Кіріспе

Англияда 1988 жылдан бері қолданылып келе жатқан білім беру бағдарламасы – 1988 жылғы Білім беру реформасы туралы заңмен алғаш рет енгізілген Ұлттық оқу бағдарламасы. Заң күшіне енген кезде ол Англия мен Уэльс екеуіне де қатысты. Бірақ, кейіннен білім беру Уэльс үкіметінің қарауына берілді. Ұлттық оқу бағдарламасы – бастауыш және орта мектептерде қолданылатын пәндер мен стандарттар жиынтығы, осы арқылы балалардың барлығы бірдей білім алады. Ол қандай пәндер оқытылатынын және балалар әрбір пән бойынша қандай деңгейге жетуі керектігін анықтайды. 2024 жылға дейін қолданыстағы міндетті Ұлттық оқу бағдарламасы 2014 жылғы нұсқасы, ол бастауыш және орта білім берудегі көптеген сыныптарға енгізілді. Ал кейбір элементтері 2015 жылдың қыркүйегінде қолданысқа қосылды. Ұлттық оқу бағдарламасы "жергілікті биліктегі мектептерде" оқытылуға тиіс пәндердің мазмұнын белгілейді.

Басқа да талаптар

Сонымен қатар, барлық негізгі сатылардағы балаларға дінтану пәнінен білім беру бағдарламасы ұсынылуы тиіс, ал 3-ші және 4-ші негізгі сатылардағы оқушыларға жыныстық және қарым-қатынас туралы білім беру бағдарламасы да ұсынылуы керек. Міндетті пәндерден өзге, 4-ші сатыдағы студенттерге өнер (сурет және дизайн, музыка, фотосурет, би, драма және медиа өнері), дизайн және технология (дизайн және технология, электроника, инженерия, тамақ дайындау және тамақтану), гуманитарлық ғылымдар (география және тарих), бизнес және кәсіпкерлік (бизнес және экономика) және бір шет тілінен кем дегенде бір пән оқуға заңмен бекітілген құқық беріледі.

Каллаганның үлкен пікірталасы

1976 жылы Раскин колледжінде сөйлеген сөзінде премьер-министр Джеймс Каллаган "Ұлы пікірталас" деп белгілі болған мәселені көтерді. Бұл сөз сол кезде "революциялық" деп бағаланып, "білім беру реформасын одан бері жарықтандырып келе жатқан жалынды тұтандырды" делінеді. Сөздің мақсаты Ұлыбританиядағы білім берудің мақсаты туралы кең пікірталас тудыру болды:
Бұл талқылауға және пікірталасқа лайықты тақырыптар. Бұл фактілерге негізделген, ұтымды пікірталас болуы керек. Мен ортақ стандарттармен негізгі оқу бағдарламасы болуы керек пе деген сияқты мәселелерге араласуға ниетте емеспін, бірақ біздің білім беруіміздің мақсаттары – балабақшадан бастап ересектер біліміне дейін – жеткілікті түрде анық деп санаймын. Олар балаларды қоғамда белсенді және құрылысшыл рөл атқаруға, сондай-ақ жұмыс істеуге дайындауға бағытталған. Бірінің орнына екіншісі емес, екеуі де маңызды. Білім берудің осы екі негізгі мақсатына бірдей құралдар қажет. Бұл – негізгі сауаттылық, негізгі санау қабілеті, бірге өмір сүру және жұмыс істеуді түсіну, басқаларды және жеке тұлғаны құрметтеу. Бұл белгілі бір негізгі білімді, дағдыларды және ойлау қабілетін талап етеді. Бұл сонымен қатар, өмір бойы білім алуға құштарлықты және жаңа білімге ұмтылыспен ойлайтын жандарды дамытуды білдіреді. Бұл сондай-ақ, нашар тұрмыс жағдайының немесе физикалық немесе психикалық кемістіктердің салдарынан туындаған кемшіліктерді барынша азайтуды білдіреді. Осы мәселелерде біз дұрыс бағытта бағытталғанбыз ба?

1988 жылғы білім беру реформасы туралы заң

Алғашқы заңнамалық Ұлттық оқу бағдарламасын Кеннет Бейкер 1988 жылғы Білім реформасы туралы заң арқылы енгізді. Оқу жоспарлары 1988 және 1989 жылдары жасалып, жарияланды, ал жаңа оқу бағдарламасының кейбір элементтерін оқыту 1989 жылдың қыркүйегінде басталды. Бұған қоса, оқу бағдарламасы мәдени және рухани құндылықтарды қалыптастыру мүмкіндігі ретінде қарастырылды.

1994-1995 жылдар Шепард реформалары

Гиллиан Шепардтың Білім министрі лауазымында болған кезінде 1994 жылы Рон Дирингтің жетекшілігімен Ұлттық оқу бағдарламасын қарау басталды. Оның мақсаты – тым толық оқу бағдарламасын қысқартудың жолдарын табу болды. Соңғы есепте, әсіресе бастапқы сыныптарда, міндетті мазмұн көлемін азайту қажеттігі көрсетілді, сондай-ақ бағалау әдістерін өзгерту ұсынылды. Осының нәтижесінде 1995 жылы жаңартылған Ұлттық оқу бағдарламасы жарияланды, ол оқу бағдарламасының мазмұнын едәуір қысқартып, Дирингтің ұсыныстарымен үйлесімде жеңілдетілді.

1997-1999 Бланкетт реформалары

1997 жылы жаңа Лейбористік үкімет билікке келгеннен кейін, ағылшын тілі мен математикаға баса назар аудару нәтижесінде 1998 жылдың қыркүйегінен бастап негізгі пәндерге арналған мемлекеттік оқу бағдарламаларын қолдану тоқтатылды. Бұл мектептерге сауаттылық пен санау дағдыларын оқытуға көбірек уақыт жұмсауға мүмкіндік берді. Мемлекеттік хатшы Дэвид Бланкетт кейіннен Ұлттық оқу бағдарламасын, әсіресе бастауыш деңгейде қайта қарауды жариялады, мақсаты – негізгі пәндерге, яғни ағылшын тілі, математика және ғылымға көбірек уақыт бөлу үшін негізгі пәндердің мазмұнын азайту болды. Жаңа Ұлттық оқу бағдарламасы 1999 жылы жарияланды және 2000 жылдың қыркүйегінен бастап оқытуға енгізілді.

2007-2008 жылдардағы Баллс реформалары

2007 жылы Эд Боллз 3-ші және 4-ші негізгі кезеңдерге арналған мемлекеттік оқу бағдарламасына тағы өзгерістер енгізілді. Бұл өзгерістердің мақсаты оқу орындарына қосымша икемділік беру үшін құжаттамадан бірқатар мазмұнды алып тастау және сонымен қатар жаңа элементтер қосу болды. Бұл өзгерістер 2008 жылдың қыркүйегінде күшіне енді, ал Джим Роуз басқарған сараптамалық топтың қорытындысы негізінде бастауыш оқу бағдарламасына да өзгерістер енгізу ұсынылды. Сараптамалық топ 1-ші және 2-ші негізгі кезеңдердегі 10 міндетті пәннің орнына "ағылшын тілін, коммуникацияны және тілдерді түсіну", "адам, қоғам және қоршаған ортаны түсіну" сияқты 6 кеңірек "білім беру саласына" ауыстыруды ұсынды. Дегенмен, 2010 жылы үкімет ауысқаннан кейін, 2011 жылдың қыркүйегінде басталатын бұл өзгерістерден бас тартылды, мектептерге жаңа сараптама аяқталғанша 2000 жылғы оқу бағдарламасын сақтау ұсынылды.

2012-2014 жылдардағы мемлекеттік реформалар

2010 жылы білім министрі болып тағайындалғаннан кейін Майкл Гоув жаңа Ұлттық оқу бағдарламасының аясын зерттеу үшін сарапшылар тобын құрды. Зерттеуді Кембридж бағалау мекемесінің Тим Оутс басқарды және ол 2011 жылдың желтоқсанында жарияланды. Зерттеу нәтижесінде Ұлттық оқу бағдарламасының құрылымына маңызды өзгерістер енгізу ұсынылды, соның ішінде 2-ші негізгі сатыны екі қысқа (екі жылдық) кезеңге бөлу. 2013 жылы үкімет Ұлттық оқу бағдарламасының жобасын әзірледі, ал 2013 жылдың қыркүйегінде соңғы нұсқасы жарияланды, ол 2014 жылдың қыркүйегінде алғаш рет қолданысқа енгізілді. Оқу бағдарламасын енгізу мерзімінің шектеулі болуына байланысты, 2014 жылы ол тек белгілі бір пәндер мен сыныптар үшін енгізілді, ал 1-ші және 2-ші негізгі сатылардың соңғы сыныптарындағы (2-ші және 6-шы сыныптар) негізгі пәндер 2015 жылдың қыркүйегінде ғана міндетті болды, бұл негізгі сатылардың соңында жаңа бағалау жүйесін енгізуге уақыт беру үшін жасалды. Сол сияқты, 4-ші негізгі сатыдағы негізгі пәндер 2015 жылдың қыркүйегінен бастап ағылшын тілі және математика, ал 2016 жылдың қыркүйегінен бастап – ғылым пәні бойынша жыл сайынғы кезең-кезеңмен енгізілді.