Кіріспе
Бельгиялық карикатурист Гержедің "Квик пен Флупке" комикс сериясы. 1930 жылдың қаңтарынан 1940 жылға дейін консервативті бельгиялық "Le Vingtième Siècle" ("Екінші ғасыр") газетінің балалар қосымшасы "Le Petit Vingtième"-де апта сайын жарияланған бұл серия, Герженің одан да танымал "Тинтиннің оқиғалары" комиксімен бірге жүрді. Ол 1941 жылға дейін "Le Soir Jeunesse"-де тағы бір жылға созылды. Серия Брюссельде тұратын екі тәртіпсіз бала, Квик пен Флупке және олардың жергілікті полицеймен келе жатқан жанжалдарын баяндайды. 1983 жылы бұл серия анимациялық телесериалға негіз болды.
The exploits of Quick and Flupke (, ) was a comics series by Belgian cartoonist Hergé. Serialised weekly from January 1930 to 1940 in Le Petit Vingtième, the children's supplement of conservative Belgian newspaper Le Vingtième Siècle ("The Twentieth Century"), the series ran alongside Hergé's better known The Adventures of Tintin. It continued for one extra year in Le Soir Jeunesse until 1941. It revolves around the lives of two misbehaving boys, Quick and Flupke, who live in Brussels, and the conflict that they get into with a local policeman. In 1983, the series provided the basis for an animated television adaptation.
Өмірбаян
Аббат Норберт Вальез Гержені Le Vingtième Siècle газетінің бейсенбілік нөмірлеріне арналған «Le Petit Vingtième» («Кішкентай жиырмалық») атты балалар қосымшасының редакторы етіп тағайындады. Бұл қосымшада күшті католик және фашистік идеялар, соның ішінде еврейге қарсы ашық шабуылдар жиі кездесетін. Осы жаңа жоба үшін Герже газеттің спорт жазушыларының бірі жазған «Флуп, Ненсе, Пуссетт және Кошоннеттің ерекше оқиғасы» комиксін суреттеді, ол екі ұл, олардың кіші қарындасы және оның үскірік шошқасы туралы әңгімелейді. Герже одан қанағаттанбады және өзінің комиксін жазуға және суретке түсіруге асықты. Ол американдық комикстердегідей, мысалы, Джордж Макманның «Bringing up Father», Джордж Херриманның «Krazy Kat» және Рудольф Диркстің «Katzenjammer Kids» сияқты тілдік тіркестерді жүйелі пайдалану сияқты жаңа техникаларға қызығушылық танытты. Газеттің Мексикадағы тілшісі Леон Дегрель, Кристеро соғысы туралы хабарлау үшін онда орналасқан болатын, ол Гержеге осы комикстердің көшірмелерін жіберді. Герже бельгиялық репортер Тинтин және оның фокс-терьері Милу (француз тілінде «Snowy») кейіптерін жасады, олар әлемді аралайтын еді. Ол бұл кейіптерді негізінен бұрынғы Тотор кейіпкерінен және өзінің ағасы Полдан үлгі алды. Герже кейіпкерін АҚШ-қа жібергісі келсе де, Вальез оған Совет Одағында балаларға арналған антисоциалистік насихат ретінде оқиға жазуды бұйырды. Нәтижесінде «Тинтин Советтер елінде» комиксі 1929 жылдың 10 қаңтарында «Le Petit Vingtième» газетінде жариялана бастады және 1930 жылдың 8 мамырына дейін жалғасты. Франкофондық Бельгияда танымал болған Вальез Gare de Nord станциясында жарнамалық акция ұйымдастырды, содан кейін оқиғаны кітап түрінде басып шығарды. Оқиғаның танымалдылығы сатудың өсуіне әкелді, сондықтан Вальез Гержеге екі көмекші – Эжен Ван Ниверсель және Пол «Джам» Джамин берді.
Жарияланым
Гержедің кейінгі естеліктерінің біріне сәйкес, ол демалыстан кейін жұмысқа оралғанда, қызметкерлердің оның есебінен жаңа серия шығаратынын әжуалай жариялағанын білді. Осыған мәжбүр болған ол, бірнеше күннің ішінде жаңа комиксті жасауға кірісті. Сценарийді құрастыру кезінде оған өткен жылы шыққан француз фильмі "Les Deux gosses" ("Екі бала"), сондай-ақ Брюссельдегі балалық шағы әсер етті. Басқа кино әсерлері – полиция бейнесі Чарли Чаплиннің фильмдеріне негізделген. Комикс алғаш рет 1930 жылғы 23 қаңтарда "Le Petit Vingtième" журналында жарық көрді, онда Квик Флупкесіз басты рөлде болды. Квик сол мәселенің мұқабасында: «Сәлем, достар! Мені танымайсыздар ма? Мен Квикпін, Брюссельдік баламын, және бүгіннен бастап әр бейсенбі сайын сіздерге апта ішінде маған не болғанын айтамын» деді. Герже «Кипке» есімін достасынан алған. Үш аптадан кейін ол екінші баланы қосып, оны «Суске» деп атады. Бірақ көп ұзамай оның есімі «Флупке» («Фламанд тілінде Кішкентай Филипп») деп өзгертілді. "Quick et Flupke" алты жыл бойы "Le Petit Vingtième" журналында әр бейсенбіде жарияланды. Герже бұл серияға көп уақыт бөлмеді, әдетте әр комиксті сол күні басуға дайындау кезінде таңертең бастап, бір-екі сағаттың ішінде аяқтауға асықты. Жамин Гержеге "Тинтиннің оқиғаларынан" гөрі "Квик пен Флупке" комиксін жасау қиынға түскенін ойлады, себебі әр апта сайын жаңа идея табу қажет болды. Герже осы комиксті "Тинтиннің оқиғаларына" лайық емес деп саналған әзілдерді жариялау үшін пайдаланды. Мысалы, бір комиксте Флупке төбеге шығып, ұшып жүріп, Квикпенің басын ауаға лақтырады, содан кейін оянып: «Күшті, бұл рас емес еді! Герже бізді әлі де мультфильм кейіпкері сияқты әрекет етуге мәжбүр етпейді!» дейді. Герже өзін көптеген комикстерге енгізді; "Герженің ұрлануы" комиксінде Квик пен Флупке Гержені кеңсесінен ұрлап, «Мен, төмен қол қойған Герже, әр апта сайын мен қалай көрінетінімге қарамастан, Квик пен Флупке жақсы, ақылды, мойынсұнғыш және т.б. және т.б. екенін мәлімдеймін» деп жазылған мәлімдемеге қол қоюға мәжбүр етеді. Серия бойында Герже кейіпкерлерге сөздермен ойнайтын есімдер берді, мысалы, мал дәрігері М. Морарат ("тышқандарға өлім"), екі боксшы Сэм Суффи ("маған жеткілікті") және Мак Аронни ("макарон"). Ол сондай-ақ қазіргі оқиғаларға сілтеме жасады, бірде Адольф Гитлер мен Бенито Муссолиниді паш етті. Тағы бір комиксте балалар Гитлер, Муссолини, Невилл Чемберлен, Эдуард Эррио, большевик және жапондықтан ұлтшылдық үндеулерді тыңдайды, содан кейін органды ұнтақтауға жүгіреді. 1935 жылдың соңында Францияда "Тинтиннің оқиғалары" жарияланған католик газеті "Cœurs Vaillants" ("Батыл жүректер") редакторлары Гержеден отбасылық кейіпкерлер туралы серия жасауды сұрады. Герже келісіп, Джо, Зетт және Джоко комиксін жасады, бірақ көп ұзамай үш комикс жазу мен сурет салумен аспаздыққа түсті. "Quick & Flupke" комиксі кейінге қалдырылды. 1938 жылғы Жаңа жылға арналған Герже "Le Petit Vingtième" журналы үшін арнайы мұқаба жасады, онда "Quick & Flupke" кейіпкерлері "The Adventures of Tintin" және "Jo, Zette and Jocko" кейіпкерлерімен бірге бейнеленді. Герже ақырында өзінің танымал комикстер сериясы – "Тинтиннің оқиғаларына" көбірек уақыт бөлгендіктен, бұл серияны тоқтатты.
Түстер мен қайта жариялау
Герже қайтыс болғаннан кейін кітаптар Студия Герже тарапынан түстіңделді және 1985-1991 жылдар аралығында Кастерман баспасымен 12 томдық жинақта қайта басылды.
Санаткерлік талдау
Герже өмірбаясын жазған Пьер Асулин комикстің "бұрынғы 'Советтер еліндегі Тинтинге' рухта толыққанды қарсы" екенін айтты, себебі ол "мүлдем түсініксіздіктен немесе цинизмнен құралмаған". Ол олардың «Тинтиннің оқиғалары» атағына көлеңке түсірілгенін әділетсіз деп есептеді, өйткені оларда Герженің басқа шығармаларында жоқ «жеңілдік, тартымдылық, мейірімділік және поэзия» бар. Ол оларды неміс авторы Вильгельм Буштың Макс және Мориц кейіпкерлерінің жаңартылған нұсқасы деп санайды. Герже өмірбаянын жазған тағы бір зерттеуші Беноа Питерс Квик пен Флупке «Тинтиннің оқиғаларына» «үлкен қарсылық» көрсетеді деп ойлады, ұзақ оқиғаларға қарағанда қысқа әңгімелер, экзотикамен таныстыруға қарағанда жақындық және Тинтиннің тәртіп орнатуға тырысуына қарағанда балалардың тәртіпке қарсы күресін салыстырды. Ол сондай-ақ, осы серияда отбасылық байланыстардың «ең қарапайым түріне дейін азайтылғанын», ата-аналардың сирек көрінетінін және басты кейіпкерлердің «көбінесе жалғыз өсіп, ересектердің монотонды әлемінен өздерін қорғауға тырысатынын» атап өтті. Тинтин зерттеушісі Филип Годдин серия Гержедің «Брюссельге деген құрметін» көрсетеді деп сенді.
Топтар тізімі
Гержедің басқа серияларынан өзгеше, кітаптардың нақты уақыт бойынша реті келмейді, алайда көбінесе олар жарық көрген тәртіппен қарастырылады.
Жоғары қысым
Бастапқыда 1985 жылдың қыркүйегінде "Haute Tension" деген атпен жарияланды. "Haute Tension" Герже емес, Гержедің көмекшісі Боб де Мурдың ұлы Йохан де Мур жазған туынды.
Екі есе қиындық
Бастапқыда Jeux interdits деп аталып, 1985 жылдың қыркүйегінде алғаш рет жарық көрді, Үндістанда «Тыйым салынған ойындар» деп аталды, оны сол жерде Eurobooks баспасы шығарды. Осы томға мына анекдоттар кірді: Турнир, Ұшу, Құтты мереке, Қауіпті иттің оқиғасы, Свинг, Кезек, Сиқыр, Драма, Хабарлама ілуге тыйым салынған орын, 15 нөмірлі офицер әзіл жасайды, Бағыттар, Жол қозғалысы, Жоғары сән, Бұзылмайтын, Батылдық, Майлы бояу, Тыйым салынған ойындар, Вильгельм Телль, Сол себептер, Жол төлемінен қашу, Тақтайша, Сақтану және Жедел электрик.
Бір түрдің екеуі
Бастапқыда 1985 жылдың қыркүйегінде "Tout va bien" деп жарияланған, Үндістанда "Бәрі жақсы" деп аталды, оны Eurobooks баспасы шығарды. Осы томға мына анекдоттар кірген: Әдеп, Глайдер қалай жасауға болады, Құтты болсын Рождество, Ашулы иттің қылығы, Тәте Мэриге сыйлық, Шебер, Қандай ауа райы!, Соңғы сөзді айту, Үштен бірі, Алтын жүрек, Арқанмен фокус, Сәтті соққы, Бар немесе жоқ, Шыншылдық, Ыстық нәрсе, Қорқынышты оқиға, Рульде жылдам, Акробатика, Жаңбырдан кейін, Табиғи апат, Көңілді, Музыкалық сезім және Көмектесуші қол.
Толық желкенде
Бастапқыда 1986 жылы «Toutes voiles dehors» деген атпен жарияланды. Осы томға кірген оқиғалар: Әскери-теңіз бағдарламасы, Көзге көз, Қайтып келген иттің хикаясы, Локуция, Мектепке қайта оралу, Проблема, Радиоэстезия, Құтты болсын, Пасха! , Жаңа жыл құтты болсын!, Көркем сурет, От жағу өнері, Демонстрациялық, Жақсы сурет, Түнде адасқан, Жазу, Айдар, Сенуге қиын, Ұсақ-түйек, Талап, Туннель, Қысқы спорт түрлері, Жаңа жыл және Тыныш демалыс.
Енді кезегің
Бастапқыда 1986 жылы Chacun son tour деп жарияланды. Бұл томға кірген анекдоттар: Кім бұл қолғапты қалайды?, Оптиктерде, Лулли, Евангеликалық махаббат, Темекі қауіптілігі, Кішкентай дарын, Балық аулау, Ұйқысыздық, Үміт тілеңіз, Мағынасыз іздеу, Нервтерді тыныштандыратын музыка, 15 (2) офицердің сынақтары мен азаптары, Жылдамдық полициясы, Флупке дарбазашы, Кроссвордтер, Радио хабарлары, Рара Ави, Құтқарушылар, Флупке дисплейде, Түнгі лагерь, Акробатика, Ақымақтық ойындар және Ақымақтық өлең.
Қайырымдылықсыз
Бастапқыда 1987 жылдың қаңтарында Pas de quartier. Бұл томға кірген анекдоттар: Тарихтың біраз бөлігі, Батысқа тез шығу, Жануарларға мейірімді болыңыз, Жүзу, Гольфты жылдамдату, Атпен жүру, Жел дауыл, Жақсы сюрприз, Спорт, Эссе, Коньки тебу, Жеңіл бас, Тазалау күні, Цирк ойындары, Жақсы Шот, Құтқару, Автоматты есікті жабушы, Жақсы жұмыс, Көрікті нысана, Өтемақы, Кемпинг (1), (2) және (3).
Кешіріңіз, ханым.
Бастапқыда 1987 жылдың қаңтарында Pardon Madame деп жарияланды. Бұл томға кірген анекдоттар: Егер менің миллиондосым болса, қайғылы оқиға, Жеңімпаз билет, ізгілік жолы, жалғасатын бизнес, аңшылық оқиғасы, ғажайып бала, табиғаттың жауабы, бәрі жақсы, реформа, ризашылық, сіздің кезегіңіз, кек алу, жарнамаға сену, микробтардан қорқу, найзағай, қарапайым сұрақ, мәңгілік жастық, ұлы саяхатшы, сақ болу, жаман кездесу, метеорология, ұлы ресурс және жазаланған суретші.
Дамуға ұзақ өмір
Vive le progrès 1987 жылдың қыркүйек айында жарық көрді. Бұл томға кірген анекдоттар: Мектепке қайту, клапанды бояу, страустың жұмыртқасы, топыраққа қайта оралу, жоғары білім, маса, маңызды клиенттер, маңдайша, суретшілер арасында, саңыраулық, құтты Пасха, артық құн, табиғи бронзалау, алмасулар, ұзақ өмір сүру демалысы, нақтылау, прогресс, жол қозғалысы, бұзып кіру, мысал, бет-әлпеті туралы, келісім жоқ және шешім.
Апат
1988 жылдың қаңтар айында «Catastrophe» деп жарияланды. Осы томға енген әзілдер: «Демалыс, жоқ!», «Карнавал өлмеді!», «Бір көбелек бар, содан кейін тағы бір көбелек», «Сигнал», «Флупке қалағандай әлем» (1), (2) және (3), «Дәрі», «Сұхбат», «Ол апатты қалады», «Қатыстыру», «Жоғары стильдегі мінездеме», «Ішкі жан», «Айта кетейін», «Шулы суға түсу өнері», «Руханилық», «Этрус вазасы», «Құпия полиция», «Ыққы», «Жедел сымсыз жүйе құрастыру», «Қалта кесу», «Қамыр нан» және «Науқас Флупке».
Шалқындар мен әзіл-қалжындар
1989 жылдың қаңтар айында «Farces et attrapes» деген атпен жарияланды. Осы томға енген әзілдер: Бағбандық, Нысана көздеуші, Ыстық, Бұзылу, Жедел жөндеуші, Жедел жиһаз жасаушы, Жақсы мақұлданған, Шаруашылық жұмыстары, Қарапайым қарыз, Доп, Құбыртқы, Трапеция, Флупке модельші, Құрылыстар, Шеберлік соққысы, Сенуге келмейтіндей, Кітапты сыртынан бағалауға болмайды, Ракета, Мінезді суретші, Жалмау, Рождествоға, Ұсыну, және Ара шаруашылығы.
Блефмейстерлер
1990 жылдың қаңтар айында «Coups de bluff» деген атпен жарияланды. Осы томға мына анекдоттар кірген: Қайықпен жүзу, Техникалық мәселе, Сезімталдық, Мысық пен тышқан, Жедел тіс ауыруы, Чемпионат, Уақыт – ақша, Жаяу өткел, Зұлмат, Соңғы күндіз, Алдау, Малшылық, Халқының сенімі, Эссенция жасау, Жануарларға жақсылық жасаңыз!, Суық душ, Егіздер, Шинаның хикаясы, Күдіктер, Мазалау, Әлемдік рекорд, Тұрақтылық, Логика және Тәжірибе.
Белдіктерді байлаңыз
1991 жылдың қаңтар айында "Атташез вась белбеулер" деп жарияланды. Бұл томға кірген анекдоттар: Нағыз тазалау, Кедей әйел, Теңіз бетіндегі жер, Боксты тез үйренуі, Нервтерді тыныштандыратын музыка, Бейбітшілік, Жеңілмейтін, Жарнама, Жұмыс әдісі, Жылдам сағатшы, Футбол, Автосалонда, Ақымақ оқиға, Ауыр іс, Аргументативтілік, Музыка тез, Ақымақ, Солай жаса, Бейкүнәлік, Балалардың құқықтары, Рецепт, Йо-йо, Метаморфозалар және Аяқсыз мүгедектің тарихы.
Ағылшын тіліндегі аудармалары
Quick & Flupke-дің ағылшын тіліндегі нұсқасы 1990 жылдардың басында жарық көрді және Mammoth Publishing баспасынан шыққан екі кітаптан тұрды. Бұған дейін «Тинтиннің оқиғалары» кітабын аударған Лесли Лонсдейл Купер мен Майкл Тернер осы кітаптарды аударды. Ағылшын тіліндегі кітаптардағы мәтін Гержедің басқа ағылшын тіліндегі кітаптарындағыдай әріптермен белгіленбеген. Екі ағылшын томдары француз тіліндегі Jeux Interdits және Tout va Bien комикстерінің тікелей аудармасы болып табылады. Ағылшын тіліндегі комикстер түсті және Double Trouble және Two of a Kind деп аталды. «Толық желкенмен» және «Қауіпсіздік белбеулеріңді байлаңдар» кітаптары да Egmont баспасынан шықты. 2008 жылдың қаңтар айында Euro Books India (Egmont-тың еншілес компаниясы) Герже жазған 11 томның ағылшын тіліндегі аудармаларын шығарды. Euro Books India баспасынан шыққан Үндістандағы басылымда бірінші екі кітапқа басқа атаулар берілді: Double Trouble – «Тыйым салынған ойындар» деп, ал Two of a Kind – «Барлығы жақсы» деп өзгертілді. Egmont ағылшын тіліндегі аудармаларды Ұлыбританияда кезең-кезеңімен шығаруды жоспарлады. Дэвид Радзинович аударған екеуі (#4, Under Full Sail және #12, Fasten Your Seatbelts) 2009 жылы жарық көрді. 2011 жылдың соңына дейін басқа ешқайсысы шығарылмады.
Телехикая
1983 жылы кітаптар телесериалға бейімделді, оның жасалуын Studios Hergé қадағалады. Жақында Францияда ол 3 атаумен көп аймақтық DVD форматында қайта жарық көрді: "Coups de Bluff, Tout va Bien" және "Jeux Interdits".