Кіріспе

Кореядағы Хан әулетінің төрт қолбасшылығының бірі – Леланг қолбасшылығы. Бұл қолбасшылық 108 жылы Виман Жосеоны жаулап алғаннан кейін Хан әулеті құрған және 313 жылы Гогурё жаулап алғанға дейін бар болды. Леланг қолбасшылығы Ханның төрт қолбасшылығының билігін қазіргі Оңтүстік Кореядағы Хан өзеніне дейін созды. Оңтүстік Корея ғалымдары оның әкімшілік аймақтарын Пьонган және Хвангае аймақтарымен шектелген деп сипаттайды, олардың оңтүстік шекарасы шамамен 75 мильдей Хан өзенінен солтүстікке қарай жатыр.

Хан әулеті

108 жылы Хань әулетінің императоры У, Угео патшасының немересі Угео билеген аймақты жаулап алды. Император Корея түбегінің солтүстігінде және Ляодун түбегінде Ханьдың төрт командалығы ретінде белгілі Лэланг, Линтун, Сюанту және Чжэнфанды құрды. «Хань кітабында» Лэлангтың Ючжоуға қарасты екендігі, Солтүстік-Батыс Кочосонда орналасқандығы, 25 округ, 62 812 үй және 406 748 халқы болғандығы жазылған. Оның астанасы, бұрынғы Жосон округі (朝鮮縣, 조선현), қазіргі Пхеньян қаласында орналасқан. (Rakrang 樂浪/락랑, бүгінгі Пхеньянның орталық ауданы, Лэлангтың құрметіне аталған.) Император У қайтыс болғаннан кейін Чжэнфан мен Линтун жойылды, ал Сюанту Ляодунға көшірілді. Жойылған командалықтардың бір бөлігі Лэланг құрамына қосылды. Біріктірілгеннен кейін Лэланг кейде «Ұлы Лэланг командалығы» деп аталды. Лэланг тым үлкен болғандықтан, Оңтүстік бөлімінің басшысы (南部都尉) бұрын Чжэнфанға қарасты жеті округты басқару үшін тағайындалды. Бұрын Шығыс бөлімінің басшысы (東部都尉) бұрынғы Линтунның жеті округін басқару үшін тағайындалған еді. Бұрынғы Кочосон жерлеріне негізінен Ян және Ци мемлекеттерінен иммигранттар қоныстанды және олармен бірге қытай мәдениетін әкелді. Олардың ішінде Ван әулеті, оның ата-бабасы б.з.д. II ғасырында Циден қашқан деген аңыз бар, қуатқа ие болды. Хань әулетін Ван Манг билеген кезде Ван Тяо (王調) көтеріліс ұйымдастырып, Қытайдан бөлінуге тырысты. 30 жылы император Гуанвудың тағайындаған губернаторы Ван Цун (王遵) көтерілісті тоқтатты. Хань әулеті I және II ғасырдың соңында Лэлангқа билігін қайта орнатты. Алайда, туған дағдарыстың салдарынан адам ресурстарының жетіспеуі шығыстағы жеті округтың таратылуына әкелді. Әкімшілік Донгье тайпаларына жүктелді, олардың басшылары маркиздер дәрежесіне көтерілді. Шығыс Хань әулетінің соңында, 184 жылы Ляодун губернаторы болып тағайындалған Гонгсун Ду өзінің жартылай тәуелсіз иелігін Лэланг және Сюанту командалықтарына дейін кеңейтті. Оның ұлы Гонгсун Кан Лэланг командалығынан оңтүстік бөлігін бөліп, 204 және 220 жылдар аралығында Дайфан командалығын құрды. Нәтижесінде Лэланг командалығы бастапқы көлеміне оралды.

Сао Вэй

236 жылы Цао Вэй императоры Миннің бұйрығымен Сима И Гуньсун әулетін талқандап, Ляодун, Лэланг және Дайфанг аймақтарын Вэй мемлекетіне қосты. Сима И Қытайдың солтүстік-шығысында шекаралық қоныстанушыларды тұруын жалғастыруға ынталандырмады, керісінше, жағалау және орталық Қытайға оралуға ниеттенген үй шаруашылықтарына рұхсат берді, осылайша аймақты қытай қоныстанушыларынан босатты. "Цзинь шу" еңбегінде Кореяның Лэланг және Дайфенг округтеріндегі үй шаруашылықтарының саны 8600 деп тіркелген, бұл "Хоу Хань шу" еңбегінде Лэланг үшін (Дайфенгті қоса) көрсетілген санның алтыдан бір бөлігін құрайды. Вэй әкімшілігінің Гуньсун әулеті құлағаннан кейін округтерге қабылдаған саясатының салдарынан Ляодун ғасырлар бойы қытайлардың билігінде болмады, себебі онда қытай халқының саны азайды.

Цзинь әулеті

Кейін Лелангті Цзинь әулеті мұра етті. Қатты азаматтық соғыстарға байланысты Цзинь IV ғасырдың басында Корея түбегінің солтүстік бөлігіндегі иеліктерін бақылауға қабілетсіз болды және шекаралық округтарға (командирлерге) лауазымды адамдарды жіберуге мүмкіндігі болмады, оларды қалған хан қытай тұрғындарының азайып бара жатқан жергілікті халқы ұстады. «Зичжи Тунцзянь» еңбегінде Ляодунның Чжан Тун (張統), Лелангтың Ван Цун (王遵) және мыңнан астам шаңырақтың Цзиньнен бөлініп, бұрынғы Янның Сяньбей сардары Мурон Хуэйге бағынуға шешім қабылдағандары айтылады. Мурон Хуэй округтың қалдықтарын Ляодунның батысына көшірді. 313 жылы Когурё Лелангтың бұрынғы аумағын өзіне қосып алды. 313 жылы Лелангті жаулап алу арқылы Корей түбегінің кез келген бөлігіндегі қытай билігін тоқтатты. Леланг құлағаннан кейін, округ тұрғындарының бір бөлігі оңтүстікке, сол жердегі ежелгі хан мемлекеттеріне қашып, өздерінің мәдениетін алып, Корея түбегінің оңтүстік бөлігіне таратуы мүмкін. Қытай билігінің төрт ғасырынан кейін округтардың құлдырауымен Когурё және оңтүстіктегі Бэкче мен Силла мемлекеттеріне айналған жергілікті биліктер, Ханның төрт округінің мәдениетінің ықпалымен тез өсіп, дамуға бастады. Когурё Лелангтен қалған инфрақұрылымы, экономикасы, жергілікті халқы және дамыған мәдениеті арқылы көп нәрсені сіңіріп алды. Аймақты тікелей басқаруға және бірден жаңа саяси орталық құруға қабілетсіз болғандықтан, Когурё бұрынғы үкімет әкімшілерін өзінің тағайындаған лауазымды адамдарымен алмастыру арқылы билікті нығайта бастады, көбінесе Қытайдан келген босқындар мен жер аударылғандар, олардың ең танымал өкілі – Донг Шоу (冬壽), ол Анак қабірі №3-ке жерленген, Лелангтың бұрынғы әкімшілік жүйесін сақтап қалды. 334 жылы Когурё бұрынғы округ орталығында Пхеньян бекінісі мен қаласын салды. IV ғасырдың соңында Бэкче қатерінің өсуіне назар аудару және Ляодун аймағындағы бұрынғы Янның күшін басып тастағаннан кейін, Когурё қаланы нығайтуға және басқаруға белсенді түрде кірісті. 427 жылы Когурё өзінің астанасын Пхеньянға, бұрынғы астанасы Цзяньнаннан, мемлекеттің жаңа саяси орталығы ретінде көшірді, өзінің аумақтарын тиімді басқару үшін.

Тарихи ревизионизм

Солтүстік Кореяның ғылыми қауымдастығында және Оңтүстік Кореяның кейбір ғылыми қауымдастығында Хан әулетінің Корея түбегінің солтүстік бөлігіндегі үстемдігі жоққа шығарылды. Осы ревизионистік теорияны қолдаушылар Леланг командованиясы шындығында Корея түбегінен тыс жерде болғанын, оны Ляодун түбегінде орналастырғанын айтады. Кореядағы жапондық тарихи және археологиялық жаңалыстарды империалистік жалғандық деп бағалау, ішінара, осы ғалымдардың Пхеньянға жақын аймақтарды Хан әулеті басқарған Леланг командованиясын тауып, осы қытай командованиясы корей мәдениетінің дамуына зор әсер еткеніне сенуімен байланысты. Солтүстік Корея тарапынан сынға ұшырағанға дейін, Лелангтың Хан императоры Удың б.з.д. 108 жылы Кочосонды жеңгеннен кейін құрылған командования екендігі баршаға мәлім болған. Хан әулетінің қабірлері туралы мәселеде Солтүстік Корея ғалымдары оларды Кочосон немесе Когурёның қалдықтары деп қайта қарастырды. Солтүстік корейлер екі Леланг болғанын, Хан Ляодун түбегіндегі Ляо өзенінде Лелангты басқарғанын, ал Пхеньян б.з.д. II ғасырдан б.з. III ғасырына дейін болған Лелангтың "тәуелсіз корей мемлекеті" болғанын мәлімдеді. Олардың пікірінше, Леланг туралы дәстүрлі көзқарас қытай шовинистері мен жапон империалистері тарапынан кеңейтілген. Корей ғалымдарының көпшілігі, Горео және Чосон дәуірлерінде, Леланг округінің орналасқан жерін бүгінгі Пхеньян аймағының маңында деп есептеген, бұл пікір Корей тарихының жазбасы Самгук сагидегі Хан командованиясы туралы қытай деректеріне сілтеме жасаған. Алайда, 1780 жылы Цин әулетіне сапар шеккен Сильхак ғалымы Бак Чивон (1737 жылы туған) өзінің "Чехоль күнделігінде" командованиялар Ляодун аймағында орналасқанын жазды. Ри Чи Рин (Ли Чи Рин), Қытайдың Пекин университетінен тарих ғылымдарының кандидаты (Ph.D.), "Ежелгі Кореяны зерттеу" еңбегінде, қытай мәтіндерінің бастапқы жазбалары мен Ляодун аймағындағы археологиялық жаңалыстарға сүйене отырып, Хан командованиялары Ляодун түбегінде орналасқанын айтады. Оңтүстік Корея тарихшысы Юн Нэ Хён да Хан командованиялары Корея түбегінде болмағанын, археологиялық дәлелдердің жоқтығын алға тартады.