Кіріспе

Аэрон өзені (Afon Aeron) – Уэльстегі Сердигион аймағындағы шағын өзен, ол Абераэронда Кардиган шығанасына құяды. Кейбір ескі карталарда Айрон өзені деп те аталады.

Этимология

Өзеннің атауы "шайқас" немесе "қиырлы соғыс" мағынасын білдіреді және орта уэльс тіліндегі aer сөзінен туындаған, оның да сондай мағынасы бар. Аэрон – Уэльстің соғыс құдайы болған деп саналады. Атаудың бұрынғы түсіндірулерінің қатарында Уильям Оуэн Пугге болды, ол Уэльс тілінің сөздігінде Аэронды "жарық патшайымы" деп түсіндірген. Аэрон сонымен қатар жидектер, жемістер және астық дақылдары дегенді де білдіреді. Бұл сөз мол өнімді күзгі жиынның, берекелі аңғардағы жемістілігін көрсетеді.

Көздері мен аңғары

Аэрон өзенінің бастауы Ллин-Эидвен көлінде, Минд-Бах деп аталатын төбелер тізбегінде жатыр. Одан кейін ол теңізге қарай батысқа, сосын солтүстік-батысқа қарай ағып өтеді. Өзеннің төменгі төбелермен шектелген кең аңғары бар, және оған Gwenffrwd, Nant Wysg, Nant Picadilly, Nant y Wernen және Nant Rhiw Afallan сияқты салыстырмалы түрде аз салалары қосылады. Афон Мидр ескі ормандық және сүт шаруашылығы аймақтарын суға толыстырады, және оның құрамында Ривбрен Фаурдың ескі шаруашылығы бар. Теңізге қарай ағып бара жатқанда Аэрон Талсарн, Фелинфак, Истрад Аэрон және Чиляу Аэрон ауылдарынан өтеді, онда ол Ty Glyn Mansion үйінің қалпына келтірілген қабырғалы бағымен қатар ағып өтеді (қазір жергілікті қайырымдылық қорының қамқорлығында). Шамамен бір шақырымнан кейін Аэрон Ұлттық сенім қорының қамқорлығындағы Ланнершерон сарайының жанынан өтеді, содан кейін Кардиган шығанағына құятын Аберерон қаласына жетеді. Ланнершерон мен Аберерон арасында Аэрон өзенінің жағалауымен созылатын серуендеу жолы бар. Аэрон аңғарының құнарлылығын 18 және 19 ғасырларда Талсарн мен Аберерон арасындағы аңғарда сегіз сарай салынғаны, ал тағы екеуі Аэронға жоғарыдан қарап тұрғаны көрсетеді. Өзеннің салыстырмалы түрде кішкентай болғанына қарамастан, ол лосось және қоңыр алабұқа популяциясын сақтап тұрады. Аэрон уақыт-уақытпен ластануға ұшыраған, оның ішінде 1970 жылдары Фелинфак ауданындағы кілегей зауытының қалдықтары мен таза емес ағынды сулардың құлауынан туған бірнеше ауыр оқиғалар болған, бірақ қазіргі кездегі негізгі әсерлер ауыл шаруашылығының таралуымен, ауыл шаруашылығындағы пестицидтермен және, әсіресе, таулы орман шаруашылығынан болатын қышқылданумен байланысты.

Әдеби дәстүр

Дилан Томас 1940 жылдары өзен жағасында, Плас Гелли деген усаққан үйдің жанында, Талсарнның сыртында тұрды. Ол Аэрон аңғарын "дүниедегі ең қымбат орын" деп атады. Ол сондай-ақ 1949 жылғы радио хабарламасында "Уэльсте өмір сүру" деп аталып, Аэрон аңғарының тыныштығын айтты. Дилан мен оның әйелі Кейтлин қыздарына Аэронның құрметіне Аэронви деп ат қойды. Дилан Томас жолы өзен бойымен Талсарннан Абераронға дейін созылады. Талсарн және оның айналасы бұрын ел ақындарының (beirdd y wlad) өркендеген орталығы болған. Олардың ішінде Джон Дэвис (1722–1799), Джон Дженкинс (1825–1894) және оның інісі Джозеф Дженкинс (1818–1898), Дженкин Дженкинс Фелинкоед (1845–1892), Уильям Ллойд (1911 жылы қайтыс болды, Ллундайн Фах), Дина Дэвис Тинрос (1851–1931), Дэвид Дэвис (Пертнуадд) және Дэн Дженкинс Пентрефелин (1856–1946) бар. Джозеф Дженкинс ауыл шаруашылығы журналдарына да жазды, сондай-ақ Австралиядағы саяхаттары туралы кітап жазды. Аэрон өзенінің бойындағы Талсарннан бірнеше шақырым жерде орналасқан Истрад Аэрон ауылы кітап мұқабасын жасаушы және ақын Джон Дэвис (Шон Даффид и Кридд) 1722–1799 жылдары тұрған жер. Дэвистің 1796 жылдың 1 қаңтарынан 1799 жылдың 19 желтоқсанына дейінгі өлеңдері бар күнделігі Уэльс Ұлттық кітапханасында сақталады. Ол онлайн қолжетімді. Аэрон өзені бойындағы Истрад Аэрондан кейінгі ауыл – Силяу Аэрон, оның да сан алуан әдеби дәстүрі бар. Дүңгірші ақын Джеймс Хьюз (Иаго Трихруг) 1799–1844 жылдары осы жерде, Нойадд Ддуде дүниеге келген. Ақын дін қызметкері Дэвид Дэвис (Дафис Кастеллхивел), 1745–1827 жылдары алғашқы қызметін ауылдың унитариандық шіркеуінде атқарды. Дилан Томас жолы Силяу Аэрон арқылы өтеді, бұрын 1900 жылдардың басында ақын және жазушы Эвелин Анна Льюістің (1873–1961) үйі болған Ty Glyn Aeron қонақ үйінің жанынан өтеді. Оның бір кітабы – "Аберарон мен Аэрон аңғарына нұсқаулық" (1922). Ол Уэльс биографиялық сөздігіне енгізілген. 1930 жылы баспагер Джеффри Фабер сарайды сатып алды, ал Т. С. Элиот 1930 жылдар бойында демалысын сонда өткізді. Силяу Аэронде жиырма жылдан астам тұрған ақын Стиви Крейер Аэрон туралы өлеңдер жинағын жазды.