Кіріспе

Қауымдасқан ұғымдар топтарын ұйымдастыру әдісі. Топтық ұғым картасы – қызығушылық тудыратын кез келген тақырып бойынша топтың идеяларын ұйымдастыру және осы идеяларды өзара байланысты карталар сериясында визуализациялауға арналған құрылымдалған әдістеме. Бұл деректерді жинау және талдаудың сапалық және сандық тәсілдерін біріктіретін интегративтік аралас әдіс түрі. Топтық ұғым карталау кез келген көлемдегі топтармен, соның ішінде қатысушылардың кең және әртүрлі тобымен ынтымақтастықпен жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Ол әлеуметтік жұмыс, денсаулық сақтау, адамдарға көмек көрсету, биомедициналық зерттеулер және бағалау салаларында қолданылады.

Шолу

Топтық тұжырымдамалық карталау сапалық топтық процестерді көпөлшемді талдаумен біріктіре отырып, топқа кез келген қызығушылық тақырыбы бойынша өз идеяларын байланысты карталар арқылы ұйымдастыруға және визуализациялауға көмектеседі. Нәтижедегі карталар жеке мәлімдемелерді екі өлшемді кеңістікте көрсетеді, мұнда ұқсас мәлімдемелер бір-біріне жақын орналасқан және картадағы кеңістікті бөлетін кластерлерге топтастырылған. "Концепт жүйесі" бағдарламалық қамтамасы бір немесе бірнеше шкала бойынша бағаланған әр кластердегі мәлімдемелерді, сондай-ақ екі кластер жиынтығы арасындағы абсолютті немесе салыстырмалы кластерлік рейтингтерді көрсететін басқа карталарды да жасайды. Процестің соңғы қадамы ретінде қатысушылар барлық карталарды жақсырақ түсіну және атау үшін құрылымдалған түсіндіру сессиясынан өтеді.

Тарих

Топтық тұжырымдамалық карталау 1980 жылдардың соңында Корнелл университетінде Уильям М. К. Трохим тарапынан әзірленген әдістеме ретінде пайда болды. Трохим – бағалау саласындағы жетекші сарапшылардың бірі саналады және 1980 жылдан бері Корнеллде бағалау және зерттеу әдістерін оқытып келеді. Бастапқыда "тұжырымдамалық карталау" деп аталған бұл әдістеме, пайда болғаннан бері саланың дамуымен және бағдарламалық қамтамастың үнемі жақсаруымен бірге өркендеді, қазір ол веб-қосымша ретінде қолданылады.

Қолданылуы

Топтық тұжырымдамалық карталау кез келген топпен кез келген тақырып бойынша қолданылуы мүмкін. Оны көбінесе мемлекеттік органдар, академиялық мекемелер, ұлттық қауымдастықтар, коммерциялық емес және қоғамдық ұйымдар, сондай-ақ жеке бизнес топтың идеяларын нақты іс-қимылдарға айналдыру үшін пайдаланады. Бұл ұйымдық даму, стратегиялық жоспарлау, қажеттіліктерді бағалау, оқу бағдарламаларын әзірлеу, зерттеу және бағалау салаларын қамтиды. Тұжырымдамалық карталауды жеке адам немесе топ жасай алады. Ақыл картасы – ақпаратты визуализациялау үшін қолданылатын диаграмма, ол бір сөз немесе идеяға негізделген, ал санаттар мен кіші санаттар ағаш тәрізді құрылымда одан таралады. Тони Бузанның 1970 жылдары танымал еткен ақыл картасы көбінесе жеке адам немесе топ бір тақырып бойынша не ойлап жатқанын анықтау үшін спонтанды түрде жасайтын жаттығу. Новактың тұжырымдамалық карталарынан және Бузанның ақыл карталарынан айырмашылығы, топтық тұжырымдамалық картада топтың көптеген идеяларын ұйымдастыру және визуализациялау үшін құрылымдық математикалық процесс (сұрыптау және бағалау, көп өлшемді масштабтау және кластерлік талдау) қолданылады. Басқаша айтқанда, топтық тұжырымдамалық картада алынған визуализация математикалық жолмен зерттеу субъектілері тобынан жиналған аралас (сапалық және сандық) деректерден жасалады, ал Новактың тұжырымдамалық карталарында және Бузанның ақыл карталарында визуализация субъектілер тікелей салатын диаграммалар түрінде болады, бұл бір мезгілде сапалық деректер мен соңғы нәтиже болып табылады.