Кіріспе

Климаттың өзгеруі мен өмірлік қауіп-қатерлерге қарсы күресте технологияны дамытуға басымдық беретін ұстаным. Техногеиандық (технологияны білдіретін "техно" және Гая философиясын білдіретін "гаян" сөздерінің қосылуынан жасалған сөз) – Жердің экологиясын жақсартуға көмектесетін жаңа және болашақ технологияларды зерттеу, дамыту және қолдануды белсенді түрде қолдайтын жасыл экологиялық көзқарас. Техногеиандықтар қауіпсіз, таза және баламалы технологияны дамыту экологиялық қозғалыс пен экологтар үшін маңызды мақсат болуы керек деп санайды.

Философия

Бұл көзқарас радикалды экологиялық көзқарастан және барлық технология қоршаған ортаны жояды деген жалпы пікірден өзгеше, сондықтан қоршаған ортаны қалпына келтіру технологияға тәуелділікті азайту арқылы ғана мүмкін емес. Техногаиандар технология уақыт өте келе тазарып, тиімдірек болатынын айтады. Олар сутегі отын жасушалары сияқты жаңалықтарға сілтеме жасап, дамудың қоршаған ортаға зиян келтірмейтінін көрсетеді. Нанотехнология және биотехнология сияқты технологиялар қоршаған ортаның нашарлауын тікелей тоқтатуға қабілетті. Мысалы, молекулалық нанотехнология полигондағы қоқысты пайдалы материалдар мен өнімдерге айналдыра алады, ал биотехнология қауіпті қалдықтарды жоқ ететін жаңа микроорганизмдерді жасауға мүмкіндік береді. Қазіргі өркениеттің зиянды әсерлерін ядролық энергияны қолдану сияқты технологиялық шешімдермен азайтуға болады. Сонымен қатар, техногаиандар ғылым мен технология ғана адамзатқа өркениетке, адамдарға және Жер планетасына қауіп төндіретін қауіптерді (мысалы, астероид соқтығысуы сияқты) анықтауға және оларға қарсы шаралар әзірлеуге көмектесе алады деп санайды. Осы идеялар Майкл Розенцвейгтің «Win Win Ecology: How The Earth's Species Can Survive In The Midst of Human Enterprise» («Жеңіске жетуші экология: Жердің түрлері адам қызметінің ортасында қалай тірі қалуға болады») сияқты экологиялық үйлесімділік туралы жазбаларда кездеседі. Ағылшын жазушысы Фрейзер Кларктың теорияларын кең мағынада техногаиандық деп санауға болады. Кларк «хиппинің оң жақ миын технологиялық сол жақ мимен теңестіруді» жақтады. Технология мен экологияны біріктіру идеясы 1990 жылдары Оңтүстік Африкалық эко-анархистік жобасымен кеңінен дамытылды. Kagenna Magazine жобасы технология, өнер және экологияны адам мен табиғат арасындағы тепе-теңдікті қалпына келтіретін жаңа қозғалыста біріктіруді мақсат етті. Джордж Дворский техногаианизмнің мағынасы – Жерді емдеу, тұрақты технологияны пайдалану және экологиялық түрлі ортаны құру деп есептейді. Дворский пікірінше, астероид соқтығысы, жер сілкінісі және жанартау атқылауының зиянды әсерлеріне қарсы қорғаныс шараларын жобалауға болады.

Геоинженерлік

Климаттық инженерия – екі санаттағы технологияларды қолданатын техногаикалық әдіс: көмірқышқыл газын жою және күн сәулесін басқару. Көмірқышқыл газын жою климаттың өзгеруіне себеп болатын факторды – атмосферадан парниктік газдардың біреуін алып тастау арқылы шешуге бағытталған. Күн сәулесін басқару Жердің күн сәулесін аз мөлшерде сіңіруіне қол жеткізу арқылы парниктік газдардың әсерін азайтуға тырысады. Жер сілкінісінен қорғау – техногаикалық әдіс, ол жер сілкінісінен қоғамды, табиғи және адам жасаған ортаны сейсмикалық тәуекелді қабылданатын деңгейге дейін төмендету арқылы қорғауға бағытталған. Техногаикалық практиканың тағы бір мысалы – адамдардың жабық биосферада өмір сүруі және жұмыс істеуі мүмкін екенін, сондай-ақ ғылыми тәжірибелер жүргізу кезінде қалай жұмыс істейтінін тексеру үшін қолданылатын жасанды жабық экологиялық жүйе. Кейбір жағдайларда ол ғарыш колонизациясында жабық биосфераларды пайдалану мүмкіндігін зерттеу үшін қолданылады, сонымен қатар Жерге зиян келтірмей биосфераны зерттеуге және оны басқаруға мүмкіндік береді. Ең жетілген техногаикалық ұсыныс – планетаның, айдың немесе басқа да ғарыз денесінің атмосферасын, температурасын немесе экологиясын адамдарға өмір сүруге қолайлы ету үшін оларды қасатен өзгерту арқылы "терраформациялау".

Генетикалық инженерия

Нью-Йорк университетінің философия және биоэтика профессоры Мэттью Лиао адамның қоршаған ортаға тигізетін зиянын генетикалық инженерия арқылы азайтуға болатынын айтады: кішірек бойлы болу, ет жеуге төзбеушілік және қараңғыда көру қабілетін арттыру, соның арқасында жарықтан аз пайдалану. Лиао адамдарды жасанды түрде өзгертудің геоинженериядан кем қауіпті екенін мәлімдейді. Генетикалық түрлендірілген азық-түлік өсімдіктерді өсіру үшін қажетті гербицидтер мен инсектицидтердің мөлшерін азайтты. Глифосатқа төзімді (Roundup Ready) өсімдіктердің дамуы гербицидтерді қолдану жолын өзгертіп, атразин, метрибузин және алахлор сияқты жоғары уытты және қоршаған ортада ұзақ сақталайтын гербицидтерден бас тартып, гербицидтердің ағып кетуінің көлемін және қауіптілігін азайтты. Bt мақта және жүгерінің экологиялық артықшылығы – химиялық инсектицидтерді қолдануды азайту. PG Economics жүргізген зерттеуге сәйкес, 2006 жылы пестицидтерді қолдану 286 000 тоннаға төмендеді, бұл гербицидтер мен пестицидтердің қоршаған ортаға тигізетін зиянын 15%-ға азайтты. 2002-2008 жылдар аралығында Үндістанның шағын шаруашылықтарында жүргізілген сараптама Bt мақтасын қолданудың өнімділікті арттырғанын және пестицидтерді қолдануды азайтқанын көрсетті. Тағы бір зерттеуде 1996-2005 жылдар аралығында мақта мен жүгеріде инсектицидтерді қолданудың белсенді заттар мөлшері Еуроодақта қолданылатын жылдық мөлшерге тең екені анықталды. 1990-2010 жылдар аралығында Қытайдың солтүстік алты провинциясында жүргізілген Bt мақта зерттеуі пестицидтерді қолдануды екі есеге азайтып, құсқұйрықтар, жіптер және кенелердің санын екі есеге арттырғанын және мақта, жержаңғақ және сояның көршілес егістеріне экологиялық пайда әкелгенін көрсетті.