Кіріспе
Ланчжоу – Қытайдың солтүстік-батысындағы Гансу провинциясының астанасы және ең ірі қаласы. Сары өзеннің жағасында орналасқан, бұл қала елдің шығыс бөлігіне теміржол арқылы батыс аймақтарды байланыстыратын маңызды аймақтық көліктік хаб болып табылады. Тарихи тұрғыдан, ол Солтүстік Жібек жолындағы маңызды буын болды және Жаңа Еуразиялық құрлық көпіріндегі маңызды хабқа айналуға дайын тұр. Қала сонымен қатар ауыр индустрия және мұнай-химия өнеркәсібінің орталығы болып табылады. Ланчжоу, Сианьнан кейін Солтүстік-Батыс Қытайда ғылыми зерттеулер мен білім берудің маңызды орталығы болып есептеледі. Nature Index бақылауынша, қала ғылыми зерттеулер бойынша әлемдегі ең ірі 60 қаланың қатарында. Онда Ланчжоу университеті, Солтүстік-Батыс Нормальдық университеті, Ланчжоу технология университеті, Гансу ауыл шаруашылығы университеті, Гансу қытай медицина университеті және Ланчжоу Цзяотун университеті сияқты бірнеше ғылыми-зерттеу институттары бар. Ерекше айта кетерлік жайт, Ланчжоу университеті Қытайдың беделді университеттерінің бірі болып табылады және 985 жобасының қатысушысы.
Тарих
Бастапқыда көне Батыс Цяндардың аумағында орналасқан Ланчжоу, б.з.д. VI ғасырда Цинь мемлекетінің құрамына кірді. Б.з.д. 81 жылы, Хан әулеті тұсында (б.з.д. 206 – 220 ж.), ол хунн Хуанди Чанюынан тартып алынып, Цзиньчэн округінің (jùn), кейіннен Цзиньчэн (Алтын қала) ауданының (xiàn) орталығы болды, бірақ кейін Юньву деп аталды. Кем дегенде б.з.д. бірінші мыңжылдықтан бастап, ол ежелгі Солтүстік Жібек жолының маңызды бөлігі және Сары өзеннен өтудің ірі тарихи орны болды. Қаланы қорғау үшін Ұлы Қытай қабырғасы Юмэньге дейін созылды. Қабырғаның бөліктері қазіргі құрылыс аймағында сақталған. Хан әулетінің құлауынан кейін Ланчжоу бірнеше тайпалық мемлекеттердің астанасы болды. IV ғасырда ол Лианг тәуелсіз мемлекетінің астанасы ретінде қысқа ғана уақытқа ие болды. Солтүстік Вэй әулеті (386–534) Цзиньчэн округін қайта құрып, ауданды Цзиньчжэн деп атады. Әртүрлі мәдениеттердің ықпалымен қазіргі Гансу провинциясының аймағы V-XI ғасырларда буддалық оқу орталығына айналды. Суй әулеті (581–618) кезінде қала алғаш рет Ланчжоу префектурасының орталығы болды, және бұл атау Тан әулеті (618–907) тұсында да сақталды. 763 жылы бұл аймақ Тибет империясының шабуылына ұшырады, ал 843 жылы Тан әулеті қайта басып алды. Кейін ол Батыс Ся әулетінің (11-13 ғасырларда Цинхай аймағында гүлденген) билігіне көшті, және 1081 жылы Сун әулеті (960–1126) оны өз құрамына қосты. Ланчжоу атауы қайта жаңартылып, аудан Ланчжуан деп аталды. 1127 жылдан кейін ол Цзинь әулетінің, ал 1235 жылдан кейін Моңғол империясының иелігіне өтті. Мин әулеті (1368–1644) префектураны ауданға дейін төмендетіп, Линтао жоғары префектурасының басқаруына берді, бірақ 1477 жылы Ланчжоу қайтадан әкімшілік бірлік ретінде құрылды. Қала 1656 жылы, Цинь әулеті тұсында қазіргі атауын алды. 1666 жылы Гансу жеке провинция болғаннан кейін Ланчжоу оның астанасы болды. 1739 жылы Линтаоның орталығы Ланчжоуға көшіріліп, кейін ол Ланчжоу деп аталатын жоғары префектураға айналды. Ланчжоу 1864–1875 жылдардағы Дунган көтерілісі кезінде ауыр зардап шекті. 1920-1930 жылдары ол Қытайдың солтүстік-батысындағы кеңестік ықпалдың маңызды орталығы болды.
Екінші Қытай-Жапон соғысы - Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші Қытай-Жапон соғысы кезінде (1937–1945 жж.) Ланчжоу, 1935 жылы Сианьмен автомобиль жолымен байланысқаннан кейін, Қытай-Кеңес автомобиль жолының соңғы станциясына айналды. Бұл жол Сиань аймағына жөнелтілген кеңестік жабдықтарды тасымалдау үшін қолданылды. Ланчжоудан Үрімшіге, Сіньцзянға дейінгі теміржол салыныс аяқталғанға дейін бұл автомобиль жолы Қытайдың солтүстік-батысының басты көлік арнасы болып қала берді.
Ланчжоу шайқасы
Ланчжоудың қала орталығына жақын орналасқан ескі Донгган әуежайы Қытай-Кеңес өзара шабуыл жасамау шарты бойынша Қытайға жеткізілген әскери ұшақтардың негізгі кіреберіс нүктесі болды. Ланчжоу маңындағы, соның ішінде азаматтық орталықтар да, Жапон императорлық армиясының және Әскери-теңіз күштерінің әуе күштері тарапынан ауыр бомбалауға ұшырады. 1937-1945 жылдар аралығында Ланчжоу және айналасындағы өңірлерде Қытай әуе күштері мен Жапон императорлық әуе күштері арасында көптеген әуе шайқастары болды, әсіресе 1938-1941 жылдары Кеңес Одағынан келген соғыс материалдарының көптігі Қытайдың Жапон агрессиясына қарсы күресінде маңызды қолдау көрсетті. Ірі әуе шайқастарының мысалы ретінде 1939 жылғы 20 ақпанда Ланчжоудағы азаматтық нысаналарға жасалған 30 BR.20 және Ki 21 бомбалаушыларынан тұратын IJAAF шабуылын атауға болады. 17-ші PS, 5-ші PG командирі капитан Цен Зелиу және оның орынбасары капитан Ма Гуолян (Ма Квок Лим) – Қытай әуе күштері үшін ерікті болып табылатын канадалық қытай – шайқаста алғашқы екі бомбалаушыны атып түсірді, содан кейін капитан Цен үшінші топқа шабуыл жасағанда тағы екеуін құлатты. Оларға Николай Гарилов басқаратын Кеңес еріктілер тобы мен Ли Дебяо басқаратын 15-ші ПС ұшқыштары қосылды, олар тағы бес жапон бомбалаушысын атып түсірді. Шианьдағы солтүстік қытайлық әуе шабуылы ескерту желісінің штабы Ланчжоудан 30 IJAAF бомбалаушысының 21-і қайтып келгенін анықтады. 1941 жылдың ортасында Жапон императорлық күштері АҚШ және Оңтүстік-Шығыс Азия мен Тынық мұхитындағы басқа одақтастарына қарсы Z операциясына дайындалып жатқанда, IJANF Тынық мұхитындағы болашақ соғысқа дайындық үшін Қытайдағы тікелей ұрыс жағдайында жаңа әуе экипаждарын оқытумен айналысты. 1941 жылғы 22 мамырда 21-ші PS, 4-ші PG лейтенанты Гао Юсин I-16 истребителімен Ланчжоуға жасалған IJNAF шабуылына қатысты, Zero истребительдерімен қақтығыстан аулақтап, Ланчжоудың солтүстігінде Mitsubishi G3M бомбалаушысын атып түсірді. Жерде КМТ мұсылман генералдары Ма Хункуи мен Ма Буфанг Ланчжоуды атты әскерлерімен қорғады, олардың қарсылығы соншалықты күшті болды, жапондықтар Ланчжоуды басып ала алмады.
География
Теңіз деңгейінен жоғары орналасқан Ланчжоу Қытайдың солтүстік-батыс географиялық орталығында жатыр. Калалық аймақ Сары өзеннің оңтүстік жағалауындағы қаладан астам жерді алып жатыр, ол батыстан шығысқа қарай ағады. Қилиан таулары, Пинлиан тауы және Конгтонг тауы қаланың оңтүстік және солтүстік жағында орналасқан. Ланчжоу Сары өзеннің жоғарғы ағысында, таулардан шығатын жерде орналасқан және ерте заманнан бері маңызды орталық болып келген, Орталық Азия арқылы Хекси дәлізіне апаратын жолдың оңтүстік басында жатыр. Ол Шаньси провинциясындағы Чанъань (қазіргі Сиань) ежелгі астанасына батыс және солтүстік-батыс жақтан, сондай-ақ Сары өзеннің жоғарғы сулары мен салалары арқылы Қиңхай көлі аймағына жол ашады.
Климат
Ланчжоу шалғынды аймақта орналасқан және жартылай шөлейтті климатқа (Köppen BSk) ие, жазда ыстық, қыста суық және өте құрғақ болады. Қаланың орталық бөлігінде, 1971–2000 жылдардағы орташа мәліметтер бойынша,
Қоршаған орта мәселелері
Қала таулы аймақпен қоршалған, ауаны еркін ағыза алмайтын, тар және қисық өзен аңғарында орналасқан. 2013 жылдың қаңтар айында Цинхуа университеті мен Азия даму банкі жариялаған Ұлттық экологиялық талдау бойынша, Ланчжоу әлемдегі ауасы ең ластанған он қаланың қатарына кірді. Ауа сапасы соншалықты нашар болғандықтан, кейде қаланың оңтүстігіндегі Ланшан тауы көрінбейтін еді. Осыдан кейін билік ауа сапасын жақсарту шараларын қабылдады, олардың көпшілігі сәтті аяқталды. "Артық сыйымдылығы бар 13 ластаушы кәсіпорын жабылды, 200-ден астам жоғары ластаушы кәсіпорын қыс айларында жұмыстан тоқтатылды, ал 78 өнеркәсіптік кәсіпорын қала сыртындағы өнеркәсіптік саябаққа көшірілді". 2015 жылы қала Қытайдың климаттық прогресс жүлдесімен марапатталды. Кез келген уақытта спутниктен анықтау мүмкін болмайтын қала болған Ланчжоу соңғы жылдары ауаның ластануына қарсы күресу үшін түрлі шаралар қабылдады, нәтижесінде Қытай бойынша ауа ластану индексін ең жылдам темппен төмендетті. 2018 жылғы Дүниежүзілік денсаулық ұйымының дерекқорына сәйкес, тізімдегі 2700 қаланың ішінде Ланчжоу PM2.5 ластануы деңгейі бойынша 158-ші орында тұр, орташа көрсеткіші бір текше метрге 54 микрограммды құрайды (Миландықтан екі есе жоғары). Ірі бөлшекті құрастыратын PM10 көрсеткіші 132 микрограммды құрайды, бұл құмды дауылдардың салдарынан туындаған. Ланчжоу маңындағы Сары өзен көп мөлшерде шламды алып жүреді, бұл өзенге тән лайлы түсін береді; алайда, өзеннің осы бөлігіндегі су сапасы "екі сағат төменгі ағыста суға жарамсыз фетидтік ағыннан" жақсырақ (2008 жыл). Соңғы жылдары Ланчжоудағы Сары өзеннен және оның жанынан қытайдың жойылып бара жатқан алып саламандрасының бірнеше мысалы табылған. 2014 жылдың 11 сәуірінде Ланчжоу әкімдігі тұрғындарға краннан су ішпеуге кеңес берді, себебі бензолдың деңгейі литрге 10 микрограммды құрайтын ұлттық шектен 20 есе жоғары болды. Қалалық сумен жабдықтау жүйесі өнеркәсіптік химиялық өндірістің кінәлі болуын күдіктенді, бұл 2005 жылғы Цзилиньдегі химия зауытындағы жарылысқа ұқсас жағдай. 2020 жылы Ланчжоуде вакцина өндірісімен айналысатын Ланчжоу биофармацевтикалық зауытының жарамсыз дезинфекциялық заттарды қолдануына байланысты бактериялар атмосфераға шығарылып, 3000-нан астам адамға әсер еткен бруцеллез індеті тіркелді.
Жер сілкіністері
Ланчжоуде жер сілкінісі жиі болады, әдетте олардың қарқындылығы төмендеу болады. 1920 жылы Нинся және Шығыс Ганьсу провинциясында 100 мыңнан астам адамды өлтірген күшті жер сілкінісі болды, бірақ Ланчжоу қаласында 42 адам ғана қаза тапты, мұның себебі қаладағы ағаш үйлердің берік, бірақ икемді болуына байланысты болды. Ланчжоу 2008 жылғы Сычуань жер сілкінісінен де зардап шекті.
Демография
2020 жылғы Қытай санағы бойынша Ланчжоу халық саны 4 миллионнан асып, жалпы саны 4,359,446 адамды құрады. 1,112.9 шаршы шақырым (429.7 шаршы миль) аумақтағы құрылыс аймағында (немесе қалалық аймақта) 3,042,863 адам тұрады. Бұл аймаққа қаланың орталық 4 ауданы (Чэнгуань, Цилихе, Аннин және Сигу аудандары) кіреді. Әуежай мен Хонггу аудандарына жақын орналасқан Ланчжоу жаңа аймағы әлі біріккен емес. Халық саны бұрынғы баяу өсімнен кейін айтарлықтай артты. Осы өсімге ата-аналардың балалары үшін жақсы білім беру мүмкіндіктерін іздеуі, Ганьсуға зейнеткерлікке келген мигрант жұмысшылар, қаладағы қызметтердің жақсаруы және үкімет саясаты себеп болды.
Спорт
14000 орындық Солтүстік-Батыс Миндзу университетінің стадионы қаланың маңызды спорттық нысандарының бірі. Ол негізінен футбол ойындары үшін пайдаланылады. 60 мың көрерменге арналған стадион мен жүзу бассейнін қоса алғанда, жаңа спорт орталығы салынып жатыр. Ланьчжоуда 1999 жылдан 2003 жылға дейін «Гансу Тяньма» кәсіби футбол командасы болды. Команда 1999 жылдан 2001 жылға дейін Қытай Футбол қауымдастығының И лигасынде ойнады және Тяньцзинь Лифэйден Цзя лигасына жолдама сатып алды. 2003 жылы команда Чжэцзян провинциясының Нинбо қаласына көшіп, «Нинбо Яома» деп аталды. Кейін команда 2004 жылы Қытай лигасының екінші дивизионына түсіп, Гуандун провинциясының Дунгуань қаласына көшкеннен кейін «Дунгуань Донгченг» болып өзгерді. 2003 жылы Англияның бұрынғы футболшысы Пол Гаскойн «Гансу» командасы сапында төрт ойын өткізіп, екі гол соқты. Ол клубпен келіспеушілікке байланысты Англияға қайтып келді, себебі оның психикалық денсаулығы нашарлап, алкоголизм мен депрессияға қарсы ем алу үшін Америкаға баруға мәжбүр болды.
Әкімшілік бөлімшелер
Карта атауы Төңкерілген қытай тілі Hanyu Pinyin Халық саны (2010 жылғы санақ) Ауданы (км²) Тығыздығы (/км²) Қалалық бөлігі Ченгуань ауданы 城关区 Ченгуань Qū 1,278,745 220 5,812.47 Циліхе ауданы 七里河区 Qīlǐhé Qū 561,020 397 1,413.14 Сигу ауданы 西固区 Xīgù Qū 364,050 385 945.58 Аннин ауданы 安宁区 Ānníng Qū 288,510 863 3,354.76 Қала маңы Хонггу ауданы 红古区 Hónggǔ Qū 136,101 575 236.69 Ланьчжоу жаңа ауданы 兰州新区 Lánzhōu Xīnqū 100,000 806 124 Ауылдық Йонгденг ауданы 永登县 Yǒngdēng Xiàn 418,789 6,090 68.76 Гаолань ауданы 皋兰县 Gāolán Xiàn 131,785 2,556 51.55 Ючжун ауданы 榆中县 Yúzhōng Xiàn 437,163 3,362 130.03 2012 жылғы 20 тамызда Ланьчжоу жаңа ауданы Қытай мемлекеттік кеңесінің бекітілуін алды. 2019 жылы Ланьчжоу жаңа ауданы Ланьчжоудың аудандық деңгейіндегі әкімшілік бөлімі ретінде ресми түрде құрылды, оның аумағы Йонгденг пен Гаоланьнан бөлінді. Йонгденг және Гаолань аудандарының жаңартылған аумағы мен халқы әлі кестеде көрсетілмеген.
On August 20, 2012, Lanzhou New Area was approved by the State Council of China's Central Government. In 2019, Lanzhou New Area was formally established as a county level division of Lanzhou, its area being split off from Yongdeng and Gaolan. The updated area and population of Yongdeng and Gaolan are not yet reflected in the table.
Туризм
Гаолан тауының солтүстік жағында орналасқан Бес бұлақ тау паркі (五泉山公园) бес бұлағы және көптеген будда ғибадатханаларымен әйгілі, сондай-ақ көптеген ежелгі сәулеттік ескерткіштерге ие. Жоңшан көпірі (中山桥) – Сары өзендегі тұрақты салынған алғашқы көпір. Байта тау паркі (白塔山公园) тауларға жақын жерде, белгілі бір биіктікте салынды және 1958 жылы Жоңшан көпірі арқылы ашылды. Аньнин ауданында орналасқан Ланчжоу ботаникалық бағында (兰州植物园) түрлі-түрлі ағаштар, гүлдер және өсімдіктердің көптеген түрлері бар. Сигуань мешіті (西关清真寺) – Қытайдағы ең ірі мешіттердің бірі. Шыңлоң тауы (兴隆山) қалың қарағай ормандарымен жабылған және түрлі-түсті ғибадатханалармен себілген. Лутуси көне әкімшілік орындары (鲁土司衙门旧址) – ежелгі үкіметтік ғимараттардың кең кешені.
Мұражайлар
Гансу провинциялық мұражайы (甘肃省博物馆) Гансудан табылған археологиялық және қазба жәндіктерді, сондай-ақ Гансу тарихына арналған көрмелерді ұсынады. Ланчжоу мұражайы (兰州市博物馆) – Жібек жолындағы маңызды мәдени орталық. 2017 жылдың қазан айына дейін коллекцияда 13 000-нан астам экспонат бар, оның ішінде қыш ыдыстар, фарфор, қола, каллиграфия, монеталар, жаде, тас өнімдері және тағы басқалары кіреді. 52 ұлттық бірінші санаттағы мәдени мұра, 78 ұлттық екінші санаттағы мәдени мұра және 682 ұлттық үшінші санаттағы мәдени мұра сақталған. Гансу өнер мұражайы (甘肃艺术馆) суретшілерге кең көрініс және сыртқы байланыс платформасын ұсынады. Ланчжоу қала құрылысы көрме залы (兰州市规划展览馆) Ланчжоудың терең Сары өзен мәдениетін көрсетеді және ішкі көрмелерді, архитектуралық тұжырымдаманы және қалалық ерекшеліктерді біріктіреді. Ланчжоу боялған қыш ыдыстар мұражайы (兰州彩陶博物馆) 250 экспонаттан тұрады, оның ішінде 50 құнды мәдени жәдігер бар, және Мацзяяо мәдениетінің боялған қыш ыдыстар өркениетін көрсетеді. Ганьсу ғылым және технология мұражайы (甘肃科技博物馆) дыбыс, жарық, электр және басқа да жоғары технологиялық құралдарды толыққанды пайдаланады, ал оқыту және үйрену әдістері келушілерге ғылымды жағымды атмосферада қабылдауға мүмкіндік береді.
Экономика
1949 жылдан бері Ланчжоу кедейлікке толы провинцияның астанасынан ірі өнеркәсіптік аймақтың орталығына айналды. Бұл Қытайдағы алғашқы индустрияланған қалалардың бірі болды және Бірінші және Екінші бесжылдық жоспарлардың негізгі бағытына жатты. 2008 жылы Ланчжоудың жан басына шаққандағы ЖІӨ 25 566 (РМБ) (3 681 АҚШ доллары) құрады, бұл 659 қытай қаласының арасында 134-ші орынға ие болды. 2015 жылы жан басына шаққандағы ЖІӨ 57 191 юаньға (9 182,28 АҚШ доллары) дейін өсті және қала Қытай қалаларының жалпы ЖІӨ көлемі бойынша 100-ші орынға көтерілді.
Мекемелер
Халықаралық күн энергиясы орталығы (UNIDO ISEC) Ланчжоу қаласының Чэнгуань ауданында орналасқан.
Өнеркәсіп
Негізгі өнеркәсіп салаларына тоқыма фабрикалары, каучук өңдеу және тыңайтқыш зауыттары, мұнай өңдеу зауыты, мұнай-химия, машина жасау және металлургиялық өнеркәсіп кіреді. Ганьсуда елдегі ең ірі мұнай өңдеу зауыттарының бірі орналасқан, ал Ланчжоу провинцияның мұнай-химия өнеркәсібінің орталығы болып табылады. Мұнай өңдеу зауыты Юмендегі мұнай кендерімен құбыр арқылы байланысқан. Ол сонымен қатар мұнай өнеркәсібі үшін жабдықтар да шығарады. Ланчжоуда ірі тоқыма өнеркәсібі дамыған, әсіресе жүн және былғары тауарыларын өндірумен белгілі. Бұдан өзге, Ланчжоу Солтүстік-Батыс теміржолдары үшін локомотивтер мен вагондар, сондай-ақ станоктар мен кен өндіру жабдықтарын өндіреді. Алюминий өнімдері, өнеркәсіптік химиялық заттар мен тыңайтқыштар көп көлемде өндіріледі, сондай-ақ ірі резеңке өнеркәсібі бар. Мыс жақын орналасқан Гаолан қаласында өндіріледі. Ланчжоу 1960 жылдардан бері Қытайдың ұлттық ядролық энергетика өнеркәсібінің маңызды орталықтарының бірі болып табылады.
Әуежай
Ланчжоу Чжунчуань әуежайы – Ланчжоу қаласына қызмет ететін басты әуежай, ол Ланчжоу қаласының солтүстігінде орналасқан. 1970 жылы халыққа қызмет көрсету үшін ашылды. Әуежай 70-тен астам халықаралық және ішкі бағытқа тікелей рейстер ұсынады.
Метро
2012 жылдың тамызында Ланчжоу Қытайдың солтүстік-батысында метро желісінің құрылысын жариялаған екінші қала болды. Қалалық теміржол желісі, Ланчжоу метрополитені, алты метро желісінен тұруы жоспарланған. Толығымен жер астында салынған бірінші желі 2019 жылдың маусым айында ашылды. Ланчжоу метрополитенінің 2-желісі (бірінші кезең жобасы) 2023 жылдың маусым айында ашылды. Жолаушылар 1-желі мен 2-желі арасында Донгфангхонг алаңы және Вулипу станцияларында көше алады.
Жоғары жылдамдықты темір жол
Жаңа жолаушыларға арналған жоғары жылдамдықты темір жолдар шығысқа қарай (Сючжоу-Ланчжоу жоғары жылдамдықты темір жолы) және батысқа қарай (Ланчжоу-Синьцзян жоғары жылдамдықты темір жолы) толыққанды аяқталды. Бұл пойздар тек Ланчжоу Батыс теміржол стансасында тоқтайды. Инчуань-Ланчжоу және Чэнду-Ланчжоу жоғары жылдамдықты темір жолдары құрылыс кезеңінде.
Жүк темір жолы
Ланчжоу – Еуразиялық құрлық көпірінің маңызды бағыттарының біріндегі тығыз байланыс құрайтын қала және батысқа қарай Цинхай, Синьцзян және Тибетке теміржолмен қатынас жасауға мүмкіндік береді. Жүк тасымалының артуына байланысты жақында ірі теміржол жүк терминалы салынды, сондай-ақ Ланчжоуда Қытайдың төртінші ірі вагон жинау орталығы орналасқан. Тұрақты жүк пойыздары Ланчжоуды Чунцин, Гамбург, Алматы және Катманду сияқты қалалармен байланыстырады.
Жол желісі
2016 жылы Ланчжоу қаласы Қытайдағы ең нашар сағат сайынғы көлік бөгелісіне тап болған қалалардың төртінші орнында болды. Бірақ, 2017 жылы қалалық айналма жол аяқталғаннан кейін, ол 33-орынға түсті.
Автобустар қызметі
Ұзақ қашықтыққа жүретін автобустар үшін қала ішінде үш ірі автобус станциясы бар: Сяосиху ауданындағы Батыс автобус станциясы, Ланчжоу вокзалына жақын Шығыс автобус станциясы және G75 Ланчжоу-Хайкоу тас жолының соңғы аялдамасына жақын Оңтүстік автобус станциясы. Бұдан өзге, барлығы 132 қалалық автобус маршруты бар. Олардың басты тораптық станциясы Сигуаньда орналасқан. Ланчжоуда 2013 жылы іске қосылған, жылдам автобус жүйесі бар, ол 2014 жылғы Тұрақты көлік саласындағы сыйлықтарда қалаға арнаулы мақтауға ие болды.
Медиа
Ланчжоудағы Гансу халық баспасы Қытайдағы ең көп таралған "Дүжэ" журналын жариялайды. Ланчжоу радиосы Лхаса және Гансу провинцияларына жаңалықтар мен музыкамен қызмет етеді. Гансу провинциясының газеті – "Гансу тәулігі" редакциясы Ланчжоуда орналасқан.
Колледждер мен университеттер
Ланчжоу – Сианьнан кейін Солтүстік-Батыс Қытайдағы ғылыми зерттеулер мен білім берудің маңызды орталығы. Nature Index көрсеткіші бойынша ғылыми зерттеулер нәтижелері бойынша қала әлемдегі ең ірі 60 қаланың қатарында. Атап айтқанда, Солтүстік-Батыс Нормальдық Университеті провинциялық деңгейдегі жетекші университет болып табылады және Ганьсу провинциясының мектептері үшін 100 мыңнан астам мұғалім даярлаған.
Тізім
Ескерту: Күндізгі бакалавриат бағдарламалары толық емес оқу орындары тізімге енгізілмеген.