Циньхуа Автономды Аймағы: Қытайдың солтүстік-батысындағы Хуэй ұлтының өлкесі. Тарихы, географиясы, Хуэй халқының тығыз қоныстанған аймағы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытайдың автономиялы аймағы
Autonomous region of China
Нингся, ресми атауы Нингся Хуэй автономиялы аймағы, Қытайдың солтүстік-батысындағы автономиялы аймақ. Бұрын провинция болған Нингсия 1954 жылы Гансуға қосылды, бірақ кейіннен 1958 жылы Гансудан бөлініп, Қытайдың ресми түрде танылған 56 ұлтының бірі – Хуэй халқының автономиялы аймағы ретінде қайта құрылды. Қытайдағы Хуэй халқының 20 пайызы Нингсяда тұрады. Нингсия шығысында Шэньсимен, оңтүстігінде және батысында Ганьсумен, солтүстігінде Ішкі Монголия автономды аймағымен шектеседі. Қытайдың Қың әулетінен бері жерді меңгеру және суару жобалары егіс көлемін арттыруға мүмкіндік берді. Облыстың үлкен бөлігін қамтитын Шихайгудың шөлейт аймағы су тапшылығынан күйзеледі, оны каналдар арқылы жеңілдету жоспарланған. Нингсия 11-13 ғасырларда Тангут халқы құрған Батыс Ся мемлекетінің негізгі аймағы болды; оның атауы "Бейбіт Ся" – монғолдардың осы мемлекетті жаулап алуынан туындаған.
Ningxia, officially the Ningxia Hui Autonomous Region, is an autonomous region in Northwestern China. Formerly a province, Ningxia was incorporated into Gansu in 1954 but was later separated from Gansu in 1958 and reconstituted as an autonomous region for the Hui people, one of the 56 officially recognised nationalities of China. Twenty percent of China's Hui population lives in Ningxia. Ningxia is bounded by Shaanxi to the east, Gansu to the south and west and Inner Mongolia Autonomous Region to the north and has an area of around has been built from Qin dynasty. Extensive land reclamation and irrigation projects have made increased cultivation possible. The arid region of Xihaigu, which covers large parts of the province, suffers from severe water shortage, which the canals were intended to alleviate. Ningxia was the core area of the Western Xia in the 11th–13th centuries, established by the Tangut people; its name, "Peaceful Xia", derived from the Mongol conquest of the state.
Тарих
Нингсия көшпелі малшылар мен отырықшы шаруалар арасындағы шекаралық аймақ болғандықтан, қытай емес тайпалардың соғыстары мен шабуылдары жиі орын алды. Нингсия және оның төңірегіндегі аймақтар б.з.д. 3-ғасырда Цинь мемлекетіне Бейди әкімшілігі ретінде қосылды. Аймақты тыныштандыру үшін императорлық үкімет жерді қайтару мақсатында әскери колониялар құрды. Сонымен қатар, Батыс Хань әулеті тұсында (б.з.д. 206 – б.з. 9) әскери аттардың жеткізілімін қамтамасыз ету үшін императорлық шаруашылыққа қарасты жылқы шабындықтары құрылды. 13-ғасырдың басында Шыңғыс хан Инчуанды басып алғаннан кейін, ол моңғол билігіне көшті. Орталық Азиядан келген мұсылмандар да батыстан Нингсияға көшіп келе бастады. 17-ғасырдың соңына қарай Нингсия көптеген ерте қытай кілемдерін өндіретін тоқу орталығына айналды. 19-ғасырғы мұсылман Дунган көтерілісі Нингсияға әсер етті. 1914 жылы Нингсия Гансу провинциясымен біріктірілді. Бірақ 1928 жылы ол Гансудан бөлініп, жеке провинция болды. 1914-1928 жылдар аралығында Ма тобы Цинхай, Нингсия және Гансу провинцияларын басқарды; генерал Ма Хункуй Нингсияның әскери губернаторы болды және провинцияда толық билікке ие болды. 1927-1930 жылдар аралығында Гансуде болған мұсылман қақтығысы Нингсияға да тарады. 1934 жылы ұлт-азаттық революциялық армияның генералы Сунь Дианьин провинцияны басып алуға тырысты, бірақ Ма тобы бастаған одақ оны жеңді. 1950-1958 жылдар аралығында Гоминьданның исламик көтерілісі Солтүстік-Батыс Қытайда, соның ішінде Нингсияда шайқастарға әкелді. 1954 жылы Қытай үкіметі Нингсияны Гансумен біріктірді, бірақ 1958 жылы Нингсия Қытайдың автономиялық аймағы мәртебесін алды. 1969 жылы Нингсия Ішкі Моңғолия автономиялық аймағының бір бөлігін алды, бірақ бұл аймақ 1979 жылы қайтарылды. Тан және Сун династияларына жататын қытай жәдігерлері, олардың кейбіреулері император Чжэньцзунға тиесілі болған, қазылып алынып, Ма Хункуйдың қолына түсті, ол жариялаудан бас тартты. Жәдігерлердің арасында Тан династиясының ақ мәрмәр тақтасы, алтын шегелер және металдан жасалған әшекейленген белдіктер болды. Ма қайтыс болғаннан кейін ғана оның әйелі 1971 жылы Америкадан Тайваньға барып, бұл жәдігерлерді Чианг Кайшеке тапсырды, ол оларды Тайбэйдегі Ұлттық сарай мұражайына өткізді.
As a frontier zone between nomadic pastoralists and sedentary farmers, Ningxia was a frequent seat of war and incursions by non Chinese tribes. Ningxia and its surrounding areas were incorporated into the Qin as the Beidi Commandery as early as the 3rd century BC. To pacify the region, the imperial government established military colonies to reclaim land. In addition, horse pasturages were founded under the Imperial Stud to safeguard the supply of army horses, as early as the Western Han dynasty (206 BC – AD 9). It then came under Mongol domination after Genghis Khan conquered Yinchuan in the early 13th century. Muslims from Central Asia also began moving into Ningxia from the west. By the late 17th century, Ningxia had become a weaving centre, producing many early Chinese carpets. The Muslim Dungan Revolt of the 19th century affected Ningxia. In 1914, Ningxia was merged with the province of Gansu. However, in 1928 it was detached from Gansu and became a separate province. Between 1914 and 1928, the Ma clique ruled the provinces of Qinghai, Ningxia and Gansu; General Ma Hongkui was the military governor of Ningxia and had absolute authority in the province. The Muslim conflict in Gansu, which lasted from 1927 to 1930, spilt over into Ningxia. In 1934, warlord and National Revolutionary Army general Sun Dianying attempted to conquer the province, but was defeated by an alliance led by the Ma clique. From 1950 to 1958, a Kuomintang Islamic insurgency resulted in fighting throughout Northwest China, including Ningxia. In 1954, the Chinese government merged Ningxia with Gansu, but in 1958 Ningxia formally became an autonomous region of China. In 1969, Ningxia received a part of the Inner Mongolian Autonomous Region, but this area was returned in 1979. A number of Chinese artifacts dating from the Tang dynasty and Song dynasty, some of which had been owned by Emperor Zhenzong, were excavated and then came into the hands of Ma Hongkui, who refused to publicize the findings. Among the artifacts were a white marble tablet from the Tang dynasty, gold nails, and bands made out of metal. It was not until after Ma died that his wife went to Taiwan in 1971 from America to bring the artifacts to Chiang Kai shek, who turned them over to the Taipei National Palace Museum.
География
Қазіргі Нинся – елдің ең кіші провинциялық деңгейдегі әкімшілік бірліктерінің бірі және Шэньси және Гансу провинцияларымен, сондай-ақ Ішкі Монголия автономды аймағымен шектеседі. Теңіз деңгейінен 3556 метр биіктіктегі Аобаогеда (敖包疙瘩) Хелан тауларында Нинсяның ең жоғары нүктесі орналасқан. Нинся салыстырмалы түрде құрғақ, шөлді аймақ және орманды таулар мен төбелер, үстірттер, шөлдер, су тасқынына ұшырайтын жазықтар мен Сары өзенмен тілінген алқаптарды қамтитын әртүрлі географиялық құрылымға ие. Нинся экожүйесі әлемдегі ең аз зерттелген аймақтардың бірі болып табылады. Маңызды суару жүйелері аймақта кең таралған жидектердің өсуіне көмектеседі. Нинся шөлдеріне Шапотудағы Тенггер шөлін жатқызуға болады. Сары өзен ағып өтетін солтүстік бөлігі ең жақсы ауылшаруашылық жерлерін қамтамасыз етеді. Ланчжоу мен Баотуды байланыстыратын теміржол осы аймақтан өтеді. Инчуань қаласында Сары өзен арқылы автомобиль жолы салынған. 1920 жылдың 16 желтоқсанында болған 8,6 балдық Хайюань жер сілкінісінен туындаған көшкін салдарынан шамамен 200 000 адам қаза тапты. 600-дан астам ірі сарғыл топырақты көшкін 40-тан астам жаңа көлдің пайда болуына себеп болды. 2006 жылы спутниктік суреттер Нинсяда, Инчуаньдың оңтүстік-батысында, Хуанянтанның шалғайдағы ауылының жанында 700x200 метрлік қоршалған аумақтың, Үндістанмен шектесетін Ақсай Чиннің 450x350 километрлік аймағының 1:500 масштабты жер бедерін дәл көшіргенін көрсетті, онда таулар, аңғарлар, көлдер және төбелер бар. Оның мақсаты әлі белгісіз.
Present day Ningxia is one of the nation's smallest provincial level units and borders the provinces of Shaanxi and Gansu and the Inner Mongolia Autonomous Region. At 3556 meters above sea level, Aobaogeda (敖包疙瘩) in the Helan Mountains is the highest point in Ningxia. Ningxia is a relatively dry, desert like region and features a diverse geography of forested mountains and hills, table lands, deserts, flood plains and basins cut through by the Yellow River. The Ningxia ecosystem is one of the least studied regions in the world. Significant irrigation supports the growing of wolfberries, a commonly consumed fruit throughout the region. Ningxia's deserts include the Tengger desert in Shapotou. The northern section, through which the Yellow River flows, supports the best agricultural land. A railroad, linking Lanzhou with Baotou, crosses the region. A highway has been built across the Yellow River at Yinchuan. On 16 December 1920, the Haiyuan earthquake, 8.6 magnitude, at , initiated a series of landslides that killed an estimated 200,000 people. Over 600 large loess landslides created more than 40 new lakes. In 2006, satellite images indicated that a 700 by 200 meter fenced area within Ningxia— southwest of Yinchuan, near the remote village of Huangyangtan—is a near exact 1:500 scale terrain model reproduction of a 450 by 350 kilometer area of Aksai Chin bordering India, complete with mountains, valleys, lakes and hills. Its purpose is as yet unknown.
Жайылымдар
Бұл аймақтың жалпы жерінің шамамен 34 пайызы (33,85 млн. му) шөптесін алқаптардан тұрады. Бұл көрсеткіш 1990 жылдардағы шамамен 40 пайыздан төмендеген. Шөптесін алқаптар солтүстік-шығыстағы құрғақ шөл дала аймағында (Ішкі Моңғол даласының бір бөлігі) және оңтүстіктегі жартылай құрғақ Лосс платосындағы төбелі жайылымдарға тараған. Нинсяның шөптесін жерлері әртүрлі дәрежеде тозығы жеткен. Дегенмен, осы тозығудың уақыт және кеңістік бойынша қаншалықты орын алып жатқаны туралы ғылыми пікірталас бар. Тарихи зерттеулер Нинсядағы шөптесін жерлердің тозығы мен шөлейттенуінің кеңеюіне қатысты шектеулі дәлелдер тапқан. Нинсядағы жерді басқарудың маңызды бөлігі – 2003 жылдан бері қолданылып келе жатқан ашық жайылымға тыйым салу. Бұл тыйым салудың шөптесін жерлерге және малшылардың күнкөрісіне қатысты экологиялық және әлеуметтік-экономикалық әсері күмәнді. Аймақ теңізден шалқары орналасқан, солтүстікте құрғақ континенттік климаттан оңтүстікте ылғалды континенттік климатқа дейін ауысады, шілдеде орташа температураға дейін көтеріледі, ал қаңтарда орташа қысқы температурадан төмендейді. Маусымдық ең жоғары температура жаздаға дейін, ал ең төменгі температура қыстаға дейін жете алады. Күндізгі температураның ауытқуы, әсіресе көктемде, жоғарылайды. Жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері , ал аймақтың оңтүстігінде жауын-шашын көбірек болады.
It was reported that approximately 34 percent (33.85 million mu; ) of the region's total surface consisted of grassland. This figure is down from approximately 40 percent in the 1990s. The grasslands are spread over the dry desert steppe area in the northeast (which forms a part of the Inner Mongolian steppe region), and the hilly pastures located on the semi arid Loess Plateau in the south. It is ascertained that the grasslands of Ningxia have been degraded to various degrees. However, there is scientific debate as to what extent this degradation is taking place as measured in time and space. Historical research has also found limited evidence of expanding grassland degradation and desertification in Ningxia. A major component of land management in Ningxia is a ban on open grazing, which has been in place since 2003. The ecological and socio economic effects of this Grazing Ban in relation to the grasslands and pastoralists' livelihood are contested. The region is from the sea and has an arid continental climate on the north to humid continental climate to the south, with average summer temperatures rising to in July and average winter temperatures dropping to between in January. Seasonal extreme temperatures can reach in summer and in winter. The diurnal temperature variation can reach above , especially in spring. Annual rainfall averages from , with more rain falling in the south of the region.
Басқару
Нинся саясаты Қытай материгінің басқа да басқару институттары сияқты екі партиялық басқару жүйесінде құрылған. Автономиялық аймақтың төрағасы – Нинся Халық үкіметінің жоғары лауазымды шенеунігі. Алайда, автономиялық аймақтың екі партиялық басқару жүйесінде төрағаның билігі Қытай Коммунистік партиясының (ҚКП) Нинся комитетінің хатшысынан, жайылма сөзде "Нинся ҚКП партия басшысы" деп аталатынынан кем. Нинся Норвегияның Согн-ог-Фьордане округімен достық келісімге ие.
The politics of Ningxia is structured in a dual party government system like all other governing institutions in mainland China. The Chairman of the Autonomous Region is the highest ranking official in the People's Government of Ningxia. However, in the Autonomous Region's dual party government governing system, the chairman has less power than the Chinese Communist Party (CCP) Ningxia Committee Secretary, colloquially termed the "Ningxia CCP Party Chief". Ningxia has a friendship agreement with Sogn og Fjordane county of Norway.
Экономика
Ауылдық Нинся ұзақ жылдар бойы ресми түрде кедейлік аймағы деп белгіленді және даму жолының төменгі сатысында қалып отыр. Мал шаруашылығы аймақтық экономика үшін маңызды. Басты мал шаруашылығымен айналысатын Яньчи ауданында ол тіпті біріншілік сектор ретінде қарастырылғанда жетекші сала болып табылады. Басым жайылымдық мал – қой және ешкі. (Жартылай) көшпелі мал шаруашылығымен айналысатын аймақтарда малшылар құрғақ егістік шаруашылығы мен кең ауқымды мал шаруашылығын біріктіріп, аралас шаруашылық жүргізеді, ал толық көшпелі мал шаруашылығы қазірге дейін тоқтатылған. Аймақта жүзімдіктер орнатылған.
Rural Ningxia was for long an officially designated poverty area, and remains on the lower rungs of the developmental ladder. Animal husbandry is important for the regional economy. In the main pastoral county, Yanchi, it is even the leading industry when specified for the primary sector. The dominant grazing animals are sheep and goat. In the (semi )pastoral regions, herders engage in a mixed sedentary farming operation of dryland agriculture and extensive animal husbandry, while full nomadic pastoralism is no longer practiced. Vineyards have been set up in the region.
Өнеркәсіптер мен экономикалық аймақтар
Инчуань экономикалық және технологиялық даму аймағы 1992 жылы құрылды. Оның аумағы [аумақтың мөлшері] және жылдық экономикалық өнімі 23,7 миллиард юаньді құрайды (25,1% өсім) (3,5 миллиард АҚШ доллары). Басты инвесторлар – Kocel Steel Foundry, FAG Railway Bearing (Ningxia), Ningxia Little Giant Machine Tools сияқты жергілікті кәсіпорындар. Басты салалары: машина және жабдықтар өндірісі, жаңа материалдар, химия және анимация индустриясы. Хелан округіндегі Дешенг индустриалды паркі шамамен 400 кәсіпорнына база болып табылады. Бұл индустриалды паркте мұсылман тағамдары мен тауарынан бастап, сауда-логистика, жаңа материалдар және биофармацевтика салаларына дейін өнеркәсіптік тізбектер бар, оның негізгі активтері 80 миллиард юаньді құрайды. Дешенг қаладағы ең перспективалы индустриалды парк болуға ұмтылады. 2008 жылы жалпы өнім құны 4,85 миллиард юаньді құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 40 пайызға жоғары. Жергілікті билік жергілікті кәсіпорындардың салмағын азайту үшін салықтар мен басқа да төлемдерді төмендетуді жоспарлап отыр. 2008 жылы өнеркәсіптік өнімнің құны 2,68 миллиард юаньді құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 48 пайызға артты.
Yinchuan Economic and Technological Development Zone was established in 1992. Spanning , it has an annual economic output Rmb23.7 billion (25.1% up) (US$3.5 billion). Major investors are mainly local enterprises such as Kocel Steel Foundry, FAG Railway Bearing (Ningxia), Ningxia Little Giant Machine Tools, etc. Major industries include machinery and equipment manufacturing, new materials, fine chemicals and the animation industry. Desheng Industrial Park (in Helan County) is a base for about 400 enterprises. The industrial park has industrial chains from Muslim food and commodities to trade and logistics, new materials and bio pharmaceuticals that has 80 billion yuan in fixed assets. Desheng is looking to be the most promising industrial park in the city. It achieved a total output value of 4.85 billion in 2008, up 40 percent year on year. The local government plans to cut taxes and other fees to reduce the burden on local enterprises. The industrial output value reached 2.68 billion yuan in 2008, an increase of 48 percent from a year earlier.
Туризм
Нингсияның басты туристік орындарының бірі – Инчуан қаласының батысында орналасқан әлемдік деңгейде танымал Сися мазарлары. Батыс Ся империясының тоғыз императорының және тағы екі жүз мазардың қалдықтары бір аумақта жатыр. Нингсиядағы танымал орындарға Хелан таулары, құпия 108 ступа, Байсикоудың екі пагодасы және Шапатудағы шөл зерттеу бекеті кіреді. Нингсияда туристер аз баратын жер – Сумеру тауындағы (须弥山) үңгірлер, ол Қытайдағы ең танымал он үңгірдің қатарында.
One of Ningxia's main tourist spots is the internationally renowned Xixia Tombs site located west of Yinchuan. The remnants of nine Western Xia emperors' tombs and two hundred other tombs lie within a area. Other famous sites in Ningxia include the Helan Mountains, the mysterious 108 stupas, the twin pagodas of Baisikou and the desert research outpost at Shapatou. A less visited tourist spot in Ningxia is the Mount Sumeru Grottoes (须弥山), which is among the ten most famous grottoes in China.