Кіріспе

Норвегиядағы Ворма өзені – Норвегиядағы өзен. Vorma Мёса көлінен су алып, оны Гломма өзеніне жеткізеді. Vorma ұзын және Эйдсволь қаласынан өтеді. Vorma Миннесунд ауылынан Мёса көлінен басталып, Орнес жерінде Гломмамен қосылады. Vorma өзенінің аты "жылы" болғандықтан қойылған, себебі ол ешқашан мұздамайды, ал Гломма және Гудбраннсдалслёген өзендері үнемі мұздап тұрады. Орнес және Нес жерлерінде Vorma мен Glomma өзендерінің қосылған жерінде Гломмадағы Funnefoss сарқырамасы орналасқан.

Тарих

Миннесунд пен Ворманың тоғысы, Эйдсфолл, қайықпен саяхаттау құрлықпен салыстырғанда әлдеқайда оңай болған дәуірде Ромерике аймағының жергілікті кеңесі немесе парламенті үшін ежелгі "тинг" яғни жиналыс өткізілетін орын қызметін атқарды. Дәстүр бойынша "Ейдсиватинг" Халвдан Сварте тарапынан құрылған және Опландтар мен Викеннің барлығы үшін "тинг" орны болды. Әулие Олав та онда "тинг" өткізіп, 1017 жылы осы жерде шіркеу салдырған. 1795 жылы Дизендегі Ворма өзенін жер көшкіні 111 күнге толығымен жапқан, өзен төсегін құрғатып жіберген. Үлкен су тасқынының алдын алу үшін оны айналып өтетін арна жасалды, бұл төменгі ағыстағы зиянға әкеп соқты. Ворма өзенінде, Эйдсвольден оңтүстікке қарай, Мьоса көлінің су деңгейін реттейтін Сванфосс сарқырамасы орналасқан. Сванфосс сарқырамасын айналып өтуге және қайықтарды көтеріп жіберуге арналған шлюз 1906 жылы ашылды.

Геология

Vorma өзені Мёса көлінен көлдің оңтүстік жағалауындағы Миннесунд ауылынан бастау алады. Мёса көлінің оңтүстік жағалауы – мұздық мұздың шегінуі тоқтап, қайтадан басталуының (Миннесунд тоқтауы) нәтижесінде пайда болған терминальдық мореналық шөгінді. Терминальдық морена қалың балшық, құм және қиыршық тас шөгінділерімен сипатталады. Vorma өзені осы шөгінділерді кесіп өтіп, көптеген тік жағалауларды және биік градиентті салаларды қалдырды, олар Vorma өзеніне қосылғанда сарқырамалар құрайды. Өзен Ейдсволл қаласының орталығында, Осло Грабенінің бөлігі болып табылатын, тозғанға жақын емес интрузиялық таулы қыратқа жеткенше төмен қарай қазылып, Сванфосс сарқырамасын қалыптастырды. Vorma және Glomma өзендері қосылған жерде Funnefoss сарқырамасы да бар. Мұздық шөгінділер сондай-ақ жанама аңғарды бұғаттап, Хурдалсьоен көлін құрады. Хурдалсьоен көлінің суы Адельва саласы арқылы Ейдсволл қаласында Vorma өзеніне құяды. Басқа салалары: Юльсрудаа, Йондалсаа және Холтаа.