Кіріспе

Ирландиялық республикашы (1949 жылы туған)

Томас Мерфи (Tomás Mac Murchaidh: 1949 жылдың 26 тамызында туған), сондай-ақ «Слаб» деп те аталады, – ирландиялық республикашы, Уақытша Ирландия Республикалық Армиясының (УИРА) бұрынғы штаб бастығы деп саналады. 2015 жылдың желтоқсанында Мерфи, Ирландия Республикасының Қылмыстық активтер бюросының ұзақ тергеуінен кейін, салықтан қашудың тоғыз қылмысы бойынша кінәлі деп танылды. 2016 жылдың ақпанында Мерфи 18 айға түрмеге қамалып, сотталды. Үш бауырдың бірі, Мерфи өмір бойы отбасы құрмаған және түрмеге қамалғанға дейін шаруашылығының Лаут жағында тұрған. Daily Telegraph газетінің бұрынғы тілшісі Тоби Харден оны 1979 жылғы Уорренпойнт шабуылын жоспарлаған деп айыптады, нәтижесінде 18 британдық сарбаз қаза тапты. Сондай-ақ, ол сол күні төрт адамды (оның ішінде екі баланы және Бирманың 1-ші графы Маунтбеттен, Луис Маунтбеттенді) өлтірген Муллагмордағы жарылысқа қатысы бар деген күдік туды. Мерфи 1980-ші жылдары Ливиядан үлкен көлемде қару-жарақ контрабандасына қатысты және 1996 жылы Лондондағы Доклендсте болған жарылыс арқылы бірінші келісімді бұзу туралы шешім қабылдаған Армия Кеңесінің мүшесі болды, сол жарылыста екі адам қаза тапты. Алғашқы үкім соттағы судьяның қорытындысындағы кемшіліктерге байланысты апелляциялық сотта қайта қаралып, Мерфи одан да жеңіліске ұшырады. Қайта қарау сот процесінде УИРА-ның бұрынғы мүшелері Шон О’Каллахан мен Эмон Коллинз, сондай-ақ Гарда, ирландиялық кеден қызметкерлері, британдық армия және жергілікті депутат Брендан МакГахон Мерфиге қарсы куәлік берді. Коллинз өзінің тәжірибесі туралы «Ашудың өлтіруі» атты кітап жазған болатын. Ол сегіз айдан кейін Ньюридегі үйінің жанында бетіне тікенек қадалып өлтірілді. 1998 жылы Дублин соты жоғары деңгейдегі сот процесінен кейін Мерфидің ісін тоқтатып, ол сотта: «Мен ешқашан ИРА мүшесі болған емеспін, мүлдем жоқ» деді және «Мейз» түрмесінің қайда екенін білмейтінін мәлімдеді. The Sunday Times газеті Ливиядан ИРА-ға қару-жарақ тасымалдаған капитан Адриан Хопкинстің француз билігіне берген мәлімдемелерін жариялады, ол бесінші және соңғы Eksund жүк тасымалын ұстаған. Хопкинс Мерфидің Грекиядағы ливиялық агентпен қалай кездескенін, қару-жарақ үшін қалай төлегенін және Ирландияға келген кезде оларды түсіруге қалай көмектескенін баяндады. Эд Молонидің «ИРА-ның құпия тарихы» кітабында Мерфи 1997 жылдан бері ИРА Армия Кеңесінің штаб бастығы екені айтылады. Тоби Харденнің «Бандиттік ел: ИРА және Оңтүстік Армаг» кітабы да Мерфидің ИРА-ға қатысы туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтіреді. 2016 жылдың 23 қыркүйегінде Дональдсон отбасының адвокаты бұл айыптау «толыққанды әуесқойлық» екенін мәлімдеді. Ол сондай-ақ: «Бұл полицияның немесе полиция омбудсменінің жүргізген тергеу бағыттарымен ешқандай сәйкестік таппайды» деді.

Активтерді тәркілеу және есеп айырысу

Мерфи 7 қарашада 2007 жылы Лоут округіне қарасты Дандалк қаласында Қылмыстық активтер бюросының детективтерімен салық заңнамасын бұзуына қатысты айыптаулар бойынша тұтқындалды. Келесі күні оған Салық консолидациялық заңы бойынша салықтан қашу айыбы тағылды. Мерфи кейіннен 20 000 евро көлемінде жеке кепілдікпен және 50 000 евро кепілдікпен босатылды. 2008 жылдың 17 қазанында жасалған келісім бойынша Мерфи мен оның бауырлары Ұлыбритания мен Ирландия Республикасының билік органдарына 1 миллион фунт стерлингтен астам активтер мен қолма-қол ақша төледі. Бұл төлем контрабанда мен ақша жылынуға байланысты қылмыстық табыстарды анықтауға қатысты жаһандық қылмыс пен алаяқтық бойынша жүргізілген тергеуді аяқтау мақсатында жасалды. Ирландияның Қылмыстық активтер бюросы мен Ұлыбританияның Ауыр ұйымдасқан қылмысқа қарсы агенттігінің бірлескен тергеуінен кейін, Республиканың соттары 625 000 евродан астам (487 000 фунт стерлинг) қолма-қол ақша мен чектерді тәркіледі, ал Англияның солтүстік-батысындағы тоғыз мүліктің құны 445 000 фунт стерлингке бағаланды. Мерфи 1996 жылдан бастап сегіз жыл бойы салық декларацияларын тапсырмағандығы үшін Республиканың сотында салықтан қашу бойынша таласқа қатысып жатты. 2010 жылдың 26 сәуірінде ол тағы да кепілдікпен ұсталды. 2011 жылы Мерфидің Солтүстік Ирландиядағы бейбіт процесіне көңілі тоққандығы және «Синн Фейнмен» келіспеушілікке түскені туралы хабарлар тарады. Алайда, оның диссиденттік республикалық топтарға симпатия танытқанына ешқандай дәлел жоқ. 2013 жылдың наурыз айында «Гарда» және PSNI, сондай-ақ Ирландия кеден қызметінің және HMRC өкілдері Louth-Armagh шекарасындағы Мерфинің шаруашылығына рейд жасады. «Санди Ворлд» газеті хабарлағандай, рейдке екі сағат бұрын, шамамен таңғы сағат 4-те Мерфидің ауласынан өрт шыққан. «Гарда» мен PSNI өкілдері Мерфиге рейд туралы бірнеше сағат бұрын хабарлаған болуы мүмкін деген алаңдаушылық білдірді, себебі «Дәріптер, компьютерлік дискілер және көптеген құжаттар өртте жойылған». Осыған байланысты «Гарда» ішкі тергеу жүргізді.

Салық төлеуден жалтару туралы айыптау

2015 жылдың 17 желтоқсанында Мерфи салық төлеуден жалтарғандығының тоғыз айыбы бойынша Дублинде үш судьядан тұратын, жюрисіз арнайы қылмыстық сотта тоғыз аптаға созылған сот отырысында кінәлі деп танылды. Ол терроризмге қарсы заңнама бойынша сотталды, себебі Бас прокурор (DPP) айыптау куәгерлері мен қазылар қорқытылуы мүмкін болғандықтан әділ сот болмайды деп санады, сондай-ақ сот процесінің қауіпсіздігіне де алаңдады (1999 жылы сотта Мерфиге қарсы куәлік берген адам соттан кейін өлтірілген). Мерфи 1996 жылдан 2004 жылға дейін "мал шаруашылығымен" айналысқан кезде түскен табысы бойынша салық декларациясын тапсырмағаны үшін кінәлі деп танылды. Ол 14 жылдық CAB тергеуінен кейін сотталды, осы тергеу барысында оның мүлкінен 250 000 евродан астам және 111 000 фунт стерлингтен астам ақша, сондай-ақ құжаттар, күнделіктер мен тізімдер табылған. Ол 2016 жылдың басына дейін кепілдікпен ұсталды. 2016 жылдың 26 ақпанында Мерфи 18 айға бас бостандығынан айырылды. Жазаның еш бөлігі шартты түрде тоқтатылмады. Сот шешімінен кейін ол бірден соттан Ирландияның ең жоғары қауіпсіздік деңгейіне ие Портлауз түрмесіне, террористерге, диссиденттік республикашылдарға және қатыгез қылмыскерлерге арналған түрмеге, қауіпсіздік мақсатында қаруланған Гарда және Ирландия армиясының сүйемелдеуімен жеткізілді. Апелляциялық сот 2017 жылдың қаңтарында барлық негіздер бойынша шағымды қабылдамады. 2017 жылдың қаңтарында және 2018 жылдың сәуірінде босатылуы жоспарланған Мерфи Портлауздағы Мидлендс түрмесінен Каван округіндегі Луган Хаус, қауіпсіздік деңгейі төмен түрмеге ауыстырылды.