Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Күкіртті өндірудің өнеркәсіптік әдісі
Industrial method of sulfur extraction
Фрашев процесі – күкірттің төмен балқу температурасын пайдаланып, жер асты кен орындарынан күкіртті өндіруге арналған әдіс. Бұл элементтік күкірт кен орындарынан күкіртті қайта өндірудің жалғыз өнеркәсіптік тәсілі.
The Frasch process is a method to extract sulfur from underground deposits by taking advantage of the low melting point of sulfur. It is the only industrial method of recovering sulfur from elemental deposits.
Тарих
[[Файл:Frasch Процесс тұз күмбезіне қолданылады.png|thumb|400px|Сульфур құрамындағы тұз күмбезінің және жер асты формацияларынан күкіртті шығару үшін қолданылатын Frasch сорғысының құрылымын көрсететін иллюстрация. Күкіртті еріту үшін суды қыздырып, формацияға құяды. Еріген күкірт қысылған ауамен жер бетіне көтеріледі. 1867 жылы шахтерлер Луизиана штатының Калькасьеу округінде тұз күмбезінің қабатында күкірт тапты, бірақ ол жылдам құмның астында болды, бұл кенді өндіруге кедергі келтірді. 1894 жылы неміс тегіндес американдық химик Герман Фраш (1852–1914) жылдам құмды айналып өту үшін құбырларды пайдаланатын күкіртті алудың Фраш әдісін ойлап тапты. Бұл тиімсіз және қоршаған ортаны ластайтын Сицилия әдісін алмастырды. Процесс 1894 жылдың 24 желтоқсанында алғашқы еріген күкірт жер бетіне шығарылғанда сәтті болды. 1896 жылы осы процесті пайдалану үшін «Union Sulphur Company» компаниясы құрылды. Дегенмен, суды қыздыруға қажетті отынның жоғары құны 1901 жылы Техастағы Спинделтоп мұнай кен орны ашылғанға дейін процесті экономикалық тұрғыдан тиімсіз етті, бұл аймаққа арзан отын майын жеткізді. Фраш процесі 1903 жылы Луизиана штатындағы Күкірт кеніштерінде экономикалық өндірісті бастады. Алайда, 1970 жылдардан бастап мұнай мен табиғи газдың қосалқы өнімдерінен күкіртті алу күкірттің бағасын төмендетіп, көптеген Фраш процесімен жұмыс істейтін кен орындарын жапты. АҚШ-тағы соңғы Фраш күкірт кеніші 2000 жылы жабылды. 2003 жылы АҚШ-тың Иракқа басып кіруіне байланысты Ирактағы Фраш кеніші жабылды. Фраш процесі әлі де Мексика, Украина және Польшада күкірт кен орындарын өңдеуде қолданылады.]
[[File:Frasch Process used on a salt dome. png|thumb|400px|Illustration that shows the structure of a sulfur containing salt dome and the details of the Frasch pump used to extract the sulfur from underground formations. Superheated water is pumped into the formation to melt the sulfur. The molten sulfur is lifted to the surface with compressed air. In 1867, miners discovered sulfur in the caprock of a salt dome in Calcasieu Parish, Louisiana, but it was beneath quicksand, which prevented mining. In 1894 the German born American chemist, Herman Frasch (1852–1914), devised his Frasch method of sulfur removal using pipes to bypass the quicksand. This replaced the inefficient and polluting Sicilian method. The process proved successful, on December 24, 1894, when the first molten sulfur was brought to the surface. The Union Sulphur Company was incorporated in 1896 to utilize the process. However, the high cost of fuel needed to heat the water made the process uneconomic until the 1901 discovery of the Spindletop oil field in Texas provided cheap fuel oil to the region. The Frasch process began economic production at Sulphur Mines, Louisiana in 1903. However, starting in the 1970s, byproduct sulfur recovery from oil and natural gas lowered the price of sulfur and drove many Frasch process mines out of business. The last United States Frasch sulfur mine closed in 2000. A Frasch mine in Iraq closed in 2003 due to the U. S. invasion of Iraq. The Frasch process is still used to work sulfur deposits in Mexico, Ukraine and Poland.
Процесс
Фрешка процесінде күкірт кен орнына үш концентрлі түтік енгізіледі. Қызып тұрған су (165 °C, 2,5-3 МПа) сыртқы түтік арқылы кен орнына жіберіледі. Күкірт (балқу температурасы 115 °C) еріп, ортаңғы түтікке ағылады. Еріген күкірттің тығыздығы жоғары болғандықтан, су қысымы ғана күкіртті бетке шығара алмайды, сондықтан ыстық ауа ең ішкі түтік арқылы жіберіліп, күкіртті көбіктіріп, оның тығыздығын төмендетіп, бетке итеріп шығарады. Фрешка процесі 50-800 метр тереңдіктегі кен орындарында қолданылуы мүмкін. Әр тонна күкірт өндіру үшін 38 куб метр қызып тұрған су қажет, ал оған байланысты энергия шығыны жоғары.
In the Frasch process, three concentric tubes are introduced into the sulfur deposit. Superheated water (165 °C, 2.5 3 MPa) is injected into the deposit via the outermost tube. Sulfur (m. p. 115 °C) melts and flows into the middle tube. Water pressure alone is unable to force the sulfur into the surface due to the molten sulfur's greater density, so hot air is introduced via the innermost tube to froth the sulfur, making it less dense, and pushing it to the surface. The Frasch process can be used for deposits 50–800 meters deep. 3 38 cubic meters of superheated water are required to produce every tonne of sulfur, and the associated energy cost is significant.