Кіріспе

Казимир Малевич басқаратын суретшілер тобы UNOVIS (Молпосновис және Посновис деп те аталады) – 1919 жылы Витебск өнер мектебінде Казимир Малевич құрған және басқарған, қысқа ғана уақыт болғанымен, ықпалды суретшілер тобы. Бастапқыда студенттер құраған және MOLPOSNOVIS деп аталған бұл топ, өнердегі жаңа теориялар мен ұғымдарды зерттеу және дамыту мақсатымен құрылды. Малевичтің жетекшілігімен олар UNOVIS деп өзгертілді, басты назарды оның Супрематизм туралы идеяларына бөлді және Ресейдегі және шетелдегі авангард өнеріне тез және кең әсер еткен бірнеше жобалар мен жарияланымдар жасады. Топ 1922 жылы таратылды. UNOVIS атауы орыс тілінде "Утвердители Нового Искусства" (орысша: Утвердители НОВого ИСкусства) немесе "Жаңа өнердің жақтастары", ал POSNOVIS – "Последователи Нового Искусства" (орысша: ПОСледователи НОВого ИСкусства) немесе "Жаңа өнердің ізбасарлары", ал MOLPOSNOVIS – "Жаңа өнердің жас ізбасарлары" деген сөздердің аббревиатурасы болып табылады.

Негізгі бағыт және өсу

Өзінің қысқа тарихында топ көптеген өзгерістерге ұшырады. Алғашында МОЛПОСНОВИС ретінде құрылған топқа мектептің кейбір профессорлары қосыла бастады және тез арада ПОСНОВИС болып өзгерді. Топ өте белсенді болды, сол кездегі барлық дерлік медиада көптеген жобалар мен тәжірибелерде жұмыс істеді. 1920 жылдың қаңтар айында Малевич 1919 жылы Марк Шагалл шақыруымен Витебск өнер мектебінде сабақ беруге келді және сол кездегі мектеп директоры Вера Ермолаева оны оқыту студиясын басқаруға тағайындады. Сол жылдың ақпан айында Малевичтің жетекшілігімен топ Нина Коганның хореографиялық қоюымен "Супрематистік балет" және Алексей Крученыхтің ықпалды футуристік операсы "Күнге жеңіс" операсының алға күресіне жұмыс істеді. Қойылымнан кейін POSNOVIS тағы өзгерістерге ұшырап, 1920 жылдың 14 ақпанында UNOVIS деп қайта аталды.

Кеңейту және ықпал ету

1920 жылдың басында Марк Шагал Малевичті өзінен кейін директор болып тағайындады. Малевич осы ұсынысты қабылдап, ЮНОВИС-ті ғана емес, мектептің барлық оқу бағдарламасын түбегейлі өзгертіп қайта ұйымдастырды. Ол ЮНОВИС-ті қатаң құрылымдалған ұйымға айналдырып, ЮНОВИС Кеңесін құрды. Осы кезеңде топтың теориялары мен стильдері Малевичтің және оның талантты студенттері мен әріптестерінің – көрнекті ресейлік суретшілер Эль Лиссицкий, Лазар Хидекель, Николай Суэтин, Илья Чашник, Вера Ермолаева, Анна Каган және Лев Юдин сияқтылардың еңбегі арқасында қарқынды дамыды. Топтың мақсаты енді – супрематизмнің жобаларын және идеяларын ресейлік қоғамға енгізу, Кеңес үкіметімен бірлесіп жұмыс істеу болды: «жаңа типтегі пайдалы құрылымдар мен талаптарға арналған жобалау жұмыстарын ұйымдастыру және іске асыру; жаңа архитектураның міндеттерін анықтау; жаңа әшекейлеу элементтерін жасау (текстиль, баспа маталар, қорытпалар және басқа да өнімдер); ұлттық мерекелерде қалаларды көркейтуге арналған монументалды безендірулердің жобаларын жасау; тұрғын үйлердің ішкі және сыртқы безендіруі мен бояуы, сондай-ақ оларды іске асыру; жиһаз және тұрмыстық заттар жасау; қазіргі заманғы кітаптарды және полиграфия саласындағы басқа да жетістіктерді жасау». Архитектура факультетінің директоры Эль Лиссицкий, өзінің жас студенттері Лазар Хидекель мен Илья Чашникпен бірлесіп, еркін тіріп тұратын ғимараттар мен алып болатты және шыны құрылымдардың, сондай-ақ тұрғын үй кешендерінің және тіпті қала алаңындағы спикерлерге арналған трибунаның ерекше жоспарларын жасады. Илья Лиссицкий архитектуралық бөлімнің басшысы лауазымын өзінің студенті Лазар Хидекельмен бірге иеленді. Коммунистік идеалды қабылдаған топ, жасалған барлық жұмыстар үшін жауапкершілікті бөлісіп алуға бейімделді. Олар барлық жұмыстарға бір қара квадратпен қол қойды, бұл Малевичтің бұрынғы туындысына жасалған құрметті білдірді. Бұл ЮНОВИС-тің ресми мөріне айналып, жеке есімдер мен әріптердің орнын басты. 1920 жылдың маусым айында ЮНОВИС-тің жоспарлары қарқынды дамып, Лазар Хидекель мен Илья Чашник сияқтылардың ЮНОВИС философиясы мен теорияларын жинақтап, «АЭРО: Мақалалар мен жобалар» (Витебск, ЮНОВИС, 1920) атты басылымды шығарды, сондай-ақ Мәскеуде өткен «Өнер саласындағы мұғалімдер мен студенттердің бірінші жалқылы конференциясына» қатысты. Витебскіден Мәскеуге келген ЮНОВИС студенттері көркем туындыларды, хабарламаларды, манифесттерді, жарнама парақшаларын, Малевичтің «Өнердегі жаңа жүйелер туралы» және «ЮНОВИС альманахи» атты кітаптарының көшірмелерін тарату арқылы белсенді жұмыс істеді. ЮНОВИС танылуға қол жеткізіп, орнықты және ықпалды қозғалыс ретінде беделге ие болды.

Тарату және мұра

Олардың өнерге әсері ұрпақтар бойы сақталғанмен, конференциядан кейін олардың танымалдылығы ұзаққа созылмады. 1922 жылға қарай негізгі топтар шашырап, екі қайшы, бір-біріне қарсы фракция құрылды. Осы кезде UNOVIS-пен байланысты жергілікті суретшілердің көпшілігі басқа мектептерге, қалаларға және ағымдарға өтті. Топ таратылғаннан кейін де UNOVIS-тің қара квадратын көрсететін жарияланымдар көп жылдар бойы шығарылып тұрды.