Кіріспе

Yersinia enterocolitica бактериясының түрі – Yersiniaceae тұқымдасына жататын, грам-теріс, таяқша тәрізді бактерия. Ол 22–29°C (72–84°F) температурада жылдам қозғалғыш, бірақ қалыпты адам дене температурасында қозғалмайды. Y. enterocolitica инфекциясы yersiniosis ауруын қоздырады, бұл жануарлар арқылы жұғатын ауру, ол адамдарда және ірі қара, бұғы, шошқа, құстар сияқты көптеген жануарларда кездеседі. Осы жануарлардың көпшілігі аурудан жазылып, вирус тасымалдаушыға айналады; олар ауру белгілерін көрсетпесе де, жұқтырудың мүмкін көздері болып табылады. Бактерия тримерлі автотранспортерлік адгезиндер арқылы жануарлардың жасушаларына жабысып, оларды жұқтырады. Y. enterocolitica табиғатта кең таралған, көптеген сүтқоректілердің, құстардың, суыққан қанды жануарлардың ішектерінен және тіпті құрлықтағы және су орталарынан табылады. Көптеген қоршаған ортадан оқшауланған штаммдар патогенді емес, бірақ шошқалардан алынған оқшауланған штаммдарда адамға зиянды серотоптар бар. Сонымен қатар, иттер, қойлар, жабайы кеміргіштер және қоршаған ортадағы сулар да Y. enterocolitica патогенді штаммдарының резервуары болуы мүмкін. Адамға зиянды штаммдар көбінесе ішек жолында шоғырланады және энтерит/диареяға алып келеді.

Клиникалық идентификация

Yersinia тұқымдасының ішінде тек Y. pestis, Y. pseudotuberculosis және Y. enterocolitica-ның кейбір штаммдары адамдар мен кейбір жануарлар үшін патогенді болып табылады. Басқа түрлер табиғи ортада кездеседі. Y. enterocolitica штаммдары MacConkey тақталары мен Yersinia Selective Agar ортасында өсірілген нәжіс үлгілерін пайдалану арқылы анықталуы мүмкін. MacConkey тақталары Y. enterocolitica лактозаны ыдыратпайтынын пайдаланады, сондықтан тақталарда 2 мм мөлдір, ақшыл колониялар түрінде көрінеді. Yersinia Selective Agar тақталарында Y. enterocolitica ортасы қара-қызыл, шеттері мөлдір 1,5 мм колониялар түзеді. 1. Тамақ арқылы жұғу: Yersinia enterocolitica сиыр еті, ұлулар, балық, шоколадты сүт сияқты әртүрлі тағамдардан оқшауланды, бірақ негізгі жұғу көзі – жетік пісірілмеген немесе шикі шошқа еті. 2. Адамнан адамға жұғу: Бұл өте сирек кездеседі, бірақ Yersinia enterocolitica-ның диареялық ауру арқылы адамнан адамға жұғу жағдайлары анықталып, хабарланды. 3. Жануардан адамға жұғу: Yersinia enterocolitica инфекцияланған жануарлармен және олардың нәжісімен тікелей және жанама байланыс арқылы таралуы мүмкін, ең көп кездесетіні – шошқа. 4. Су арқылы жұғу: Yersinia enterocolitica салқын сулы ортада өсе алады, демек, жанама түрде ластанған су бактерияның таралуына себеп болуы мүмкін. 5. Тікелей жұғу: Бұл да өте сирек кездеседі, бірақ травматикалық жарақаттар нәтижесінде Yersinia enterocolitica тікелей жұқтыру жағдайлары хабарланды, бұл Y. enterocolitica-ның қоршаған ортадан жұғуын көрсетеді. 6. Қан құю: Y. enterocolitica ластанған қан арқылы жұғады және қан құюдан кейінгі сепсиске алып келуі мүмкін.

Белгілері мен симптомдары

Кіру жолы – асқазан-ішек жолы. Бұл организм көбінесе жеткілікті пісірілмеген шошқа еті немесе ластанған су, ет немесе сүт арқылы жұғады. Соңғы жылдары Y. enterocolitica дайын тағамдық көкөністер арқылы шағын жарылыстарға (ошақтарға) себепкер болып келеді. Y. enterocolitica инфекциясы адамдарда көбінесе жеңіл, өзінен-өзі шектелетін энтероколитке немесе терминалды илеитке және аденоитке алып келеді. Ерсиниоз симптомдары сулы немесе қанды диарея және қызба болуы мүмкін, бұл апендицит, сальмонеллез немесе шигеллезге ұқсас. Ауыз жолымен жұққаннан кейін Yersinia түрлері терминалды илеумде көбейеді және Пейердің жапсырмаларына еніп, одан әрі мезентериялық лимфа түйіндеріне таралып, лимфаденопатияны тудырады. Бұл жағдай апендицитпен шатастырылуы мүмкін, сондықтан ол псевдоапендицит деп аталады. Иммундығы нашарлаған адамдарда бұл бактериялар ішектен бауыр мен көкбауырға таралып, іріңді ошақтарды (абсцестерді) құрайды. Yersinia түрлері сидерофильді (темірге құштар) бактериялар болғандықтан, тұқым қуалайтын гемохроматоз (ағзада темірдің жоғары деңгейіне әкелетін ауру) бар адамдар Yersinia (және басқа да сидерофильді бактериялармен) жұқтығуға көбірек бейім. Шындығында, сақталған қанның ең көп таралған ластаушысы – Y. enterocolitica.

Емдеу

Ерсиниоз көбінесе өзінен-өзі шектеліп, емдеуді қажет етпейді. Сепсис немесе ауыр локальды инфекциялар болған жағдайда, әсіресе иммундық жүйесі әлсірегендерде, доксициклин мен аминогликозидті бірге қолдану ұсынылады. Y. enterocolitica-ға қарсы тиімді басқа антибиотиктерге триметоприм-сульфаметоксазол, фторхинолондар, цефтриаксон және хлорамфеникол жатады. Y. enterocolitica көбінесе бета-лактамаза өндірісіне байланысты пенициллин G, ампициллин және цефалотинге резистентті, бірақ Еуропада көп дәріге төзімді штаммдар тіркелген.

Болжам

Y. enterocolitica инфекциясы кейде артрит, эритем нодосум және реактивті артрит сияқты созылмалы қабыну ауруларымен қатар жүреді. Бұл, көбінесе, иммундық механизм арқылы туындауы мүмкін. Y. enterocolitica аутоиммунды Грейвс-Базедов тиреоидитпен байланысты сияқты. Жанама дәлелдер болғанымен, тікелей себеп-салдарлық дәлелдер шектеулі. Y. enterocolitica осы аурудың басты себебі емес, бірақ генетикалық бейімділігі бар адамдарда қалқанша безінің аутоиммунды дамуына, басқа себептердің әсерінен, үлес қосуы мүмкін. Y. enterocolitica инфекциясы қалқанша безінің аутоиммунды ауруының себебі емес, оның орнына, екеуі де ортақ мұрагерлік бейімділікті бөлісетін байланысты жағдай деп есептеледі. Соңғы кезде Y. enterocolitica-ның ролі күмәндануда.