Шаш жеу (трихофагия) – бұл импульстік бақылаудың психикалық бұзылысы. Шашты сору, шайнау немесе жұту көрініс алады, көбінесе трихотилломаниямен байланысты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Трихофагия – тамақтанудың бұзылуының бір түрі, онда бұл бұзылысқа ұшыраған адамдар шашты сорып, шайнап, жұтып қояды немесе басқаша жейді. Бұл термин ежелгі грек тіліндегі θρίξ (thrix – "шаш") және φαγεῖν (phagein – "жеу") сөздерінен шыққан. Трихофагия шашты шайнауға ғана қатысты, ал трихофагия – шашты жұту, бірақ көптеген мәтіндер екі әдетті де трихофагия деп атайды. Бұл импульстік бақылаудың созылмалы психикалық бұзылысы саналады. Трихофагия пика ауруларының бір тобына жатады және көбінесе трихотилломаниямен байланысты, яғни адам өз шашын осырады. Трихобезоар деп аталатын бұл массалар қатерсіз болуы мүмкін, бірақ денсаулыққа қатысты маңызды проблемалар туғызып, оларды жою үшін шұғыл хирургиялық араласу қажет болуы мүмкін. Рапунцель синдромы – бұл тағы бір асқыну, онда шаш қоймасы асқазаннан тысқары созылып, асқазан-ішек жүйесінің бітелуіне әкелуі мүмкін. Трихофагия көптеген жануар түрлерінде инстинктивті түрде кездеседі және әрқашан психологиялық бұзылыстың белгісі бола бермейді. Мысықтар трихофагияны жүйелі күтімнің бір түрі ретінде пайдаланады.
Trichophagia is a form of disordered eating in which persons with the disorder suck on, chew, swallow, or otherwise eat hair. The term is derived from ancient Greek θρίξ, thrix ("hair") and φαγεῖν, phagein ("to eat"). Tricho phagy refers only to the chewing of hair, whereas tricho phagia is ingestion of hair, but many texts refer to both habits as just trichophagia. It is considered a chronic psychiatric disorder of impulse control. Trichophagia belongs to a subset of pica disorders and is often associated with trichotillomania, the compulsive pulling out of ones own hair. Termed a trichobezoar, these masses can be benign, or cause significant health concerns and require emergency surgery to remove them. Rapunzel syndrome is a further complicaiton whereby the hair ball extends past the stomach and can cause blockages of gastrointestinal system. Trichophagia occurs instinctively in many animal species, and is not always a sign of a psychological disorder. Cats practice trichophagia as a form of regular grooming.
Белгілері мен симптомдары
Трихофагияның белгілері мен симптомдары әр адамның мінез-құлқына байланысты өзгеріп отырады. Трихофагияның ең кең анықтамасы – шашты ауызға салу, оны шайнау немесе сору, ал ең қатаң анықтамасы – шашты жұтып қою. Трихофагия ең көп кездесетін жағдай – трихотилломания, яғни адамның өз шашын жұлып алуы, сондықтан трихотилломанияның кез келген белгілері трихофагияның болуын болжауы мүмкін және оларды жоққа шығару қажет. Трихофагиясы бар адамдарда әдетте трихотилломания ғана бола бермейді, кейде олар басқа адамдардың шашын жейді. Трихотилломанияны «автоматтық» (шаш жұлу әдетке айналып, санасыз болатын жағдай) немесе «фокусталған» (шаш жұлу әдейі, назар салып жасалатын жағдай) деп жіктеуге болады. Фокусталған мінез-құлық трихофагиясы бар адамдарда жиі кездеседі. Шашты жұлып алғаннан кейін, трихофагиясы бар адамдар оны еріндеріне сүртіп, айналдырып тексеріп, түбін шағып жұтып жіберуі немесе шаштың барлық бөлігін жұтып қоюы мүмкін. Трихобезоар жеткілікті үлкейген кезде асқазаннан тысқа таралып, ішек түйілуіне, ойық жараларға, перфорацияға, жедел панкреатитке және аппендицитке (бұл Рапунцель синдромы деп аталады) әкелуі мүмкін. Бір зерттеуде трихотилломаниямен ауыратын науқастардың көп бөлігі шаш жұлуға байланысты жағымсыз сезімдермен күресу үшін есірткі мен алкоголь қолданғаны анықталды, көптеген науқастар алаңдаушылық пен депрессия белгілерін сезінеді. Дәрігерлердің осы қосалқы белгілерді тануы және емдеуі шаш жұлу және жеу мінез-құлқын бақылауға көмектеседі.
Signs and symptoms of trichophagia are variable depending on the individual's behavior patterns. Trichophagia's loosest definition is the putting of hair in one's mouth, whether that be to chew it or suck on it, with the strictest definition being that the hair is swallowed and ingested. Trichophagia is most closely associated with trichotillomania, the pulling out of one's own hair, and thus any symptoms of trichotillomania could be predictive of trichophagia and must be ruled out. Rarely, persons with trichophagia do not exclusively have trichotillomania, and instead will eat the hair of others. Trichotillomania can be categorized as either "automatic", where the hair pulling is so habitual it is almost unconscious, or "focused" where the pulling is more deliberate, with the focused behavior thought to be more common among those who also have trichophagia. Once the hair has been pulled out, persons with trichophagia might rub the hair against their lips, roll the hairs around and inspect them, bite off and swallow the bulb of the hair, or ingest the entire hair shaft as well. Once the trichobezoar grows large enough, it can extend beyond the stomach and lead to bowel obstructions, ulcers, perforations, acute pancreatitis and appendicitis (this is called Rapunzel syndrome). In one study, it was found that a significant percentage of patients with trichotillomania used drugs and alcohol to cope with negative feelings relating to pulling behaviors, with most sufferers reporting symptoms of anxiety and depression. It is important for physicians to recognize and treat these secondary symptoms in order to relieve hair pulling and eating behaviors.
Эпидемиология
Трихофагияның таралуы жалпы халық арасында шашты жұтудың ең қатаң анықтамасы бойынша 0,6% деп бағаланады, бірақ сору және жұтусыз шайнауды да қамтитын кеңейтілген анықтамалар 3,2%-ға дейін жете алады. Трихофагия кез келген жаста кездесуі мүмкін, балалық шақтағы жағдайлар көбінесе жиі болады және көбінесе әдетке айналады, ал ересектерде бұл жағдай негізгі психопатологиялармен және ауыр симптомдармен байланысты. Ең жоғары таралу көрсеткіші жас ересектерде байқалады. Трихотилломания, обсессивтік-компульсивтік тәртіпсіздік және осымен байланысты денеге бағытталған қайталамалы әрекеттер арасындағы байланыс зерттеушілердің қызығушылығын тудырады. Зерттеулер көрсеткендей, трихотилломания және обсессивтік-компульсивтік тәртіпсіздікпен бірге ауыратын адамдарда, тек трихотилломаниядан ғана зардап шегетіндерге қарағанда, мазасыздық және депрессия деңгейі жоғары. Трихотилломания және трихофагиямен ауыратын адамдардағы психопатологиялардың жиі кездесуі, олардың симптомдарына байланысты қоғамнан қабылдамаушылыққа ұшырауынан туындауы мүмкін. Зерттеушілер бұл аурулар туралы халыққа хабарлау науқастардың сезіміне тиетін жағымсыз пікірлерді азайтуға көмектеседі деп санайды.
Trichophagia is estimated to have a prevalence of 0.6% in the general population with the most restrictive definition of hair ingestion, but looser definitions which are inclusive of sucking and chewing without swallowing, can be as high as 3.2%. Trichophagia can present at any age, with childhood cases typically being more common and of a more habitual nature, while in adulthood it is associated with underlying psychopathologies and more severe symptoms. Highest prevalence is in young adults. The association between trichotillomania, obsessive compulsive disorder, and related body focused repetitive behaviors has been of particular interest to researchers, with studies finding that those with both trichotillomania and obsessive compulsive disorder have higher levels of anxiety and depression as opposed to those who only suffer from trichotillomania. The commonality of comorbid psychopathologies in individuals with trichotillomania and trichophagia could be indirectly caused by the social rejection sufferers face due to their symptoms. Researchers suggest that bringing awareness of the disorders to the general population could help relieve the stigmas faced by patients.
Диагностика
Трихофагияны диагностикалау қиын болуы мүмкін, себебі бұл мінез-құлықты жасыру оңай, ал ұят сезімінен адамдар тіпті осы мінез-құлықтан бас тартып болған жағдайда да трихофагиямен ауыратынын мойындамайды. Кейбір жағдайларда массаны алып тастау үшін хирургиялық араласу қажет болуы мүмкін. Бір жағдайда 18 жастағы трихофагиямен ауыратын әйелдің асқазанынан трихобезоар алынып тасталды.
Diagnosis of trichophagia can be difficult, as the behavior is easy to hide, and because of shame, individuals rarely admit they have trichophagia, even if they have stopped engaging in its related behaviors. In some cases, surgery may be required to remove the mass. In one case, a trichobezoar weighing was removed from the stomach of an 18 year old woman with trichophagia.
Тарих
Трихофагия және трихобезоарлар дәрігерлер тарапынан ғасырлар бойы, тіпті трихотилломанияның медициналық анықтамасы белгіленбегенге дейін де сипатталған. Мысалы, 18 ғасырда француз дәрігері М. Бодаман 16 жастағы ұлдың жағдайын жазған. Трихофагия көбінесе медициналық әдебиетте "трихотилломанияның сирек кездесетін белгісі" ретінде ғана қарастырылады.
Trichophagia and trichobezoars have been documented by physicians for centuries, even long before a medical definition was established for trichotillomania. For example, in the 18th century, French doctor M. Baudamant described the condition in a 16 year old boy. Trichophagia is most often covered in the medical literature only "as a rare symptom of trichotillomania."
Медиада
Трихофагия "1000 Ways to Die" эпизодында "Ақымақ ақымақтай өледі" деп аталатын, осы аурудан қайтыс болған жас әйел туралы айтылады. Сондай-ақ, "Grey's Anatomy" сериалының 9-шы маусымының 11-ші бөлімінде "Соңы – бастауы – соңы" және "The Resident" сериалының 3-ші маусымының 16-шы бөлімі "Кері Аққыз" аттарымен еске алынады.
Trichophagia is mentioned in the 1000 Ways to Die episode "Stupid Is As Stupid Dies" featuring a young woman who died from it. It is also mentioned in Grey's Anatomy season 9 episode 11 "The End Is the Beginning Is the End". As well as Season 3 episode 16 of The Resident, “Reverse Cinderella.”