Нетермост Пайк: Кумбрианың таулары

Кіріспе

Камбриядағы Фелл (Англия)

Нетермост Пайк – Англияның Камбриясындағы фелл және Көлдер округінің бір бөлігі. Бұл Хелвеллин жотасындағы екінші ең биік Уэйнрайт тауы, ал ең биігі – өзінің Хелвеллин тауы. Ол жотаның оңтүстік жағына жақын орналасқан, солтүстікте Хелвеллин, оңтүстікте Хай-Краг және Долливагон Пайк таулары бар. Нетермост Пайк, көптеген Шығыс Феллдерімен бірге, батыстағы Тирлмер және шығыстағы Улсуотер су жинау алабының арасында жатыр. Ең жақын ауылдар – Улсуотер көлінің жағасында орналасқан Гленридинг және Паттердейл. Хельвеллин жотасындағы көптеген феллдер сияқты, Нетермост Пайктың батыс беткейлері шөптесін, ал шығыс жағында тасты тік жарлар бар. Геологиялық тұрғыдан алғанда, Нетермост Пайк Борроудейл жанартау тобына жатады. Бұрын оның шығыс беткейлерінде қорғасын кені өндірілген, нәтижесінде ашық және жер асты кен орындары пайда болған. Шығыс беткейлері Пайктің геологиялық және биологиялық ерекшеліктеріне байланысты, ғылыми маңызы бар арнайы қорғалатын аумақ ретінде қорғалады, оның ішінде Англиядағы арктикалық альпілік және биік шөптесін өсімдіктердің ең жақсы түрлері кездеседі.

Жіктеу

Таулар көбінесе биіктігіне қарай жіктеледі. Nethermost Pike Натталл ретінде тізімделген, ол 2000 фут (610 м) биіктікті талап етеді. Дегенмен, оның еңірлік биіктігі Хьюитт немесе Мэрилин ретінде есептелмейді, оларға сәйкесінше және еңірлік биіктік талап етіледі. Nethermost Pike сондай-ақ Уэйнрайт деп саналады, себебі оған Альфред Уэйнрайттың Лейкленд Феллдерінің суретті нұсқаулығында бөлім арналған. Бұл Шығыс Феллдердің екінші ең биік және барлық Уэйнрайттердің тоғызыншы ең биік нүктесі. Nethermost Pike-тің оңтүстігінде High Crag орналасқан, ол Nethermost Pike-тен өте тар ойыспен бөлінген. Көптеген нұсқаулықтар Альфред Уэйнрайтты ұстанды, High Crag-ты Nethermost Pike-тің бір бөлігі деп қарастырады. Алайда, бұл қағида барлық жерде қолданылмайды, автор Билл Биркетт екі құйыстың арасын ажыратуға басымдық береді.

Топография

Хелвеллин таулары шамамен солтүстіктен оңтүстікке қарай кеңінен созылып, бойымен тұрақты түрде биіктейді. Nethermost Pike осы жотаның оңтүстік жағында орналасқан, ал Helvellyn солтүстікте, Dollywaggon Pike оңтүстікте жатыр. Хельвеллин тауларының көп бөлігі сияқты, Nethermost Pike-тың батыс және шығыс беткейлері арасында айқын контраст бар. Уэйнрайттың айтуынша: "Көпшілік басып өткен батыс беткейі қызығушылық тудырмайды, бірақ осыған сәйкес баға беруге болмайды: ол мықты материалдан жасалған. Шығыс жағынан қарағанда, Nethermost Pike тамаша көрінеді, тіпті Helvellyn-нен де кем емес". Батыс беткейлері Тирлмир суқоймасының бастауына және Уитбурн ауылындағы кішкентай шіркеуге қарай тегіс төмен түседі. High және Comb Crags сияқты тік жарлы аймақтар да бар, бірақ олар биік таулы жазықтықтың жалпы көрінісін көп өзгерте алмайды. Төменгі беткейлер Тирлмир орман аймасының бір бөлігі ретінде қылқан жапырақты ағаштармен отырғызылған, бірақ одан жоғары кең ашық кеңістік сезімі туындайды. Nethermost Pike-тың аңғардағы тірегі жотадағы орнымен салыстырғанда оңтүстікке қарай сәл ығысқан. Бұл Whelpside және Birkside Gills, оның шекаралық өзендері, тік төмен аққан емес, оңтүстік-батысқа қарай ағатындықтан болады. Рутвейт бұғазында қазір Ruthwaite Lodge, альпинистер үйі орналасқан. Бұрын бұл жерде өнеркәсіптік қызмет белсенді болған, бірнеше жер асты шахталарының қалдықтары мен Lodge-дің жанындағы ашық карьерлер көрінеді. Рутвейт және Nethermost Coves арасында Nethermost Pike тасты жота жібереді. Бұл арал, Nethermost Cove арқылы өтетін Striding Edge сияқты әсерлі болмаса да, үш шақырымнан үш бөлігіне дейін тас сатылармен көтеріліп, тікелей шыңға қарай бағыт алады. Осы бұрыштан, батыстан емес, осы бұрыштан тау "Пайк" деген атқа ие болады, яғни шыңды тау. Жотаның төменгі жағында Grisedale Beck-ке үстемдік ететін Eagle Crag жартасы орналасқан, ол жаяу жүргіншілерді қырқадан айналып өтуге мәжбүр етеді. Шығыс жағынан ең жақсы көтерілу – шығыс жотасы, оған Eagle Crag Mine жолынан немесе Ruthwaite Lodge және Hard Tarn арқылы жетеді.

The Helvellyn range runs broadly north south for about , remaining above throughout its length. Nethermost Pike is toward the southern end of this ridge, with Helvellyn itself to the north and Dollywaggon Pike to the south. In common with much of the Helvellyn range there is a marked contrast between the western and eastern slopes of Nethermost Pike. In Wainwright's words: "The grassy western slope trodden by the multitudes is of little interest, but the fell should not be judged accordingly: it is made of sterner stuff. From the east, Nethermost Pike is magnificent, hardly less so than Helvellyn." The western slopes fall smoothly to the head of Thirlmere reservoir, and the tiny church at Wythburn. There are rougher areas, High and Comb Crags in particular, but these do little to change the overall impression of high moorland. The lower slopes have been planted with conifers as part of the Thirlmere Forest, but above this is a sense of wide open space. Nethermost Pike's toehold on the valley is shifted a little to the south, relative to its position on the ridge. This is because Whelpside and Birkside Gills, its boundary streams, both run south west, rather than flowing straight down the slope. Ruthwaite Cove is now the site of Ruthwaite Lodge, a climbing hut. It was formerly the setting for more industrial activity, with the remains of several underground mines and some shallow open workings visible near the Lodge. Between Ruthwaite and Nethermost Coves, Nethermost Pike sends out a fine rocky ridge. This arête, although not as imposing as Striding Edge across Nethermost Cove, ascends by a series of rocky steps for three quarters of a mile, making straight for the summit. It is from this angle, rather than from the west, that the fell earns the sobriquet of "Pike", meaning peaked mountain. At the bottom of the ridge is Eagle Crag, standing above Grisedale Beck and forcing walkers to take a detour from the ridgeline. The best ascents from the east is the east ridge, reached either from the path to Eagle Crag Mine, or via Ruthwaite Lodge and Hard Tarn.

Геология

Геологиялық тұрғыдан, таудың шыңы Дипдейл формациясының (көбінесе вулканикалық құмтастардан тұрады) бір бөлігін құрайды, оның астында Хельвеллин формациясының дациттік лапилли туфтары орналасқан. Көл ауданының геологиясы Бороудейл жанартау тобынан тұрады, оның құрамында Нетермост Пайк та бар, және ол ордовик кезеңінің соңында пайда болған. Тау жотасының шығыс жартастары, Нетермост Пайк жартастары да оның ішінде, негізгі минералдарға бай. Бұл тау жыныстарының ыдырауы нәтижесінде құнарлы топырақтар қалыптасады, ал аймақтың қол жетімсіздігі мен климаты биологиялық маңызы бар өсімдіктерге қолайлы жағдай жасайды. Рутвейт шығанағында кен қазу жүргізілген, ал Рутвейт Лоджының жанында бірнеше қабаттардың және кейбір беткі қазбалардың қалдықтарын көруге болады. Бұл қазбалар қорғасын құрамындағы галенаны табу мақсатымен жасалған және 16 ғасырда жұмыс істеген деп саналады. 1784 және 1862 жылдары жаңадан жалға берілді, ал соңғысы 1880 жылы тоқтатылды. Солтүстік-шығысқа қарай, осы картина Нетермост Коувта қайталанады, онда Eagle Crag кені қорғасын мен мырыш үшін қазылған. Іздеуге алынған тамыр Eagle Crag-те көрінетін шағыр болып табылады және 17,000 метр биіктікте жер астында да, жер үстінде де жұмыс істеді. Кен қазудың нәтижесінде аймақта үлкен тас үйінділері пайда болды. Олардың құрамында, басқа минералдармен қатар, кристалдасқан тетраэдрит бар, оны Ұлыбританияның басқа ешбір жерінде кездестіруге немесе жинауға болмайды деп есептеледі. Сол сияқты, Рутвейт шығанағы Арктикалық-альпілік және биік шөптердің қоғамдастықтарына ие, және шығанақта өте сирек кездесетін өсімдік түрлерінің өте шағын және сондықтан осал популяциялары болуы мүмкін деп саналады. Төменгі шығыс беткейлері Грисдейл Common-ды құрайды, бұл жалпақ, шалғынды кең дала. Төменгі беткейлерде қойлар жайылады, бұл өсімдік жамылғысының түріне елеулі әсер етеді. Кейбір аймақтар, мысалы Eagle Crag, тік беткейлеріне байланысты қойларға қол жетімді емес. Нетермост Пайк шыңы мен шығыс беткейлері Helvellyn және Fairfield ерекше ғылыми маңызы бар аумақтың (SSSI) бөлігі болып табылады. Бұл SSSI Хельвеллин және Фэрфилд жоталарын қамтиды және 1975 жылы аймақтың геологиялық және биологиялық ерекшеліктеріне байланысты белгіленді. Ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды таңдауға жауапты Natural England, аймақтың тұрақты басқарылуын және пайдаланылуын қамтамасыз етуге тырысады. Грисдейл Common-да қойлардың шамадан тыс жайылуы өсімдіктерге зиян келтірді, сондықтан оларды мұқият басқару қажет болды. 2003 жылдан бері жайылымдық жер көлемі жазда гектарға бір қойдан, қыста 0,6 қойдан шектелді. Жазда қойлар шығанақтардан (Нетермост және Рутвейт) қуылып шығарылады, өйткені оларда жазғы жайылымнан зақымдануға бейім өсімдіктер өседі. Өсімдік құрылымы жақсара бастады, бірақ қалпына келтіру биік жерлерде баяу жүреді және шың әлі де жайылымға ұшырауда. Шыңға көтерілетін көптеген жаяу жүргіншілердің санынан эрозия пайда болады. Жаяу жолдардың санын азайту шыңдағы түрлерге зиян келтірмеуге көмектесер еді.

Geologically the summit of the fell forms part of the Deepdale Formation, (principally volcaniclastic sandstone) underlain by the dacitic lapilli tuff of the Helvellyn Formation. The geology of much of the Lake District is the Borrowdale Volcanic Group, of which Nethermost Pike is part, and is late Ordovician in age. The eastern cliffs of the range, including those of Nethermost Pike, are rich in base minerals. When these rocks weather they form areas of fertile soil, which together with the area's inaccessibility and climate provide suitable conditions for plants of biological importance. Mining was carried out in Ruthwaite Cove, and the remains of several levels and some shallow open workings are visible near Ruthwaite Lodge. These excavations were made in a search for lead bearing galena, and are believed to have been worked in the 16th century. Further leases were taken out in 1784 and 1862; the last known operation was in 1880. North east of the summit the scene is repeated in Nethermost Cove, where the Eagle Crag Mine was mined for its lead and zinc. The vein which was exploited forms a visible gully on Eagle Crag, and was worked both above and below ground over an altitude of The vein is surrounded by rocks from the Borrowdale Volcanic Group, which dates from the Ordovician. Large dumps of veinstone are found in the area as a result of the mining. They contain, among other minerals, crystallised tetrahedrite, which is not believed to be able to be seen or collected anywhere else in Britain. Similarly Ruthwaite Cove contains Arctic alpine and tall herb communities, and it is believed that the cove may contain very rare species of plants in very small, and therefore precarious, populations. The lower eastern slopes form Grisedale Common, a large expanse of dwarf shrub heath. The lower slopes are grazed by sheep, which has a significant effect on the type of vegetation which grows. Certain areas, such as Eagle Crag, are inaccessible to sheep due to their steep slopes. The summit and eastern slopes of Nethermost Pike are part of the Helvellyn and Fairfield Site of Special Scientific Interest (SSSI). This SSSI covers centred on the Helvellyn range and Fairfield, and was designated in 1975 because of the area's geological and biological features. Natural England, which is responsible for choosing SSSIs, tries to ensure that the management and use of the area is sustainable. Overgrazing by sheep in Grisedale Common has damaged the vegetation to the extent that it has needed careful management. Since 2003 grazing has been limited to one ewe per hectare in summer and 0.6 ewe in winter. In summer sheep are also flushed from the coves, (Nethermost and Ruthwaite) as they contain vegetation which is susceptible to damage from summer grazing. The vegetation structure has started to improve; however, recovery is slowest on the higher land and the summit is still heavily grazed. The summit suffers erosion from the large number of walkers who climb Nethermost Pike. The use of fewer footpaths would help reduce the disturbance to the summit species.