Кіріспе

АҚШ армиясының офицері және Құрмет медалінің иегері (1883–1951)

Самуэль Вудфилл (6 қаңтар 1883 – 10 тамыз 1951) – АҚШ армиясының майоры. Ол Филиппин-Америка соғысының, Бірінші дүниежүзілік соғыс және Екінші дүниежүзілік соғыстың қатысушысы болды. Вудфилл 20-шы ғасырдың басындағы ең танымал американдық сарбаздарының бірі еді. Генерал Джон Першинг Вудфиллді Бірінші дүниежүзілік соғыстағы ең көрнекті сарбаз деп атады. 1918 жылдың қазан айындағы шабуыл кезінде, қыша газының әсерінен зардап шеккен күйінде ол жеке күшімен үш неміс пулеметін жойды және өз әскерін бірде-бір жарақатсыз американдық шепке сәтті жеткізді. Вудфилл Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Американың ең көп марапатталған сарбаздарының бірі саналды. Ол Құрмет медалімен (генерал Першинг 1919 жылдың 9 ақпанында тапсырды), француздық Құрмет легионының Шевалье дәрежесімен, француздық «Круа-де-Гер» орденімен қола жапырақшасымен, Черногорияның Принц Данило I орденінің рыцарь дәрежесімен және итальяндық «Croce al Merito di Guerra» орденімен және басқа да марапаттармен марапатталды. Вудфиллдің даңқы соншалықты зор болды, соғыс аяқталғаннан кейін 11 жыл өткен соң, Польша армиясының делегациясы оған екі медаль табыс етті. Марапаттау рәсімі 1929 жылдың 30 қыркүйегінен 3 қазанына дейін Луисвилл қаласында өткен Америка легионының 11-ші жылдық ұлттық конвенциясында өтті. Соғыстан кейін үйіне оралғаннан кейін Вудфилл сақтандыру агенті болып жұмыс істеді. Ол 1921 жылы Белгісіз сарбаздың мазарына арналған салтанатты шараға қатысқан үш сарбаздың бірі болды, оған бірге Құрмет медалінің иегерлері Чарльз Уиттлси және Элвин Йорк қосылды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол майор болып тағайындалды және 1943 жылы әйелі қайтыс болғаннан кейін әскерден кеткенге дейін екі жыл жаңа сарбаздарды даярлады. Вудфилл Индиана штатының Вевей қаласының жанындағы фермаға зейнетке шықты және өмірінің соңына дейін сонда тұрды. Ол Арлингтон ұлттық зиратына жерленді.

Әскери мансап

АҚШ Филиппинді басып алған кезде Вудфилл жеке сарбаз ретінде жіберілді. Вудфилл филиппин партизандық күштерімен бірнеше қақтығыстарға қатысты. Ол 1904 жылға дейін Филиппинде қызмет етті, содан кейін сол жылы Аляскаға ауыстырылып, 1911 жылы жабылатынға дейін Форт-Эгбертте қызмет етті. Алясканы тастағысы келмеген Вудфилл Форт-Гиббонда қалып, қызметін жалғастырды. 1912 жылы ол Кентукки штатындағы Форт-Томасқа орналасты. 1914 жылы Вудфилл Мексика азамат соғысы кезінде Мексика-Америка шекарасын күзетуге жіберілді. Олардың болуы шекара маңындағы зорлық-зомбылықты тоқтатуға жеткілікті болды және ол онда ешқандай әрекетке қатыспады. 1917 жылы оның ротасы Форт-Томасқа қайта оралды. АҚШ Германияға соғыс жариялап, 1917 жылдың сәуір айында Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқаннан кейін армия кеңейді. Тәжірибелі офицерлерге деген қажеттілік туғандықтан, Вудфиллге 1917 жылдың 11 шілдесінде уақытша екінші лейтенант шені берілді. Осы кезде Вудфилл Лорена "Блоссом" Уилтширмен танысып, 1917 жылдың 26 желтоқсанында үйленді. Жұбайлар Форт-Томас қаласында үй сатып алды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Американың Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқаннан кейін Вудфиллдің полкі, 60-шы жаяу әскер дивизиясы 1917 жылдың соңында Бесінші жаяу әскер дивизиясына қосылды және 1918 жылдың басында генерал Джон Дж. Першингтің басшылығымен Америка экспедициялық күштерін (AEF) күшейту үшін Еуропаға аттанды. Армияда тәжірибелі офицерлердің жетіспеуіне байланысты Вудфилл 1917 жылдың 11 шілдесінде екінші лейтенант, ал 1918 жылдың 2 наурызында бірінші лейтенант болып тағайындалды. Оның полкі 1918 жылдың тамызында Франциядағы Мёз және Аргонн арасындағы қорғаныс шебіне орналасты. 26 қыркүйекте Мёз-Аргонн шабуылы басталды. Шабуыл қырық жеті күнге созылып, ондаған мың адам қаза тапты, ал одан да көп адам жарақат алды. 12 қазан күні таңертең Вудфилл және оның ротасы Кунельге жақын жерде орналасқанда, оның әскері қалың тұман ішінде алға жылжыды. Алға жылжу барысында неміс бекіністерінен Вудфилл мен оның әскеріне қарсы пулеметтен оқ жауды. Басқа әскерлер жасырынғанда, Вудфилл пулемет орнына жылдам шабуыл жасады, бірақ оқтан зардап шекпеді. Ол орналасқан жерге жақындағанда атыс ашып, үш неміс сарбазын жарақаттады. Неміс офицері Вудфиллге шабуылдап, қолма-қол айқасқа түсті, бірақ Вудфилл жеңіске жетіп, оны өлтірді. Қауіп сейілген соң, Вудфилл ротасына алға жылжуға белгі берді, сол кезде екінші пулемет атыс бастады. Вудфилл әскеріне пулемет орнына шабуыл жасауға бұйрық берді, ол тез басып алынды және үш неміс тұтқынға алынды. Оның әскері үшінші пулеметтен оқ жауғанда ғана алға жылжуын жалғастырды. Вудфилл тағы да шабуыл жасауға бұйрық берді. Пулеметке жақындағанда, мылтығынан оқ атып, бес неміс сарбазын жарақаттады. Вудфилл бірінші болып пулемет орнына жетіп, бекініске кірді. Ол екі сарбазға тимей, пистолетіндегі барлық оқтарды атып тастады. Содан кейін ол жақын жердегі балтаны алып, екі сарбазды өлтірді. Ұрыс кезінде аймақта у газдың концентрациясы жоғары болды және Вудфилл мен оның әскері оның әсерінен зардап шеге бастады. Симптомдар нашарлағанда, Вудфилл әскеріне одақтас әскерлердің қатарына қайтуға бұйрық берді. Оның ешкім де қатал шайқаста қаза таппады, бірақ бірнешеуі, Вудфиллдің өзі де, Бордодағы ауруханаға жатқызылды. Вудфилл соғыстың қалған бөлігінде ешқандай қатысуға мүмкіндік алмады және бірнеше апта бойы у газдың әсерінен емделді. Оның батылдығы үшін көптеген наградалар алды, бірақ өмірінің соңына дейін өкпе ауруынан зардап шекті.

Соғыстан кейінгі кезең

1919 жылдың 25 наурызында Вудфилл пехота капитаны болды. Өкінішке орай, Вудфилл үшін Армия Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін үлкен қысқарту процесінде болды және Вудфилл 1919 жылдың 31 қазанында әскерден босатылды. 24 қарашада сержант қызметіне қайта оралды, кейіннен бас сержант болып жоғарылатылды. 1921 жылы Элвин Йорк және басқалармен бірге ол Белгісіз сарбаздың табынына қатысты. Вудфилл Бірінші дүниежүзілік соғыстағы елдің ұлы батырларының бірі саналды, бірақ соғыстан кейін күнкөріс табуда қиындықтарға тап болды. Құрметті наградаларына қарамастан, Вудфилл сержант жалақысымен шоттарын төлеуге және Форт-Томас үйінің ипотекасын жабуға күресті. 1922 жылы Вудфилл Сильвер Гроувтегі Огайо өзеніндегі бөгет жобасында күніне 6 долларлық ағаш шебер ретінде жұмыс істеді. Цинциннатидегі «Кит» театрының директоры Нед Гастингс Вудфиллдің бөгетте жұмыс істейтін суреттерін Нью-Йоркке жіберді. Мұндағы театр ұжымы қайырымдылық шаралары аясында Вудфиллдің Форт-Томас үйінің ипотекасын және сақтандыру полисін төлеу үшін қаржы жинады. Вудфилл 1923 жылдың 24 желтоқсанында бас сержант шенімен әскерден зейнеткерлікке шықты. 1932 жылдың 7 мамырында Конгресс шешімімен ол зейнеткерлік тізімінде капитан шеніне көтерілді.

Кейінгі өмірі

1924 жылы бірқатар тәуелсіз демократтар Вудфиллді АҚШ Конгресіне кандидат болуға және демократтардың қолдауына ие Артур Б. Раусты басып озуға ынталандырды. 1924 жылғы 16 сәуірде «Кентукки Пост» газетінде жарияланған мәліметке сәйкес, Вудфилл үш жыл бұрын Вашингтондағы Беймәлім сарбаздың мазарының ашылуына қатысқан қабылдау кешінде Конгресске қызығушылық танытқан. Вудфиллті Конгресске кандидат ретінде ұсынған кезде ол Массачусетс штатындағы Америкалық легион бөлімшелеріне жарнамалық жұмыстар жасап, қаладан тыс сапарда болған. Форт-Томас қаласындағы үйіндегілермен байланысқан Вудфилл әйелі бұл идеяны қолдамайтынын айтты. Ол күйеуінің алғашқы шақыру кезінде қатысуға құлшынбағанын, «Мен цирктегі пони болудан жалықтым. Бірдеңе болып жатқанда оны өнер көрсетуге шақырады» дегенін жеткізді. Миссис Вудфилл күйеуінің көпшілік шараларды ұнатпайтынын, себебі ол өте ұялмастық танытып, назар ортасында болуды қаламайтынын айтты. Ол сондай-ақ: «Күйеуімнің заңгер, ғалым сияқты білімі болмауы мүмкін, бірақ егер бедел, адалдық, қызмет және шындық қана маңызды болса, ол достары сайлаған жоғары лауазымды атқаруға толыққанды лайық» деді. Солтүстік Кентуккиге оралғаннан кейін Вудфилл кандидаттық туралы әңгімелерге нүкте қойып, сайлауға қатыспайтынын мәлімдеді. Жергілікті халық арасында Вудфилл әйгілі адам болып қала берді. 1924 жылдың қазан айында Миссис Вудфилл Вудфилл бастауыш мектебіне Вудфиллдің өмірлік мөлшердегі суретін сыйға берді. Сурет мектепте оның марапаттамаларының көшірмелерімен және өмірінің қысқаша тарихымен бірге ілінуі тиіс болды. 1928 жылдың қазан айында Вудфилл және оның әйелі Үлкен Цинциннати өнеркәсіптік көрмесінің арнайы құрметті қонақтары болды. Бұл есепте Вудфилл Кэмпбелл округіндегі фермасында зейнеткерлікте тұрғаны айтылған. Кейінірек жарияланған мәліметтерде Вудфиллдің 1925 жылы Кэмпбелл округінің ауылдық аймағындағы Сильвер Гроув пен Флагг Спрингс арасындағы фермалық жерді сатып алып, алма және шабдалы ағаштарын отырғызуды жоспарлағаны көрсетілген. 1929 жылдың 24 шілдесінде жарияланған хабарламада көптеген ағаштардың құрғап қалғаны, сондықтан Вудфилл тағы да ағаштар сатып алғаны айтылған. Есепте ол бау-бақшаны табысты бизнеске айналдыру үшін көп еңбек еткені, бірақ бау-бақша табыс әкелмегені жазылған. 1929 жылға қарай Вудфилл 2000 доллар қарызға батқан. Фермасын жоғалтпау үшін 46 жастағы Вудфилл 1929 жылдың 15 шілдесінде Ньюпорттағы «Rolling Mill» зауытында күзетші болып жұмысқа орналасты — күн сайын сағат 2-ден 11-ге дейін жұмыс істеді. АҚШ Перл-Харборды бомбалаудан кейін Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан кезде Вудфилл әлі де Ньюпорттағы «Эндрюс Steel» зауытында күзетші болып жұмыс істеп, Форт-Томас қаласында тұрған. Оның «Регулярлардың Вудфилл» атты автобиографиясы, Лоуэлл Томас жазған, 1929 жылы жарық көрді. 1942 жылдың мамыр айында Вудфилл мен Элвин С. Йорк — Теннесси штатынан шыққан, Бірінші дүниежүзілік соғыстың жоғары марапатталған ардагері — Армия майоры болды. Вудфилл «Кентукки Таймс Стар» газетінің тілшісіне Армия оған комиссия беруді жоспарлағанын білмегенін, бұл оған жағымды тосын сый болғанын айтты. Вудфилл 59 жаста болды және Армия комиссиялары ұлттық рухта көтеріліс және жауынгерлік қатарға қосылуды ынталандыру мақсатындағы ұлттық науқанның бір бөлігі болды. Вудфилл кейіннен Армияның жарнамалық суретінде, Джорджия штатының Форт-Беннинг қаласында мылтықпен атып тұрғаны көрсетілді. Вудфилл соғыстың көп бөлігін Алабама штатының Бирмингем қаласында оқытушы болып өткізген. Оның әйелі Лорена 1942 жылдың 26 наурызында Цинциннатидегі Христос ауруханасында қайтыс болды. Бір мәліметте ол Фалмут қаласына жерленгені айтылған. 1944 жылы Вудфилл тағы да Армиядан кетіп, Индиана штатының Швейцария округіндегі Вевей маңындағы фермаға зейнеткерлікке шықты. Әйелі қайтыс болғандықтан, Вудфилл Форт-Томасқа қайтып оралмады. 1978 жылғы «Кентукки Пост» газетінде Вудфиллдердің үйінің қарсы бетінде өскен Агата Сакстеддер Миссис Вудфиллді биік бойлы және сәнді әйел деп сипаттады. Ол сондай-ақ, отбасының дастарқанында әрдайым печенье мен үлкен жеміс тостаған болғанын айтты. Вудфиллдердің балалары болмағанын және Миссис Вудфиллдің жас қыздың келуінен ләззат алғанын айтты. Миссис Сэкстеддер Вудфиллді мықты денелі, өте биік, қызғылт, күлімдеп жүретін адам ретінде сипаттады.

Өлім және жерлеу

Вудфилл 1951 жылғы 13 тамызда Индиана штатындағы фермада 68 жасында қайтыс тапқан күйі табылды. Ол табылар алдында бірнеше күн бұрын табиғи себептерден өлген болуы мүмкін. Көршілері оның жоқтығын байқамаған, себебі ол Цинциннатиге сантехникалық жабдықтар сатып алуға баратыны туралы айтқан еді. Индианада туғанына қарамастан, Кентукки Пост газетінің 1951 жылғы 15 тамыздағы редакциондық мақаласында Вудфилл "Блюграсс штатының тудырған ең ұлы сарбаздарының бірі" деп аталды. Вудфилл бастапқыда Индиана штатының Мэдисон қаласының жанындағы Джефферсон округі зиратына жерленген. Бірақ Индиана конгрессмені Эрл Уилсонның күш-жігері арқасында Вудфиллдің денесі қайта шығарылып, 1955 жылғы қазан айында Арлингтон ұлттық зиратына жерленді. Оның қабірін 34-бөлімнің 642-ші қабірінде табуға болады.

Басқа марапаттар

Кентукки штатының Форт-Томас қаласындағы бастауыш мектеп оның құрметіне аталған. Форт Полк гарнизонының бас кеңсесі оның атымен аталады. 2009 жылы Индиана соғыс ескерткіші оның есімін арнап бір кездесу бөлмесін қайта атады.