Кіріспе
Қысқа, жұқа, аз түсті және көзге түспейтін шаштың түрі. Вельс шашы – балалық шақта адам денесінің көп бөлігінде пайда болатын қысқа, жұқа, ашық түсті және көзге түспейтін шаш. Иек, құлақтың арты, алақан, табан, кейбір сыртқы жыныс мүшелері, кіндік және жаралы тіндер бұл шаштан бос болады. Шаштың тығыздығы – терінің бірлік аумағына шаш түбірлерінің саны – әр адамда әртүрлі болады. Әрбір вельс шашының ұзындығы көбінесе 2 мм-ден (1/13 дюйм) кем, ал түбірі май безімен байланысты емес. Вельс шашы балаларда және ересек әйелдерде оңай көрінеді, себебі оларда терминалды шаш аз болып, оны жасырады. Вельс шашы лануго шашынан өзгеше. Лануго шашы – ұрықта ғана өсетін, әлдеқайда қалың шаш түрі. Вельс шашы, еркектерде әйелдерге қарағанда көбірек дамитын, көз көрінетін терминалды немесе андрогенді шаштан ажыратылады. Латын тілінде "vellus" сөзі "жүн" немесе "мақта" деген мағынаны білдіреді. Вельс шашы кейде персик жемісінің жұмсақ қабығына ұқсас болғандықтан "персик шашы" деп аталады.
Vellus hair is short, thin, light colored, and barely noticeable hair that develops on most of a human's body during childhood. Exceptions include the lips, the back of the ear, the palm of the hand, the sole of the foot, some external genital areas, the navel, and scar tissue. The density of hair – the number of hair follicles per area of skin – varies from person to person. Each strand of vellus hair is usually less than 2 mm (1/13 inch) long and the follicle is not connected to a sebaceous gland. Vellus hair is most easily observed on children and adult women, who generally have less terminal hair to obscure it. Vellus hair is not lanugo hair. Lanugo hair is a much thicker type of hair that normally grows only on fetuses. Vellus hair is differentiated from the more visible terminal or androgenic hair, which develops only during and after puberty, usually to a greater extent on men than it does on women. The Latin language uses the word vellus to designate "a fleece" or "wool." Vellus hair is sometimes colloquially referred to as peach fuzz, due to its resemblance to the downy epidermic growths on the peach fruit.
Даму
Жүктіліктің 36-40 аптасында адам ұрығында лануго түктері велюс түктерімен алмастырылады. Велюс шаштың өсу циклі терминалды шаштың өсу циклінен өзгеше. Жасөспірімдік шақта андроген гормондары көптеген велюс түктерін терминалды түктерге айналдырады және қолқап асты мен шамалы жерлердегі жаңа шаштың өсуін күшейтеді. Еркектерде бұл өзгеріс бетте (сақал) және денеде де болады.
Функция
Желкен шашы денеге жылуды сақтап, сонымен қатар салқындатуға да көмектеседі. Бұл жылу оқшаулау дене температурасын реттейді: желкен шашы терді сіңіріп алатын шүмек сияқты жұмыс істейді. Тері тесігі ашық болғанда, тер желкен шашының бір тал мұртына ылғалдайды. Шаштың сыртқы бөлігіндегі тер буланып кетеді. Көбірек тер шаштың сыртқы бөлігін ылғалдап, содан кейін буланады. Осы процеске тершеңдеу деп аталады.
Өте өскен
Кейбір аурулардың салдарынан жұмсақ түктердің (велус шаштарының) өсуі мүмкін. Кушинг синдромымен ауыратын адамдарда кортизол гормонының артуынан көп мөлшерде жұмсақ түктер пайда болуы мүмкін. Анорексия нервозасы жұмсақ түктердің көбеюіне себеп болады. Жұмсақ түктер еркектерде андрогенді шаштың түсуі немесе гирсутизм кезінде де кездесуі мүмкін. Жүкті әйелдердегі гормоналды өзгерістер ұрықтың жұмсақ түктерін қалыпты шаштарға (терминальды шаштарға) айналдырады. Бұл қалыпты шаштар әдетте бала туғаннан кейін гормондар қалыпқа келгенде түсіп қалады. Трихостаз спинулоза – кератин қабығында орналасқан көптеген жұмсақ түктердің шоғырларын байқау арқылы диагноз қойылады. Фронтальды фиброздық алопеция, лихен планопилярының клиникалық түрі, фронтотемпоральды шаштың прогрессивті сиреюімен сипатталатын әйелдердегі тыртық қалдыратын шаштың түсуі. Ол шаштың шекарасында жұмсақ түктердің болмауымен ерекшеленеді. Эруптивті жұмсақ түкті киста (EVHC) – балалар мен жасөспірімдерде кездесетін қаусыз дерматологиялық жағдай.