Кіріспе

Конго Демократиялық Республикасының провинциясы

Итури провинциясы (суахили тілінде Джимбо ла Итури) – Конго Демократиялық Республикасының 2015 жылғы қайта бөлінісінде құрылған 21 жаңа провинцияның бірі. Итури, Бас Уэле, Хоу Уэле және Тшопо провинциялары бұрынғы Ориенталь провинциясының бөлінуі нәтижесінде пайда болды. Итури Итури ауданынан құрылды, ал оның Буния қаласы жаңа провинцияның астанасы болды.

География

Итури тропикалық орманы осы аймақта орналасқан. Ол Итури өзенінің солтүстік-шығысында және Альберт көлінің батыс жағында жатыр. Ол Уганда және Оңтүстік Суданмен көршілес.

География

Итури – 2000–5000 метр биіктіктегі жоталы аймақ, онда кең тропикалық орман және саванна ландшафты бар. Аймақта окапи сияқты сирек кездесетін жануарлар мекендейді, ол Конгоның ұлттық жануары болып табылады. Өсімдіктер әлемінен мангонго ерекше көзге түседі, мбути тайпасы оның жапырақтарын үй салу үшін пайдаланады.

Экономика

Кило-Мото алтын кен орындарының бір бөлігі Итуриде орналасқан. 21-ші ғасырдың басында Heritage Oil және Tullow Oil компаниялары Альберт көлінің жағасында мұнай қорына кенеттен тапты.

Тарих

Итури, Кибали Итури ретінде, 1962 жылдан 1966 жылға дейін Конго Демократиялық Республикасының провинциясы болды. Конго Демократиялық Республикасының 2006 жылғы Конституциясы қабылданатынша, Итуридің құқықтық мәртебесі даулы мәселе болып келді. 1998 жылы Екінші Конго соғысы басталғаннан бастап, оны Уганда Халықтық қорғаныс күштері (UPDF) мен Уганда қолдаған Конго демократиясы үшін жиналыстың (RCD ML) бостандық қозғалысы бақылап ұстады. 1999 жылдың маусым айында Конгодағы UPDF күштерінің командирі, бригада генералы Джеймс Казини, RCD ML басшыларының наразылығына қарамастан, солтүстік-шығыс Ориенталь провинциясының шығыс бөлігінен Кибали-Итури провинциясын қайта құрды. Көбінесе ол жай ғана Итури деп аталады. Жаңа провинцияның құрылуы, саяси бәсекелестікке байланысты, мыңдаған адамның қаза болуына себеп болған қазіргі Итури қақтығысының басталуына әсер етті. Көптеген ресми картографтар жаңа провинцияны картаға енгізбеді, ал оны "аймақ" емес, "провинция" деп атаушылар кейде Угандаға көңіл бөлетіндей көрінді. Жаңа Конституциямен Итуридің провинция ретіндегі мәртебесі соңғы рет шешілді.

Үкімет

Итуридің уақытша әкімшілігі Итури бейбіттендіру комиссиясының күш-жігерімен құрылды. Бұл комиссия Конго Демократиялық Республикасындағы Біріккен Ұлттар Ұйымы Миссиясының (МОНУК, француз тіліндегі атауының аббревиатурасы "Миссия де л'Организация дель'ООН в Демократиялық Республика Конго") демеуімен құрылды. Комиссия, үлкен кешігуден кейін, 2003 жылы Уганда әскері ауданнан шығарылғаннан соң құрылды. Ол Итури уақытша ассамблеясының құрылуына әкелді, ол әкімші және ассамблея төрағасын сайлады. Қазіргі ассамблея төрағасы – Петрониль Вавека, ол сонымен қатар Киншасадағы Ұлттық Ассамблеяға округтен сайланған жалғыз депутат. Уақытша ассамблея 2006 жылғы конституцияға сәйкес қайта құрылады немесе провинциялық ассамблеямен алмастырылады. Губернатор мен вице-губернатор сайлауы да өтеді, ал округ Конго Демократиялық Республикасының провинциясы ретінде қайта құрылады.

Демография

Халық негізінен Алур, Хема, Ленду, Нгити, Бира және Ндо Окебо тайпаларынан құралған, алайда провинцияда қай тайпаның басым екені туралы мәліметтер әртүрлі. Мбути, пигмей этностық тобы, негізінен Окапи қорығының жанындағы Итури орман тұрады, бірақ кейбір Мбутилер орманның кесуі, аң аурудың шектен шығуы және зорлық-зомбылық салдарынан қалалық жерлерге көшуге мәжбүр болды. 2020 жылғы халық саны 4,392,200 адамға бағаланды.