Кіріспе
Сингапурдағы индуистік ғибадатханасы – Шри Мариамман ғибадатханасы, Сингапурдың ең көне индуистік ғибадатханасы. Бұл дравид стилінде салынған агамдық ғибадатхана. 244 South Bridge Road мекенжайында орналасқан бұл ғибадатхана Сингапур мемлекетіндегі көптеген индуистерге, әсіресе тамилдерге қызмет көрсетеді. Архитектуралық және тарихи маңыздылығының арқасында ғибадатхана Ұлттық ескерткіш ретінде тіркелген және маңызды туристік орын болып табылады. Шри Мариамман ғибадатханасын Хинду Эндоументс Борды басқарады, ол Қоғамдық даму, жастар және спорт министрлігіне қарасты мемлекеттік орган. Шри Мариамман ғибадатханасы 1827 жылы Нараина Пиллаймен құрылған, бұл Шығыс Үндістан компаниясы Сингапурда сауда бекетін құрғаннан кейін сегіз жыл өткен соң болды. Пиллай 1819 жылдың мамыр айында Сингапурге екінші рет келген сэр Стэмфорд Раффлзбен бірге Пэнангтан келген үкіметтік қызметкер болды. Пиллай аралдағы алғашқы құрылыс компаниясын құрды, сондай-ақ тоқыма саудасымен айналысты. Ол бизнесте тез өсіп, үнді қауымының жетекшісі ретінде танылды.
The Sri Mariamman Temple is Singapore's oldest Hindu temple. It is an agamic temple, built in the Dravidian style. Located at 244 South Bridge Road, in the downtown Chinatown district, the temple serves the majority Hindu Singaporeans, Tamilians, in the city state. Due to its architectural and historical significance, the temple has been gazetted a National Monument and is a major tourist attraction. Sri Mariamman Temple is managed by the Hindu Endowments Board, a statutory board under the Ministry of Community Development, Youth and Sports. The Sri Mariamman Temple was founded in 1827 by Naraina Pillai, eight years after the East India Company established a trading settlement in Singapore. Pillai was a government clerk from Penang who arrived in Singapore with Sir Stamford Raffles on his second visit to the island in May 1819. Pillai went on to set up the island's first construction company, and also entered the textile trade. He rapidly established himself in business and was identified as a leader of the Indian community.
Тарих
Бастапқыда британдық билік Телок Айер көшесі бойында индуист ғибадатханасы үшін жер бөліп берді. Бұл көше Телок Айер шығанағының жанынан өтеді, осы шығанаққа көптеген ертедегі азиялық иммигранттар алғаш рет Сингапурға келгенде, теңізден аман-есен өткендері үшін дұға етіп, шүкірлік айтқан. Тхян Хок Кенг және Нагор Дарга ғибадатханалары, Сингапурдың ең алғашқы қытай және үнді мұсылман ғибадат орындары осы жерде орналасқан. Алайда Телок Айер көшесінде индуист ғибадатханаларының рәсімдеріне қажетті таза судың қолайлы көзі болмады. Сингапурдың британдық резиденты Уильям Фаркуар 1821 жылы Пиллайға Стэмфорд каналының жанындағы жерді иемденуге рұқсат берді. Бірақ бұл жер де жарамсыз болып шықты, себебі 1822 жылғы Джексон жоспары Стэмфорд каналы ауданын басқа мақсаттарға арнады. Дегенмен, жоспарда қазіргі ғибадатхананың жанындағы баламалы жер белгіленді – ол "Клинг капелласы" деп аталды ("Клинг" – Сингапур мен Малайзиядағы үндістерді қорлайтын сөз). Бұл жер үнді қауымына бөлінген аумаққа жақын орналасқан. 1823 жылы Пиллайға қазіргі Оңтүстік көпір жолындағы жер индуист ғибадатханасы салу үшін берілді. Кейіннен ғибадатхананың жанындағы көшелер ғибадатхана мен оның биік мұнарасына сілтеме жасай отырып қайта аталды – Пагода көшесі және Ғибадатхана көшесі. 1827 жылы Пиллай ағаш пен аттаптан жасалған қарапайым ғибадатхана салды. Сол жылы ол ғибадатханаға Сина Амманды, яғни Мариамманның шағын бейнесін орнатты. Мариамман – Оңтүстік Үндістанның ауылдық жерлеріндегі ана құдайы, оған аурулардан қорғану үшін ерекше құрметпен қаралады. Ғибадатхананың қазіргі басқарушылары – индуисттік қадағалау кеңесінің мәліметінше, ғибадатхананың басты киелі орнындағы қазіргі құдай – Пиллайдың 1827 жылы орнатқан түпнұсқа құдайы. Әдеттегідей, ғибадатхананың аты оның басты құдайының атымен аталады. Жылдар бойы ғибадатхана табынушылар арасында Сити Винаягар және Готанда Рамасвами Мариамман ғибадатханасы, немесе жай ғана Мариамман Ковил (ковил – тамил тілінде ғибадатхана деген сөз) деп белгілі болды. 1831 жылы ғибадатхана аумағы жеке меншік жерлердің ғибадатханаға сыйлық ретінде берілуі арқылы кеңейтілді. Бұл оқиға ғибадатханада әлі күнге дейін сақталған тас тақташада жазылған. Тақташадағы мәтін: "N:075 гранты және оның ғимараты қайырымдылық үшін Cothunda Ramasamy-ге, Сашасалапилли Сингапурдың Куддалорлық Амикарапоатрапилли ұлы берілді, 1831 жылғы наурыз". Қазіргі кірпіш құрылыстың ең көне бөліктері 1843 жылы салынған, ал кейіннен ғибадатхана тарихының әртүрлі кезеңдерінде толықтырулар мен өзгерістер енгізілді. Бұл жұмыстың көп бөлігін, әсіресе әшекейлі гипстен жасалған мүсіндер мен әшекейлерді Оңтүстік Үндістанның Тамил Наду штатының Нагапаттинэм және Куддалор аудандарынан келген шеберлер жасаған деп есептеледі. Қазіргі құрылыстың негізгі бөлігі 1862-1863 жылдары салынған деп саналады. Басты киелі орынға апаратын жол бастапқыда аттаппен жабылған, бірақ ол 1910 жылы өртеніп кетті. Содан кейін 1915 жылы Swan and Maclaren архитектура фирмасы тұрақты жолды жобалады. Бастапқы үш қабатты гопурам (кіреберіс мұнарасы) 1903 жылы салынған. Ол қазіргі мұнараға қарағанда жұқарақ және әшекейсіз болған. Мұнараның қабырғалары да көлбеу емес, сатылы болып көрінген. Дегенмен, ол Қытай ауданында әйгілі орынға ие болды және кеңінен танылған маңызды нысан болды. Қазіргі алты қабатты гопурам 1925 жылы салынған. Ол 1960 жылдары мүсіндердің көптеген әшекейлерімен жөнделіп, қалпына келтірілді. 1940 жылдары ғибадатхана аумағында құдық болған, ол кейін толтырылған. Шри Мариамман ғибадатханасы 1973 жылғы 6 шілдеде Ескерткіштерді сақтау жөніндегі кеңес тарапынан ұлттық ескерткіш ретінде жарияланды. Ғибадатханаға биік галерея қосылды, ол жыл сайынғы тимити (отпен жүру) фестивалі кезінде көрермендердің арасында ерекше танымал. Тағы бір маңызды қосымша – ғибадатхананың артқы жағында орналасқан үш қабатты қосымша ғимарат. Бұл қосымшаның Пагода көшесіне жеке кіреберісі бар, оның қасбеті дәстүрлі мүсіндік гипстелген. Кең ғимаратта толық жабдықталған зал және тойлар, мультимедиалық презентациялар, корпоративтік кездесулер, семинарлар мен мәдени шараларды өткізуге арналған жабдықтар бар.
Ғибадатхананың әлеуметтік рөлі
Шри-Мариамман ғибадатханасы, әсіресе Оңтүстік Үндістанның тамил индустары үшін, жаңа көшіп келгендерге пана ретінде маңызды рөл атқарады. Бұл ғибадатхана оларға ғибадат етуге қана емес, жұмыс тауып, тұрақты тұраққа қол жеткізгенше уақытша баспана да берді. Тарихи тұрғыдан алғанда, ғибадатхана индустардың некелерін тіркеу орталығы болған. Сол кезде Сингапурда индустардың некесін қиюға Шри-Мариамман ғибадатханасының ғана діни қызметкеріне рұқсат берілген. Бүгінде ғибадатхана діни қызметтер мен рәсімдерді өткізуден бөлек, түрлі әлеуметтік, мәдени және білім беру шараларын ұйымдастырып, дамытуда.
Өнер және сәулет
Оңтүстік Үндістан сәулет стилінде салынған бұл ғибадатханада Оңтүстік көпір жолындағы басты кіреберіс үстінде биік гопурам тұр. Ол индуист құдайларының, басқа да бейнелердің және әшекейлік өрнектердің алты қабаттан тұратын мүсіндерімен безендірілген. Мұнара жоғары қарай, сәндік қырға қарай тікенедей болып тартылады. Әр қабаттың және оның мүсіндерінің көлемі бір төменгі қабатқа қарағанда сәл кіші. Бұл биіктік сезімін тудырып, ғимараттың мәнділігін арттырады. Гопурамның екі жағында кіре бергенде оң жақта Муруган, сол жақта Кришнаның мүсіні орналасқан. Барлық мүсіндер гипстен жасалған, бұл оларға егжей-тегжейлі болуға мүмкіндік береді. Олар түрлі жарқын түстермен боялған, бұл гопурамның тамаша көрінісін күшейтеді. Гопурамның негізгі бөлігінің жоспары тіктөртбұрышты және кіреберіс жолымен екіге бөлінген. Кіреберісте екі үлкен, екі жапырақты ағаш есік орналасқан. Бұл есіктердің көлемі келушіде мойынсұну сезімін оятуға және құдайға қарағанда адамның шағын екенін көрсетуге арналған. Есіктерде торлы үлгімен орналасқан кішкентай алтын қоңыраулар бекітілген, оларды құлшынып кіргендер қоңырау шалып өтеді. Құрмет көрсету белгісі ретінде индуист ғибадатханаларына аяқ киім кіргізілмейді, сондықтан олар кіреберіс аймағында сақталады. Гопураммен бірге басты кіреберіс – ғибадатхана аумағына кірудің бірден-бір жолы, ол периметрлік қабырғамен қоршалған. Пагода көшесі мен ғибадатхана көшесіне ашылатын жанама кіреберістер де бар. Дегенмен, олар негізінен қосалқы кіреберістер ретінде қолданылады, ал барлық құлшынып кіргендер мен келушілер гопурам есіктерінен кіреді. Қабырға да әшекейлі өрнектермен, сондай-ақ қабырғаның үстіне орналасқан түрлі бейнелермен, оның ішінде бірнеше ірі отырған сиыр мүсіндерімен безендірілген. Қоршалған аумақтың ішінде ғибадатхана жабық залдардан, киелі орындардан, қосалқы бөлмелерден және аспанға ашық аулалардан тұрады. Гопурам кіреберісінен тікелей басталатын жабық зал негізгі дұғахана болып табылады, онда әсем безендірілген бағаналар мен фрескалармен әшекейленген төбелер бар. Төбе суреттеріне үлкен мандала схемасы кіреді.
Қасиетті орындар мен құдайлар
Негізгі дұға залының орталық бөлігі – Мариамманның басты киелі орны, екі жағында Рама мен Муруган сияқты екінші дәрежелі құдайлардың киелі орындары орналасқан. Негізгі дұға залын әшекейлі күмбезді шатырлары бар, павильон сияқты құрылымдарда орналасқан бірнеше жеке тұрған киелі орындар қоршап тұрады, олар Вимана деп аталады. Бұл киелі орындар Дурга, Ганеша және Шива құдайларына арналған. Драупади киелі орны бұл ғибадатханадағы екінші маңызды орын, себебі ол осы ғибадатханада жыл сайын өткізілетін тимити яки отпен жүру фестивалінің ортасы болып табылады. Драупадидің сол жағында Махабхарата дастанынан бес Пандава – Юдхиштхира, Бхима, Арджуна, Сахадева және Накула тұрады. Олардың басында Шри Кришна иесі. Ғибадатхананың тағы бір маңызды бөлігі – жеке тұрған ту тірегі (дхважастамбам). Үлкен мерекелер мен қасиетті рәсімдерге бірнеше күн бұрын осы жерге ту көтеріледі.
Құмбхабишекем
Құмбхабишекам – құдайдың мистикалық күштерін үйлестіріп, біріктіретін және оларды теңестіретін индуистік храм рәсімі. Осы рәсім арқасында икона 12 жыл бойы жаңарған күйінде сақталады деп сеніледі. Шри Мариамман храмының алғашқы Құмбхабишекамы 1936 жылы тіркелген, ал соңғысы 2023 жылдың 12 ақпанында өткізілді.
Фестивальдар
12 жылда бір рет, индуист дәстүріне сәйкес, ғибадатхана қайта киелендіріледі. Дипавали – Жарық фестивалінен бір апта бұрын жыл сайынғы тимити немесе отпен жүру рәсімі өткізіледі.