trinitarian kenosis, that the eternal God has become historical by 'emptying' God's self into Jesus in order to reconcile the whole world to God. According to Hofmann, world history can only be understood properly within the historical self giving of the triune God who is love. Salvation history, therefore, is not separate from history but ultimately embraces and fulfills all history within itself. Thus salvation history (Heilsgeschichte) is not a part of world history, but rather world history is a part of salvation history". Hofmann's Trinitarian theology of history is properly eschatological: History is given its unity and meaning by viewing it from its end—not from its beginning—though its end appears in the midst of history and is discernible only in faith. Hofmann believed, in light of his baptismal regeneration and by faith, that God has already revealed the end or goal of history (its unity) in the event of Jesus, who is "the center of all history". In Jesus the eternal God has become temporal to give the eternal Self in love in order to restore and unite the temporal to God. Hofmann's historical perspective was tempered by his concern to take seriously the inescapable pre understanding that every interpreter of the Bible brings to the biblical text and to reckon with the hermeneutical implications that a particular religious perspective creates for biblical interpretation. Hofmann acknowledged that the interpreter’s personal participation in his knowledge and understanding, in both its discovery and its validation, is an indispensable part of interpretation itself. According to Becker, Hofmann's hermeneutical reflections thus form an important development between the hermeneutics of Schleiermacher and later thinkers such as Martin Heidegger, Hans Georg Gadamer, Rudolf Bultmann, and Paul Ricoeur, who have also analyzed the historicity of language and the historicality of the biblical interpreter.