Кіріспе

Сиань – Шанси провинциясының орталық бөлігіндегі префектуралық деңгейдегі қала, провинция астанасы Сианьнан бірнеше шақырым (батысқа) жоғарырақ, Вэй өзенінің бойында орналасқан. Бұрын Цинь әулетінің астанасы болған қала қазір Сиань қалалық агломерациясының құрамына кіреді, ол Солтүстік-Батыс Қытайдағы ірі қалалық жиынтықтардың бірі болып табылады және 7,17 миллионнан астам халқы бар. Оның 2 қалалық ауданынан (Циньду және Вейчэн) тұратын құрылыс аймағы 2010 жылғы халық санауы бойынша 945 420 адамды құрады. Оның жалпы ауданы белгілі бір шамада. Сиань – Сиань Халықаралық Әуежайының орналасқан жері, Сианьға қызмет ететін басты әуежай және Солтүстік-Батыс Қытайдағы ең ірі әуежай, сондай-ақ әлемдегі ең қызықты 40 әуежайдың бірі. Сиань Nature Index бақылауы бойынша ғылыми зерттеулер бойынша әлемдегі 500 үздік қаланың қатарында. Бұл қала әлемдегі ауыл шаруашылығы ғылымдары саласындағы жетекші университеттердің бірі – Солтүстік-Батыс А&Ф университетінің (NWAFU) бас кампусына және Қытайдағы 39 беделді университеттердің ұйымы болып табылатын "985 жобасы" клубының мүшесіне үй иесі.

Тарих

Сианьян Батыс Чжоу дәуірінде астана маңында орналасқан болатын. Б.з.б. 350 жылы Соғысқан мемлекеттер кезеңінде ол Цинь мемлекетінің астанасы болды, ал кейін қысқа ғана өмір сүрген Цинь әулетінің астанасы атанды. Қала Цзюцзун тауларының оңтүстігінде және Вэй өзенінің солтүстігінде жатқандықтан, "күнге толы (янг) жақтар" деп аталып, "Сианьян" деп қойылды. Патшалық кітапханада сақталған, бірнеше тыйым салынған кітаптардың жалғыз қалған көшірмелері жойылды. Б.з.б. 202 жылы Гайсия шайқасында Сян Юді жеңіп, Чу-Хань дауын аяқтағаннан кейін Лю Бан жаңа құрылған Хан әулетінің императоры болып жарияланды. Ол Вэй өзенінен бірнеше шақырым қашықтықта, ескі Сианьянның қираған жеріне жаңа астана салып, оны Чанъань деп атады. Хан дәуіріндегі Анлинг қаласы (Хуэй императорының бейіті) жақын жерде орналасқан және Хан әулетінің бірнеше кесенелерін қамтиды.

Археология

1950 жылдардың соңынан 1990 жылдардың ортасына дейін археологтар Сяньян қаласында Цин дәуіріне қатысты көптеген орындарды – сарайларды, шеберханаларды және қабірлерді тауып, қазды.

Әкімшілік бөлімшелер

Карта Атауы Ханзи Ханю Пиньин Халқы (2004 ж. бағасы) Ауданы (км²) Тығыздығы (/км²)
Вэйченг ауданы 渭城区 Wèichéng Qū 400,000 272 1,471
Янлинг ауданы 杨陵区 Yánglíng Qū 140,000 94 1,489
Циньду ауданы 秦都区 Qíndū Qū 450,000 251 1,793
Синпин қаласы 兴平市 Xīngpíng Shì 560,000 496 1,129
Биньчжоу қаласы 彬州市 Bīnzhōu Shì 330,000 1,202 275
Саньюань ауданы 三原县 Sānyuán Xiàn 400,000 569 703
Цзиньян ауданы 泾阳县 Jīngyáng Xiàn 500,000 792 631
Цянь ауданы 乾县 Qián Xiàn 560,000 994 563
Лицюань ауданы 礼泉县 Lǐquán Xiàn 460,000 1,017 452
Юншоу ауданы 永寿县 Yǒngshòu Xiàn 190,000 869 219
Чанву ауданы 长武县 Chángwǔ Xiàn 170,000 583 292
Сюньи ауданы 旬邑县 Xúnyì Xiàn 270,000 1,697 159
Чуньхуа ауданы 淳化县 Chúnhuà Xiàn 200,000 965 207
Угун ауданы 武功县 Wǔgōng Xiàn 410,000 392 1,046

Қытай Статистика Бюросы қаланың қалалық халқын 316,641 (1990 жылғы халық санағы) деп көрсетеді, ол 2000 жылғы халық санағында 814,625-ке, ал 2010 жылғы халық санағында 835,648-ге жетті.