Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық физикалық химик (1889–1972)
American physical chemist (1889–1972)
Фаррингтон Дэниелс (8 наурыз 1889 – 23 маусым 1972) – американдық физикалық химик, қазіргі заманғы күн энергиясын тікелей пайдаланудың негізін қалаушылардың бірі.
Farrington Daniels (March 8, 1889 – June 23, 1972) was an American physical chemist who is considered one of the pioneers of the modern direct use of solar energy.
Өмірбаян
Дэниелс 1889 жылғы 8 наурызда Миннеаполис, Миннесота штатында дүниеге келген. 1895 жылы Кенвуд мектебінде күндізгі оқуын бастады, сосын Дуглас мектебінде білім алды. Бала кезінде Томас Эдисон, Сэмюэл Ф. Б. Морз, Александр Грэм Белл және Джон Чарльз Филдс секілді ғалымдарға қызығушылық танытқан. Ол ерте жасынан электрик және өнертапқыш болуды армандады. Орталық және Шығыс жақ мектептерінде оқыды. Осы кезде химия мен физиканы ұнатып оқыған, сонымен қатар «Практикалық оқуға» да бейімділігі болды. 1906 жылы Миннесота университетіне химия мамандығы бойынша түсті, қатар математика және аналитикалық курстармен бірге ботаника және ғылыми неміс тілі курстарын да оқыды. 1908 жылы Альфа Чи Сигманың Бета бөліміне қабылданды. Кейде жазда теміржол саршыншысы болып жұмыс істеген. 1910 жылы химия мамандығы бойынша диплом алды. Келесі жылы оқу уақытының жартысын оқытумен өткізіп, физикалық химиядан магистрлік дәрежесін алды. 1911 жылы Гарвард университетіне түсіп, оқу ақысын ішінара оқытушылық қызмет арқылы төледі және 1914 жылы докторлық диссертациясын қорғады. Таллий қорытпаларының электрохимиясы бойынша докторлық зерттеулерін Теодор Уильям Ричардс басқарды. 1912 жылғы жазда Дэниелс Англия мен Еуропаны аралап көрді. Докторлық диссертациясын қорғағаннан кейін Гарвард оны Еуропаға тағылымдамаға жібермек болған, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс басталды. Сондықтан ол Вурчестер политехникалық институтында оқытушы болып жұмыс істеді, онда оқытудан басқа, калориметрия саласында зерттеулер жүргізуге мүмкіндік алды, осы зерттеулері үшін Америка өнер және ғылым академиясынан грант алды. 1920 жылы Висконсин университетіне көмекші профессор болып орналасты және 1959 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін химия кафедрасының меңгерушісі қызметін атқарды. Дэниелс физикалық химия бойынша бірнеше оқулықтар жазған, соның ішінде «Физикалық химияға математикалық дайындық» (1928), Ж. Говард Мэтьюз және Джон Уорренмен бірлесіп жазған «Эксперименталды физикалық химия» (1934), «Химиялық кинетика» (1938), Роберт Альбертимен бірлесіп жазған «Физикалық химия» (1957). Осы кітаптардың кейбіреулері 1980 жылға дейін көптеген қайта басылымдардан өтті. 1928 жылы Америка ғылымды дамыту қауымдастығының (AAAS) мүшесі болып сайланды. 1947 жылы Америка Құрама Штаттарының Ұлттық ғылым академиясына және 1948 жылы Америка философиялық қоғамына мүше болып қабылданды. 1957 жылы Пристли медалімен марапатталды және Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. Дэниелс 1972 жылғы 23 маусымда бауыр қатерлі ісігінің асқынуынан қайтыс болды. Оның артында әйелі, төрт баласы және он екі немересі қалды. 1982 жылы Alpha Chi Sigma атақ-даңқ залына өлімнен кейін енгізілді.
Daniels was born in Minneapolis, Minnesota on March 8, 1889. Daniels began day school in 1895 at the Kenwood School and then on to Douglas School. As a boy, he was fascinated with Thomas Edison, Samuel F. B. Morse, Alexander Graham Bell, and John Charles Fields. He decided early that he wanted to be an electrician and inventor. He attended Central and East Side high schools. By this point he liked chemistry and physics, but equally enjoyed "Manual Training." In 1906, he entered the University of Minnesota, majoring in chemistry and adding to the usual mathematics and analytical courses some courses in botany and scientific German. He was initiated into the Beta Chapter of Alpha Chi Sigma in 1908. He sometimes worked summers as a railroad surveyor. He took his degree in chemistry in 1910. The following year he spent half his time in teaching and received an MS for graduate work in physical chemistry. He entered Harvard in 1911, paying for his studies partly through a teaching fellowship, and received a PhD in 1914. His doctoral research on the electrochemistry of thallium alloys was supervised by Theodore William Richards. In the summer of 1912, Daniels had visited England and Europe. After earning his PhD, Harvard would have sent him on a traveling fellowship in Europe, but World War I broke out. So instead he accepted a position as instructor at the Worcester Polytechnic Institute, where, besides teaching, he found he had considerable time for research in calorimetry, for which he received a grant from the American Academy of Arts and Sciences. He joined the University of Wisconsin in 1920 as an assistant professor in 1920, and remained until his retirement in 1959 as chairman of the chemistry department. Daniels is also known for writing several textbooks on physical chemistry, including Mathematical preparation for physical chemistry (1928), Experimental physical chemistry, co authored with J. Howard Mathews and John Warren (1934), Chemical Kinetics (1938), Physical Chemistry, co authored with Robert Alberty (1957). Some of these books went through many subsequent editions until about 1980. He was elected in 1928 a Fellow of the American Association for the Advancement of Science (AAAS). He was elected to the United States National Academy of Sciences in 1947 and the American Philosophical Society in 1948. He was awarded the Priestley Medal and elected to the American Academy of Arts and Sciences in 1957. Daniels died on June 23, 1972, from complications from liver cancer. He was survived by his wife, four children, and twelve grandchildren. He was inducted posthumously to the Alpha Chi Sigma Hall of Fame in 1982.
Күн энергиясына қатысу
Дэниелс күн энергиясын практикалық қолдану принциптері бойынша жетекші американдық сарапшы болды. Ол одан алынатын жылу мен конвекцияны, сондай-ақ электр энергиясын түсінуге ұмтылды. Висконсин университеті – Мадисон қаласындағы Күн энергиясы зертханасының директоры ретінде ол тамақ пісіру, кеңістікті жылыту, ауыл шаруашылығы және өнеркәсіптік кептіру, дистилляция, салқындату және тоңазыту, фото және термоэлектрлік түрлендіру сияқты практикалық қолдану салаларын зерттеді, сондай-ақ энергияны сақтаумен де қызығушылық танытты. Оның пікірінше, күн энергиясын қолданудың көптеген практикалық мүмкіндіктері дамып келе жатқан әлемде кеңінен қолданылуға дайын еді. Дэниелс 1950 жылдардың ортасында Қолданбалы күн энергиясы қауымдастығында (AFASE) белсенділік танытты. Ол AFASE-ге ғылыми журнал шығаруды ұсынды, ал «Күн энергиясы ғылымы мен инженериясы журналының» (The Journal of Solar Energy Science and Engineering) бірінші саны 1957 жылдың қаңтарында жарық көрді. Кейін Висконсин университетінің химия профессоры ретінде ол күн ғалымдарының тобын басқарып, AFASE қайта ұйымдастырылуын, директорлар мен қызметкерлердің мүшелер тарапынан сайлануын және атауын Күн энергиясы қоғамы (The Solar Energy Society) деп өзгертуді ұсынды – барлығы да іске асырылды. Ол 1955 жылы айтқандай, «Біз бұрынғыдан да жақсы түсінеміз, көмір, мұнай және газ сияқты табиғи отындарымыз мәңгілік емес» деп, күн энергиясын қолдады. Оның классикалық еңбектерінің бірі – «Күн энергиясын тікелей пайдалану» (Direct Use of the Sun's Energy), 1964 жылы Йель университетінің баспасында жарық көрді. 1973 жылғы мұнай дағдарысынан кейін 1974 жылы Ballantine Books баспасы кітапты көптеп басып шығарды, ал Whole Earth Catalog журналының Стив Бейер оны «Мен білетін күн энергиясы туралы ең жақсы кітап» деп сипаттады.
Daniels became a leading American expert on the principles involved with the practical utilization of solar energy. He pursued understanding of the heat and the convection that can be derived from it, as well as the electrical energy that could be derived from it. As Director of the University of Wisconsin–Madison's Solar Energy Laboratory, he explored such areas of practical application as cooking, space heating, agricultural and industrial drying, distillation, cooling and refrigeration, and photo and thermo electric conversion, and he was also interested in energy storage. In particular, he believed there were many practical applications of solar energy for ready use in the developing world. Daniels was active with the Association for Applied Solar Energy in the mid 1950s. He suggested that AFASE embark upon the publication of a scientific journal, and the first issue of The Journal of Solar Energy Science and Engineering appeared in January, 1957. Later, as Professor Emeritus of Chemistry of the University of Wisconsin–Madison, he led a group of solar scientists who proposed that AFASE be reorganized, that its directors and officers be elected by the membership, and that the name be changed to The Solar Energy Society – all of which was done. He supported solar energy because, as he said in 1955, "We realize, as never before, that our fossil fuels – coal, oil, and gas – will not last forever." One of his classic books is Direct Use of the Sun's Energy, published by Yale University Press in 1964. The book was reprinted in a mass market edition in 1974 by Ballantine Books, after the 1973 oil crisis, and was described as "The best book on solar energy that I know of" by the Whole Earth Catalog's Steve Baer.