Кіріспе
Yersinia enterocolitica бактериясының түрі – Yersiniaceae тұқымдасына жататын, грам-теріс, таяқша тәрізді бактерия. Ол 22–29°C (72–84°F) температурада жылдам қозғалғыш, бірақ қалыпты адам дене температурасында қозғалмайды. Y. enterocolitica инфекциясы yersiniosis ауруын қоздырады, бұл жануарлар арқылы жұғатын ауру, ол адамдарда және ірі қара, бұғы, шошқа, құстар сияқты көптеген жануарларда кездеседі. Осы жануарлардың көпшілігі аурудан жазылып, вирус тасымалдаушыға айналады; олар ауру белгілерін көрсетпесе де, жұқтырудың мүмкін көздері болып табылады. Бактерия тримерлі автотранспортерлік адгезиндер арқылы жануарлардың жасушаларына жабысып, оларды жұқтырады. Y. enterocolitica табиғатта кең таралған, көптеген сүтқоректілердің, құстардың, суыққан қанды жануарлардың ішектерінен және тіпті құрлықтағы және су орталарынан табылады. Көптеген қоршаған ортадан оқшауланған штаммдар патогенді емес, бірақ шошқалардан алынған оқшауланған штаммдарда адамға зиянды серотоптар бар. Сонымен қатар, иттер, қойлар, жабайы кеміргіштер және қоршаған ортадағы сулар да Y. enterocolitica патогенді штаммдарының резервуары болуы мүмкін. Адамға зиянды штаммдар көбінесе ішек жолында шоғырланады және энтерит/диареяға алып келеді.
Yersinia enterocolitica is a Gram negative, rod shaped bacterium, belonging to the family Yersiniaceae. It is motile at temperatures of 22–29°C (72–84°F), but becomes nonmotile at normal human body temperature. Y. enterocolitica infection causes the disease yersiniosis, which is an animal borne disease occurring in humans, as well as in a wide array of animals such as cattle, deer, pigs, and birds. Many of these animals recover from the disease and become carriers; these are potential sources of contagion despite showing no signs of disease. The bacterium infects the host by sticking to its cells using trimeric autotransporter adhesins. Y. enterocolitica is widespread in nature, occurring in reservoirs ranging from the intestinal tracts of numerous mammals, avian species, cold blooded species, and even from terrestrial and aquatic niches. Most environmental isolates are avirulent; however, isolates recovered from porcine sources contain human pathogenic serogroups. In addition, dogs, sheep, wild rodents, and environmental water may also be a reservoir of pathogenic Y. enterocolitica strains. Human pathogenic
strains are usually confined to the intestinal tract and lead to enteritis/diarrhea.
Клиникалық идентификация
Yersinia тұқымдасының ішінде тек Y. pestis, Y. pseudotuberculosis және Y. enterocolitica-ның кейбір штаммдары адамдар мен кейбір жануарлар үшін патогенді болып табылады. Басқа түрлер табиғи ортада кездеседі. Y. enterocolitica штаммдары MacConkey тақталары мен Yersinia Selective Agar ортасында өсірілген нәжіс үлгілерін пайдалану арқылы анықталуы мүмкін. MacConkey тақталары Y. enterocolitica лактозаны ыдыратпайтынын пайдаланады, сондықтан тақталарда 2 мм мөлдір, ақшыл колониялар түрінде көрінеді. Yersinia Selective Agar тақталарында Y. enterocolitica ортасы қара-қызыл, шеттері мөлдір 1,5 мм колониялар түзеді. 1. Тамақ арқылы жұғу: Yersinia enterocolitica сиыр еті, ұлулар, балық, шоколадты сүт сияқты әртүрлі тағамдардан оқшауланды, бірақ негізгі жұғу көзі – жетік пісірілмеген немесе шикі шошқа еті. 2. Адамнан адамға жұғу: Бұл өте сирек кездеседі, бірақ Yersinia enterocolitica-ның диареялық ауру арқылы адамнан адамға жұғу жағдайлары анықталып, хабарланды. 3. Жануардан адамға жұғу: Yersinia enterocolitica инфекцияланған жануарлармен және олардың нәжісімен тікелей және жанама байланыс арқылы таралуы мүмкін, ең көп кездесетіні – шошқа. 4. Су арқылы жұғу: Yersinia enterocolitica салқын сулы ортада өсе алады, демек, жанама түрде ластанған су бактерияның таралуына себеп болуы мүмкін. 5. Тікелей жұғу: Бұл да өте сирек кездеседі, бірақ травматикалық жарақаттар нәтижесінде Yersinia enterocolitica тікелей жұқтыру жағдайлары хабарланды, бұл Y. enterocolitica-ның қоршаған ортадан жұғуын көрсетеді. 6. Қан құю: Y. enterocolitica ластанған қан арқылы жұғады және қан құюдан кейінгі сепсиске алып келуі мүмкін.
Белгілері мен симптомдары
Кіру жолы – асқазан-ішек жолы. Бұл организм көбінесе жеткілікті пісірілмеген шошқа еті немесе ластанған су, ет немесе сүт арқылы жұғады. Соңғы жылдары Y. enterocolitica дайын тағамдық көкөністер арқылы шағын жарылыстарға (ошақтарға) себепкер болып келеді. Y. enterocolitica инфекциясы адамдарда көбінесе жеңіл, өзінен-өзі шектелетін энтероколитке немесе терминалды илеитке және аденоитке алып келеді. Ерсиниоз симптомдары сулы немесе қанды диарея және қызба болуы мүмкін, бұл апендицит, сальмонеллез немесе шигеллезге ұқсас. Ауыз жолымен жұққаннан кейін Yersinia түрлері терминалды илеумде көбейеді және Пейердің жапсырмаларына еніп, одан әрі мезентериялық лимфа түйіндеріне таралып, лимфаденопатияны тудырады. Бұл жағдай апендицитпен шатастырылуы мүмкін, сондықтан ол псевдоапендицит деп аталады. Иммундығы нашарлаған адамдарда бұл бактериялар ішектен бауыр мен көкбауырға таралып, іріңді ошақтарды (абсцестерді) құрайды. Yersinia түрлері сидерофильді (темірге құштар) бактериялар болғандықтан, тұқым қуалайтын гемохроматоз (ағзада темірдің жоғары деңгейіне әкелетін ауру) бар адамдар Yersinia (және басқа да сидерофильді бактериялармен) жұқтығуға көбірек бейім. Шындығында, сақталған қанның ең көп таралған ластаушысы – Y. enterocolitica.
Емдеу
Ерсиниоз көбінесе өзінен-өзі шектеліп, емдеуді қажет етпейді. Сепсис немесе ауыр локальды инфекциялар болған жағдайда, әсіресе иммундық жүйесі әлсірегендерде, доксициклин мен аминогликозидті бірге қолдану ұсынылады. Y. enterocolitica-ға қарсы тиімді басқа антибиотиктерге триметоприм-сульфаметоксазол, фторхинолондар, цефтриаксон және хлорамфеникол жатады. Y. enterocolitica көбінесе бета-лактамаза өндірісіне байланысты пенициллин G, ампициллин және цефалотинге резистентті, бірақ Еуропада көп дәріге төзімді штаммдар тіркелген.
Болжам
Y. enterocolitica инфекциясы кейде артрит, эритем нодосум және реактивті артрит сияқты созылмалы қабыну ауруларымен қатар жүреді. Бұл, көбінесе, иммундық механизм арқылы туындауы мүмкін. Y. enterocolitica аутоиммунды Грейвс-Базедов тиреоидитпен байланысты сияқты. Жанама дәлелдер болғанымен, тікелей себеп-салдарлық дәлелдер шектеулі. Y. enterocolitica осы аурудың басты себебі емес, бірақ генетикалық бейімділігі бар адамдарда қалқанша безінің аутоиммунды дамуына, басқа себептердің әсерінен, үлес қосуы мүмкін. Y. enterocolitica инфекциясы қалқанша безінің аутоиммунды ауруының себебі емес, оның орнына, екеуі де ортақ мұрагерлік бейімділікті бөлісетін байланысты жағдай деп есептеледі. Соңғы кезде Y. enterocolitica-ның ролі күмәндануда.