Кіріспе
Глэдис Мод Винфрид Митчелл (1901–1983) – ағылшын жазушысы. 1901 жылдың 21 сәуірінде дүниеге келген, 1983 жылдың 27 шілдесінде қайтыс болған. Ол 66 детективтік романның басты кейіпкері – Миссис Брэдлиді жасауымен танымал. Сонымен қатар, ол Стивен Хоккаби және Малкольм Торри аттарымен де жазған. Өмірінде құрмет көрген (Филип Ларкин оны "Ұлы Гладис" деп атаған), оның өлімінен бері өткен ондаған жылдарда оның шығармалары көбінесе назардан тыс қалды.
Gladys Maude Winifred Mitchell (21 April 1901 – 27 July 1983) was an English writer best known for her creation of Mrs Bradley, the heroine of 66 detective novels. She also wrote under the pseudonyms Stephen Hockaby and Malcolm Torrie. Fêted during her life (called "the Great Gladys" by Philip Larkin), her work has been largely neglected in the decades since her death.
Өмір
Глэдис Мод Виннифред Митчелл 1901 жылғы 19 сәуірде Оксфордтағы Каули қаласында шотланд тегі бар базар бағбаны Джеймс пен Энни отбасында дүниеге келді. Ол Ротшильд мектебінде (Брентфорд) және Грин мектебінде білім алды. 1919-1921 жылдары Голдсмит колледжінде және Лондон университетінде оқыды. Бітірген соң Митчелл 1925 жылға дейін Брентфордтағы Сент-Пол мектебінде тарих, ағылшын тілі және дене тәрбиесі пәндерін оқытты. Содан кейін 1939 жылға дейін Ханвеллдегі Сент-Энн аға қыздар мектебінде сабақ берді. 1926 жылы Университет колледжінде Еуропа тарихы бойынша сыртқы диплом алды, содан кейін оқытумен қатар роман жазуға кірісті. 1941 жылы Брентфорд қыздар мектебіне жұмысқа орналасып, 1950 жылға дейін сонда жұмыс істеді. Үш жылдық үзілістен кейін Стейнстегі Мэтью Арнольд мектебінде ағылшын тілі мен тарих пәндерін оқытты, кедергілермен жүгіруді үйретті және 1961 жылы Корф Мулленге (Дорсет) зейнетке шыққанға дейін жыл сайынғы мектеп пьесасын жазды. Ол 1983 жылғы 27 шілдеде 82 жасында қайтыс болғанға дейін жазуын жалғастырды. Оның мүлігі 48 082 фунт стерлингке бағаланды. Ол Миддлсекс білім беру қауымдастығының, Ұлыбритания Олимпиадалық қауымдастығының, Қылмыстық жазушылар қауымдастығының, PEN клубының және Авторлар қоғамының мүшесі болды. Оның хоббиі сәулет және поэзия жазу еді. Ол Зигмунд Фрейдтің еңбектерін зерттеді, ал оның сиқыршылыққа деген қызығушылығын оның досы, детектив-романшы Хелен Симпсон қолдады. Митчелл ешқашан үйленбеген.
Жұмыс
Митчелл өзінің мансабының барысында жылына кем дегенде бір роман жазды. Оның алғашқы романы ("Speedy Death", 1929) Беатрис Адела Лестранж Брэдлиді – көп салалы психоаналитик және авторы – таныстырды, ол тағы 65 романның кейіпкері болды. Оның және оның көмекшісі Лора Мензистің әлеуметтік және философиялық мәселелерге қатысты көзқарастары авторының пікірлерін бейнеледі; бұл жас Митчеллдің өзінің портреті сияқты, 1920 жылдардың соғыстан кейінгі заманауи стандарттарын жақсы немесе жаман жарастырады. Митчелл Г.К. Честертон, Агата Кристи және Дороти Л. Сейерспен бірге "Детективтер клубының" алғашқы мүшесі болды және 1930 жылдары "үш үлкен әйел детектив жазушысының" бірі саналды, бірақ ол жиі жанрдың қағидаларын сынға алып, пароди жасады – әсіресе оның алғашқы кітаптарында, мысалы, "Speedy Death" романындағы күтпеген сюжеттік бұрылыс немесе "The Mystery of a Butcher's Shop" (1929) және "The Saltmarsh Murders" (1932) кітаптарындағы Кристидің пародилері. Оның сюжеттері мен оқиға орындары Фрейдтік психология, колдовство (әсіресе "The Devil at Saxon Wall" (1935) және "The Worsted Viper" (1943)) және табиғаттан тыс құбылыстар (найадалар мен Несси, арбақтар және грек құдайлары) сияқты қайта-қайта келетін тақырыптармен ерекшеленді. Брэдли ханым туралы 66 романнан басқа, Митчелл Стивен Хоккаби (тарихи романдар сериясы үшін) және Малкольм Торри (Тимоти Херринг есімді сәулетші туралы детективтік әңгімелер сериясы үшін) псевдонимдерін қолданды және өзінің атымен он балалар кітабын жазды. Митчеллдің өмірінен кейін оның шығармалары ұмытылды, бірақ оның өлімінен кейін жарық көрген үш романы 1980 жылдары жақсы сатылды. Оның "Speedy Death" (6 қазан, 1990) және "The Mystery of a Butcher's Shop" (11 және 18 желтоқсан, 1991) романдары Элизабет Праудтың бейімделуімен радиода қойылды, екеуі де Мэри Уимбуштің орындауындағы миссис Брэдли рөлінде BBC Radio 4 арнасында көрсетілді; екі бейімделу де түпнұсқа кітаптарға өте адал болды. 1999 жылы BBC телеарнасы "Миссис Брэдлидің құпиялары" (басты рөлде Диана Ригг) телесериалын жасады; алайда, оның ерекше күлкісі мен крокодил сияқты көрінісі болмады, сондай-ақ сюжеттері мен кейіпкерлері өзгертілді. Оның бірнеше кітабы 1980 жылдардың ортасында үлкен форматта жарық көрді. 1990 жылдардың ортасына қарай оның бір ғана романы тұрақты түрде басылып шықты: Вираго Пресс баспасынан шыққан "The Rising of the Moon" (1945) кітабының жұмсақ мұқабалы басылымы әлі де қолжетімді. 2005 жылы Криппен мен Ландрудың "Слеуттың алхимиясы" атты бұрын жарияланбаған әңгімелер жинағы жарық көргеннен кейін қайта жандану басталды. Сол жылы Minnow Press оның 1940 жылғы сирек "Құрқыр тіл" романының жаңа басылымын шығарды. Сонымен қатар, Rue Morgue Press "Операдағы өлім" (1934) және "Соңғы рет өлгенімде" (1941) кітаптарының жаңа басылымдарын жариялады – бұл баспаханада қазір Брэдли ханымның тоғыз кітабы басылып шықты. Minnow Press 2007 жылы 1939 жылғы сирек басылымның қайта басылуымен "Mrs Bradley Collectors' Series" сериясын жалғастырды, содан кейін 2009 жылы "The Worsted Viper" және 2010 жылы "Hangman's Curfew" кітаптарын қайта басып шығарды. Minnow Press баспасынан шыққан төрт кітаптың тек соңғы екеуі ғана әлі де қолжетімді. Greyladies "Styx өзеніндегі монастырь" (1976) кітабын жұмсақ мұқабамен шығарды, ал "Groaning Spinney" (1950) кітабы "Қардағы кісі өлтіру: Котсвольд Рождестволық құпиясы" деген атпен қайта басылды. Оның ең жақсы туындысы туралы пікірлер әртүрлі болғанымен, оның күшті жақтары мен стилін келесі 16 кітаптан көруге болады: "The Saltmarsh Murders" (1932), "Opera at the Opera" (1934), "The Devil at Saxon Wall" (1935), "Come Away, Death" (1937), "Brazen Tongue" (1940), "When Last I Died" (1941), "The Rising of the Moon" (1945), "Death and the Maiden" (1947), "The Dancing Druids" (1948), "Tom Brown's Body" (1949), "Groaning Spinney" (1950), "The Echoing Strangers" (1952), "Merlin's Furlong" (1953), "Dance to Your Daddy" (1969), "Nest of Vipers" (1979) және "The Greenstone Griffins" (1983). Глэдис Митчеллге арналған сайттың библиография бөлімінде оның барлық кітаптарына шолулар бар.
Қысқа әңгімелер жинағы
Слют алхимиясы, миссис Брэдли және басқалардың істері (Криппен және Ландру, 2005). Глэдис Митчеллдің 1938-1956 жылдар аралығындағы барлық әңгімелерінің бірінен басқасы жинақталған, олардың көпшілігі бұрын жинақталмаған; Николас Фуллердің толық кіріспесімен редакцияланған: "Жүз мысықтың ісі", "Дейзи Белл", "Шет елдіктер залы", "Қылмысқа жарық", "Раши Глен", "Жүніпер гаммон", "Мэнор Парк", "Имбир банкасы", "Қанжар", "Практикалық әзіл", "Шолу", "Ағаш", "Сэмми", "Шабдалы джем", "Сызық тас", "Қорқынышты үй", "Құлаған гүл жапырақтары", "Қорышбаның бағасы", "Сын", "Бақшаның бір бөлігі", "Жүзу фестивалі", "Тіс тазартқыш", "Бодкин", "Боксшы", "Қонақ", "Көз жасыру", "Қолжазба", "Балық көлшегі", "Алиби", "Арсеник үй ішінде"