Кіріспе

Американдық теміржол басшысы Ральф Бадд (20 тамыз 1879 – 2 ақпан 1962) – 1919 жылдан 1932 жылға дейін Ұлы Солтүстік темір жолының президенті, ал 1949 жылы зейнетке шыққанға дейін Чикаго, Берлингтон және Куинси темір жолының президенті қызметін атқарған.

Ерте өмір

Джон мен Мэри Баддтың алты баласының бірі Ральф 1879 жылдың 20 тамызында Айова штатының Уотерлоо қаласына жақын жердегі шаруа қожалығында дүниеге келді. Он тоғыз жасында Дес-Мойннің Хайленд Парк колледжін бітіргеннен кейін, ол Чикаго Ұлы Батыс теміржолының бөлімшелік инженерлік кеңсесінде сызбашы болып жұмысқа орналасты. 1902 жылы Бадд Чикаго, Рок-Айленд және Тынық мұхиты теміржолының Сент-Луис – Канзас-Сити желісін салуға қатысты. Осы жерде Бадд американдық теміржол саласындағы көрнекті инженерлердің бірі Джон Франк Стивенспен танысты. Стивенс бұған дейін Монтана штатындағы Мариас өткелі арқылы Ұлы Солтүстік теміржолының жолын салумен танымал болған еді, ал жақын арада Теодор Рузвельттің тапсырысымен Панама каналын жоспарлауға кіріседі. Бадд Стивенспен бірге Панамаға барып, Панама теміржолының инженерлік құрылысында жұмыс істеді. 1910 жылы ол тағы да Стивенстің ізімен Орегонға аттанды. Мұнда Стивенс бұрынғы Ұлы Солтүстік теміржолының басшысы Джеймс Дж. Хилл үшін Тынық мұхитының солтүстік-батысынан солтүстік Калифорнияға дейін Орегон магистралін салумен айналысты. Бұл бағыт Спокан, Портленд және Сиэтл, Орегон магистральдық теміржолы, Батыс Тынық мұхиты теміржолы және Атчисон, Топека және Санта-Фе теміржолдарынан тұратын және 1930 жылдары біріктірілген желілер еді. Ол Хилл Линияларына Калифорнияның ортасына жол ашты және «Ішкі қақпа» деп аталды. Стивенспен бірлескен жұмысы Хиллдің назарына түсті, ол өлімінен кейін Баддты Ұлы Солтүстік теміржолының президенті етіп тағайындау туралы құпия нұсқау қалдырды.

Ұлы Солтүстік темір жолы

1919 жылы 40 жасында Бадд Ұлы Солтүстік темір жолының президенті болғанда Америкадағы ең жас темір жол президенті атанды. Оның басшылығымен Great Northern темір жолы Вашингтондағы Каскад туннелін салды, бұл жобаға 25 миллион доллар жұмсалды. Бұл туннель Каскад тауларының етегіндегі бұрынғы саммит туннелін және қар көшкіні қаупі бар қиын учаскені жойды. 7,79 мильге жуық ұзындығы бар Ұлы Солтүстік жаңа Каскад туннелі бүгінгі күнге дейін АҚШ-тағы ең ұзын темір жол туннелі болып табылады. Он үш жыл ішінде Баддтың басқаруы 79 миллион долларлық жақсартуларға, 75 миллион долларлық вагондарға және жаңа желілер құрылысына шамамен 7 миллион доллар инвестициялады. 1920 жылдары Бадд Солтүстік Тынық мұхиты темір жолының Говард Эллиоттпен бірлесіп, Хилл Линияларын ресми біріктірудің үшінші әрекетін бастады. Бұл 1904 жылғы "Солтүстік қағаздары ісі" апатынан кейінгі тұңғыш әрекет еді. Ақырында, бұл сәтсіз аяқталды, себебі Мемлекетаралық сауда комиссиясы бірігуге келісті, бірақ Хилл Линиялары Чикагомен байланысын – Чикаго, Берлингтон және Куинси темір жолын басып тастаса ғана.

Бёрлингтон

1932 жылғы 1 қаңтарда, Ұлы депрессияның ең төменгі нүктесінде, Ральф Бадд Ұлы Солтүстік темір жолынан кетіп, Burlington темір жолының президенті болды. Burlington темір жолын басқарып жүргенде, ол 1912 жылы Budd Company компаниясын құрған Эдвард Г. Баддпен (алыс туыс) танысты. Эдвард Бадд жақында автомобиль кузовтарын жасау тәжірибесін пайдаланып, жаңадан құрылған компаниясында темір жол вагондарын жасауды бастаған еді. Budd Company Burlington үшін Pioneer Zephyr вагонын жасады. 1934 жылғы 26 мамырда Denver (Колорадо штаты) қаласынан Chicago (Иллинойс штаты) қаласына он үш сағат бес минутта "таңнан кешке дейін" жасаған пойыздың бұрынғыдан бетер рекордтық жүрісі темір жол экспресс пойыздары дәуірінің басталуына ықпал етті. Ральф және Эдвард Бадд, сондай-ақ H. L. Hamilton сияқты танымал адамдар, пойызға қозғалтқыш жасаған Winton Motor Company президенті, рекордтық сапарға жолаушы болып қатысты; пойыздың орташа жылдамдығы сағатына 77,1 миль (124,1 км/сағ) болды, ал ең жоғары жылдамдығы сағатына 112,5 мильге (181 км/сағ) жетті. Жаңа пойыздың аты Ральф Бадд оқып жатқан "Кентербери ертегілерінен" алынған. Оқиға көктемнің гүлденуі мен Zephyrus – жеңіл және құнарлы батыс желге шабыттанған паломниктің сапарға шығуынан басталады. Ральф Бадд бұл аттың жаңа, жылдам саяхат машинасына өте қолайлы болар деп ойлады: "Zephyr". 1939 жылдың жазында ол Denver and Rio Grande және Western Pacific темір жолдарын Burlington темір жолымен бірігіп, Тынық мұхитына күнделікті пойыз қатынасын ұйымдастыруға көндірді; он жылдан кейін ол аңызға айналған California Zephyr пойзымен алмастырылды. Бадд сонымен қатар 1934 жылы ашылған Dotsero Cut Off құрылысын аяқтауға жұмыс істеді, бұл Denver қаласы арқылы Burlington темір жолының бизнесін төрт есеге арттырды. 1939 жылы Бадд Джордж Р. Хендерсон медалімен марапатталды. 1945 жылы Бадд Electro Motive Diesel компаниясының Cyrus R. Osborne компаниясының күмбезді жолаушылар вагоны туралы идеясына қызығушылық танытып, Burlington темір жолының Aurora шеберханасында алғашқы тәжірибелік вагонын жасады. 1940 және 1949 жылдары Бадд Burlington темір жолында екі маңызды тарихи шараны демеушілік етті және 1948-49 жылдары Чикаго көлінің жағасында өткен өте сәтті темір жол көрмесін ұйымдастырушылардың бірі болды. Burlington темір жолының тарихшысы Ричард Овертон былай деп жазды: "Бадд басқарған Burlington темір жолы темір жол басшыларын даярлайтын мектеп сияқты болды. Фред Гурли, Джон Фаррингтон, Фред Уитман, Гарри Мерфи және [Алфред] Э. Перлман сияқты адамдар, олардың барлығы ірі темір жолдардың басшылары болды, Бадд басқарып тұрған кезде Burlington темір жолында әртүрлі мерзімдерде қызмет етті. 1949 жылы зейнеткерлікке шыққан кезде Джеймс Лайн "Railway Age" журналында былай деп жазды: "Burlington темір жолы негізінен Ральф Баддтың көлеңкесі болды".

Кейінгі өмірі

Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Бадд Чикаго көлік басқармасының төрағасы болып бес жыл қызмет етті. Ол Бёрлингтонның корпоративтік құжаттарын Ньюберри кітапханасына сыйлауды ұйымдастырды. Бёрлингтон тарихын жазған көптеген басылымдарды қолдағанмен, Бадд өзінің жеткіліксіз біліміне сілтеме жасап, Солтүстік-Батыс университетіндегі профессорлық қызметтен бас тартты. 1949 жылы ол көлік тарихы бойынша "Лексингтон" тобын құрды, ол бүгінгі күнге дейін жыл сайын конференциялар өткізеді. Ральф Бадд 1954 жылы Калифорния штатының Санта-Барбара қаласына зейнетке шығып, 1962 жылдың 2 ақпанында қайтыс болды.

Мұра

Оның ұлы Джон Маршалл Бадд, Джон М. Бадд та Ұлы Солтүстік темір жолының президенті болды. Ол Солтүстік Тынық мұхит темір жолының Роберт Стетсон Макфарлейнмен бірге 1955 жылдан 1970 жылға дейін Хилл Линияларын Берлингтон Солтүстік темір жолына (қазіргі BNSF темір жолы) біріктіру үшін жұмыс істеді. 1920-1930 жылдары Ұлы көлдерде жүзіп жүрген коммерциялық пароходқа да Ральф Бадд деген ат берілді. 1929 жылдың 15 мамырында, қайық қатты қысқы дауыл кезінде Мичиган штатының Игл-Харбор портында жағаға тіреліп қалды. Ұңғыма экипажы құтқару шөлмектерімен аман қалды, кейін кеме жөнделіп қайта қызметке кірісті. Ральф Бадд 1935 жылы Райс университетіндегі бітіру салтанатында сөз сөйледі және алған гонорарын студенттерге арнап, Райс университетіне Ральф Бадд атындағы дипломдық жұмыс сыйлығы ретінде берді. Бұл сыйлық жыл сайын Джордж Р. Браун инженерлік мектебіндегі ең үздік докторлық диссертация авторына табыс етіледі. Бұл сыйлық 1935 жылдың маусым айында құрылды және Райс университетіндегі аспиранттарға арналған ең көне және беделді сыйлықтардың бірі болып саналады. Миссисипи өзені бойындағы BNSF темір жолының басты желісіндегі екі жолдың қиылысы "Бадд" бақылау пункты Ральф Баддтың құрметіне аталған. Бұл қиылыс Иллинойс штатының Шығыс Дубуке қаласының оңтүстігінде орналасқан.