Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грамматикалық мектеп, техникалық мектеп және орта заманауи мектеп
Grammar school, technical school, and secondary modern school
Үшжақты жүйе – Англия мен Уэльсте 1945-1970 жылдар аралығында, ал Солтүстік Ирландияда 1947-2009 жылдар аралығында мемлекеттік қаржыландырылатын орта білім беруді ұйымдастыру тәртібі. Бұл 1944 жылғы Білім туралы заңның және 1947 жылғы Білім туралы заңның (Солтүстік Ирландия) әкімшілік іске асырылуы болды. Мемлекеттік қаржыландырылатын орта білім беру үш типтегі мектептерге бөлінуі тиіс еді: грамматикалық мектеп; орта техникалық мектеп (кейде техникалық грамматикалық немесе техникалық орта мектеп деп аталады); орта заманауи мектеп. Барлық білім беру органдары үшжақты жүйені енгізбеді; көптегендері грамматикалық және орта заманауи мектептердің ғана екі түрін сақтап қалды. Оқушылар 11+ немесе 13+ емтихандарының нәтижелеріне сәйкес мектептерге бөлінді. Бұл 1951-1964 жылдар аралығында консервативтік үкіметтер кезінде кең таралған жүйе болды, бірақ 1965 жылдан кейін лейборист үкіметі оны қолдауды тоқтатты. 1976 жылы Англия мен Уэльсте ресми түрде таратылып, бірыңғай жүйеге жол берді. Дегенмен, осыған ұқсас жүйелердің элементтері Кент және Линкольншир сияқты бірнеше ағылшын графтықтарында сақталып қалды, онда грамматикалық мектептер басқа, академиялық деңгейі төмен, іріктеусіз орта мектептермен қатар жұмыс істейді. Жүйенің артықшылықтары мен кемшіліктері, әсіресе грамматикалық мектептерге қажеттілік және оларды іріктеу мәселелері сол кезде де, қазір де даулы болып табылады.
The Tripartite System was the arrangement of state funded secondary education between 1945 and the 1970s in England and Wales, and from 1947 to 2009 in Northern Ireland. It was an administrative implementation of the Education Act 1944 and the Education Act (Northern Ireland) 1947. State funded secondary education was to be structured as three types of school: grammar school; secondary technical school (sometimes described as technical grammar or technical high school); secondary modern school. Not all education authorities implemented the tripartite system; many maintained only two types of secondary school, the grammar and the secondary modern. Pupils were allocated to their respective types of school according to their performance in the 11 plus or the 13 plus examination. It was the prevalent system under the Conservative governments of the 1951 to 1964 period, but was actively discouraged by the Labour government after 1965. It was formally abolished in England and Wales in 1976, giving way to the comprehensive system. However, elements of similar systems persist in several English counties such as Kent and Lincolnshire, which maintain the grammar schools alongside other less academic non selective secondary schools. The system's merits and demerits, in particular the need and selection for grammar schools, were contentious issues at the time and remain so.
Шығу тегі
1944 жылға дейін британдық орта білім беру жүйесі негізінен спонтанды түрде қалыптасқан еді. Оқуға қол жеткізу әрқашан да бірдей болмады және аймақтар бойынша үлкен айырмашылықтар болды. Мектептер жергілікті билік, жеке қайырымдылық және діни қорындар арқылы ашылды. Білім алу көбінесе отбасылық бюджетке ауыр жүк болып тиді, ал мектеп шығындарына берілетін жәрдемақылар сирек кездесетін. Орта білім беру көбінесе орта таптың еншісінде болды, ал 1938 жылы жұмысшы табының 13 жастағы балаларының бар болғаны 13% мектепте оқыды. 1870 жылдан бері ашылған көптеген мектептер гимназиялар болды, олар кіру емтиханының нәтижесі бойынша оқушыларды қабылдады. Оқу орындары өте қажетті болып есептелді және табысқа жетуге зор мүмкіндік беретін жай ретінде қарастырылды. Бұл мектептер кеңінен құрметке ие болды және 1940 жылдардағы білім беру реформаларының деңгейлік құрылымының үлгісіне айналды. Психометриялық тестілеудің құндылығы мен дұрыстығына да берік сенім болды. Білім беру саласындағы көптеген мамандар, әсіресе психолог сэр Сирил Берт, студенттерді тестілеудің олардың түрлі білім беру бағдарламаларына сәйкестігін анықтаудың дұрыс тәсілі екенін айтты. Франция, Италия, Германия және Швеция сияқты бірқатар елдерде де осыған ұқсас қорытындылар жасалды, олардың барлығы мемлекеттік басқарудағы іріктеу жүйесіне ие мектептерде жұмыс істеді. 1926 жылғы Хадоу есебінде білім беру жүйесін он бір немесе он екі жаста ресми түрде бөлек кезеңдерге бөлу ұсынылды. Осыған дейін қазіргі қоғамдағы бастауыш және орта білім беру арасында ешқандай ресми шекара болған жоқ. Бұл үзіліс оқушылар мектеп ауыстырған кезде іріктеуді енгізуге мүмкіндік береді деп күтілді. 1938 жылғы Спенс есебі үш бөлімді жүйені ұсынды: гимназия, техникалық және «қазіргі заманғы» орта мектептер. Бұл 1944 жылғы реформаның негізі болды.
Prior to 1944 the British secondary education system was fundamentally an ad hoc creation. Access was not universally available, and varied greatly by region. Schools had been created by local government, private charity and religious foundations. Education was often a serious drain on family resources, and subsidies for school expenses were sporadic. Secondary education was mainly the preserve of the middle classes, and in 1938 only 13% of working class 13 year olds were still in school. Many of the schools created since the 1870s were grammar schools, which offered places based on an entrance test. Places were highly desired and seen as offering a great chance at success. These schools were widely admired, and were to become a model for the tier structured education reforms of the 1940s. There was also a strong belief in the value and accuracy of psychometric testing. Many in the educational establishment, particularly the psychologist Sir Cyril Burt, argued that testing students was a valid way of assessing their suitability for various types of education. Similar conclusions were drawn in a number of other countries, including France, Italy, Germany and Sweden, all of which operated a state run system of selective schools. The 1926 Hadow Report had recommended that the education system be formally split into separate stages at the age of eleven or twelve. Before this point there had been no formal demarcation between primary and secondary education as known in modern society. The creation of this break would encourage the establishment of selection at the point when pupils were changing schools. The Spens Report of 1938 recommended the tripartite system viz. grammar, technical high and 'modern' secondary schools. This was the basis of the post 1944 reform.
Батлер туралы заң
1944 жылғы Батлер білім беру туралы заң Англия мен Уэльстегі білім беру жүйесін түбегейлі өзгертіп, 1947 жылғы Білім беру (Солтүстік Ирландия) заңы Солтүстік Ирландия үшін де ұқсас реформаны жүзеге асырды. Алғаш рет орта білім алу құқығы барлық азаматқа берілді және ол тегін берілді, сондай-ақ кедей студенттерге қаржылай көмек көрсетілді. Бұл 1942 жылғы Беверидж есебінен кейін үкіметтік әлеуметтік қамтамасыздану саласындағы үлкен өзгерістердің бір бөлігі болды. Орта білім беруді барлығына қолжетімді етумен қатар, заң берілетін білімнің сапасын жақсартуды көздеді. Балаларға олардың қажеттіліктері мен қабілеттеріне сәйкес білім берілуі тиіс болды. Білім беру мамандары осы жаңа жүйені "үш бөлімді жүйе" деп атап, білім алуға қол жеткізудегі басты фактор қаржылық емес, біліктілік болатын радикалды технократиялық жүйені жоспарлады. Бұл жүйе экономиканың қажеттіліктерін қанағаттандыруға арналған, интеллектуалдар, техниктер және қара жұмысшыларды, әрқайсысына қажетті оқытуды қамтамасыз етуге бағытталған. Заң теориялық тұрғыдан жасалғандықтан, нәтижесіндегі жүйе практикалық емес, көбінесе идеалистік сипатқа ие болды. Әсіресе, жүйені толыққанды іске асыру үшін жеткілікті қаржы бөлінетіні ескерілді.
The 1944 Butler Education Act radically overhauled education in England and Wales, and the Education (Northern Ireland) Act 1947 set out a similar restructuring for Northern Ireland. For the first time, secondary education was to become a right, and was to be universally provided. It would also be free, with financial assistance for poor students. This was part of the major shake up of government welfare in the wake of the 1942 Beveridge Report. In addition to promising universal secondary education, the act intended to improve the kind of education provided. Children would be provided with the type of education which most suited their needs and abilities. Calling their creation the Tripartite System, education officials envisaged a radical technocratic system in which skill was the major factor in deciding access to education, rather than financial resources. It would meet the needs of the economy, providing intellectuals, technicians and general workers, each with the required training. The Act was created in the abstract, making the resultant system more idealistic than practical. In particular, it assumed that adequate resources would be allocated to implement the system fully.
Жүйенің құрылысы
Үшжақты жүйенің негізгі қағидасы – барлық оқушылар, олардың әлеуметтік жағдайына қарамастан, олардың қажеттіліктері мен қабілеттеріне сай білім алуға құқылы болуы керек еді. Сондай-ақ, әртүрлі қабілеттері бар оқушылар әртүрлі оқу бағдарламаларына бейімделеді деп есептелді. Баланың нақты бір деңгейге лайықтылығын анықтау үшін IQ тестінің қолданылуы заңды деп саналды. Мемлекеттік орта білім беру мектептерінің үш түрі болды. Олардың әрқайсысы оқушылардың қажеттіліктері мен болашақ кәсібіне қажетті дағдыларды дамыту мақсатында жасалған. Грамматикалық мектептердің мақсаты – жоғары академиялық білім беру, студенттерді абстрактті ұғымдармен жұмыс істеуге үйрету еді. Әдебиет, классика және күрделі математика сияқты зихи пәндерге баса назар аударылды. Толық мемлекеттік қаржыландырылатын грамматикалық мектептермен қатар, мемлекеттік гранттар алған мектептер де тікелей гранттық грамматикалық мектептерге айнала алатын болды, онда кейбір оқушылар мемлекет есебінен, ал қалғандары ақы төлеп оқитын. Техникалық орта мектептер балаларды механикалық және ғылыми пәндерге баулу үшін құрылды. Мектептердің басты мақсаты – физика, химия, жоғары математика және биология сияқты қиын пәндерде жоғары академиялық деңгейді қамтамасыз ету арқылы ғалымдар, инженерлер және техниктер бола алатын оқушыларды тәрбиелеу болды. Қазіргі заманғы орта мектептер (Солтүстік Ирландияда орта мектептер деп аталды) оқушыларды негізінен қолдану дағдыларымен қамтамасыз етуге бағытталған, олардың мақсаты – оларды біліктілігі төмен жұмыстарға және үй шаруашылығын жүргізуге дайындау еді. Алайда, көптеген қазіргі заманғы орта мектептер математика, география, ағылшын тілі мен әдебиеті, физика, биология, экономика және т.б. сияқты барлық академиялық пәндер бойынша CSE, "O" деңгейлері мен "A" деңгейлеріне қол жеткізу үшін академиялық бағыттарды ұсынды. Жүйенің үш саласының тең құқыққа ие болуы көзделіпті. Әрбір оқушыға сәйкес келетін мектеп түрі бастауыш мектептің соңғы сыныбында тапсырылған емтихан нәтижелеріне сүйене отырып анықталды.
The basic assumption of the Tripartite system was that all students, regardless of background, should be entitled to an education appropriate to their needs and abilities. It was also assumed that students with different abilities were suited to different curricula. It was believed that an IQ test was a legitimate way of determining a child's suitability to a particular tier. There would be three categories of state run secondary schools. Each was designed with a specific purpose in mind, aiming to impart a range of skills appropriate to the needs and future careers of their pupils. Grammar schools were intended to teach a highly academic curriculum, teaching students to deal with abstract concepts. There was a strong focus on intellectual subjects, such as literature, classics and complex mathematics. As well as wholly state funded grammar schools, schools that received state grants could become direct grant grammar schools, with some pupils funded by the state, the rest paying fees. Secondary technical schools were designed to train children adept in mechanical and scientific subjects. The focus of the schools was on providing high academic standards in demanding subjects such as physics, chemistry, advanced mathematics and biology to create pupils that could become scientists, engineers and technicians. Secondary modern schools (secondary intermediate schools in Northern Ireland) would mainly train pupils in practical skills, aimed at equipping them for less skilled jobs and home management. Many secondary modern schools, however, offered academic streams to achieve CSE, "O" levels and "A" Levels in all academic subject areas (Mathematics, Geography, English Language and Literature, Physics, Biology, Economics, etc.) It was intended for all three branches of the system to have a parity of esteem. The appropriate type of school for each student would be determined by their performance in an examination taken in the final year of primary school.
Іске асыру
Үшжақты жүйе соғыстан кейінгі үлкен әлеуметтік реформалардың ең аз саяси дау тудырғаны болды. Батлер заңы консерватор партиясының мүшесімен жазылған және премьер-министр Уинстон Черчилль толық қолдау көрсеткен. Лейбористердің көпшілігі үшжақты жүйенің әлеуметтік мобильділікті арттыру мүмкіндігіне қуанды. Енді кез келген қабілетті балаға, бай болмаса да, жоғары сапалы білім алу мүмкіндігі туды. Үшжақты жүйе таптық бөгеттерді бұзуға арналған тиімді құрал сияқты көрінді. Бұл кеңінен мақұлданғанына қарамастан, жүйені іске асыруға қажетті қаржы уақыт өте келе түсті. Бүкіл елге жеткілікті орта мектептер салудың қиындықтары үшжақты білім беруді енгізуді кешіктірді. 1951 жылы консервативті үкімет сайланғаннан кейін ғана жүйе кеңінен қолданыла бастады. Кейбір тарихшылар үшжақты білім берудің әлеуметтік мемлекеттің тартымдылығына консерваторлардың жауабы болғанын, жалпы пайданы жеке мүмкіндіктермен алмастырғанын айтады. Дегенмен, жаңа білім беру жүйесі үшін қажетті қаржы жетіспеді. Ақшаның жетіспеуі және білікті мұғалімдердің тапшылығы салдарынан өте аз техникалық мектептер ашылды. Жүйенің техникалық бөлімін дамытудағы сәтсіздік бүкіл құрылымды әлсіретті. Үшжақты жүйе іс жүзінде екі деңгейлі жүйе болды: академиялық қабілеті жоғары балалар үшін гимназиялар және қалғандары үшін орта мектептер. Орта мектептерге тиісінше көңіл бөлмеді, олар "нашар оқушылар жиналатын" мектептер сияқты көрінді. Бұл ашық айтылмаса да, орта мектептер үшжақты жүйенің төменгі деңгейі деп есептелді. Олар инвестициялардың жетіспеуінен және жаман беделден зардап шекті, Ұлыбританияның мектеп оқушыларының 70% -ын оқытуға қарамастан. 1963 жылғы Ньюсом есебінде орташа және орташадан төмен қабілетті балалардың білім алуы қарастырылып, Лондонның кемтар аудандарындағы орта мектептерде он бес жастағы балалар бастауыш мектеп жиһазында отыратыны және мұғалімдердің бір семестрде бір рет ауысып отыратыны анықталды. Білім беру туралы қалыптасқан көзқарас және техникалық мектептерді дамытудағы сәтсіздік гимназиялардың баламалардан артық екенін қалыптастырды. Жүйе әртүрлі деңгейлерге қатысты халықтың пікірін ескермеді. Ресми түрде ешбір деңгей екіншісінен жақсырақ деп есептелмесе де, халық арасында гимназиялар ең жақсы мектептер екендігіне кеңінен сенеді, ал қалған екі түрге түсу "сәтсіздік" ретінде қарастырылды. Бұл жүйемен қатар бірқатар жеке мектептер мен басқа да ақылы білім беру ошақтары жұмыс істеді. Олар өздерінің қабылдауларын ұйымдастырды және жоғарыда аталған мектептердің оқу бағдарламаларына бағынбады. Көп жағдайда олар гимназияларға ұқсас болды, бірақ оқушылардың қабілеттері әртүрлі болды.
The Tripartite System was arguably the least politically controversial of the great post war welfare reforms. The Butler Act had been written by a Conservative, and had received the full backing of Prime Minister Winston Churchill. Many in the Labour party, meanwhile, were enthusiastic about the ability of the Tripartite System to enable social mobility. A first rate education would now be available to any capable child, not simply a rich one. The tripartite system seemed an excellent tool with which to erode class barriers. In spite of this broad approval, the resources for implementing the system were slow in coming. The logistical difficulties of building enough secondary schools for the entire country delayed the introduction of tripartite education. It was not until 1951, and the election of a Conservative government, that the system began to be widely implemented. Some historians have argued that tripartite education was the Conservative answer to the attractions of the Welfare state, replacing collective benefits with individual opportunities. Even so, there was still a dramatic shortfall in resources for the new education system. Very few technical schools were opened, due to the lack of money and a shortage of suitably qualified teachers. This failure to develop the technical part of the system undermined the whole structure. The tripartite system was, in effect, a two tier system with grammar schools for the academically gifted and secondary modern schools for the others. Secondary modern schools were correspondingly neglected, giving them the appearance of being 'sink schools'. Although explicitly not presented as such, the secondary modern was widely perceived as the bottom tier of the tripartite system. They suffered from underinvestment and poor reputations, in spite of educating around 70% of the UK's school children. The Newsom Report of 1963, looking at the education of average and below average children, found that secondary moderns in slum areas of London left fifteen year olds sitting on primary school furniture and faced teachers changing as often as once a term. Existing beliefs about education and the failure to develop the technical schools led to the grammar schools being perceived as superior to the alternatives. The system failed to take into account the public perception of the different tiers. Whilst officially no tier was seen as better than the other, it was a generally held belief amongst the general public that the grammar schools were the best schools available, and entry into the other two types was considered a "failure". Alongside this system existed a number of public schools and other fee paying educational establishments. These organised their own intakes, and were not tied to the curricula of any of the above schools. In practice, most of these were educationally similar to grammar schools but with a full ability range amongst their pupils.
11-ден астам
Оқушыларды үш деңгейге бөлу үшін көптеген оқушылар бастауыш мектептің соңғы жылында емтихан тапсырды, олардың жасы 10 немесе 11 болды, бұл олардың туған күніне байланысты. Кейбір аймақтарда, мысалы Висбеч және Элли аралында, емтихан екі жыл кешіктіріліп, 13 жаста (Висбеч грамматикалық мектебіне түсу үшін) өткізілді. Үш түрлі емтихан берілді: біреуі математикалық қабілетті бағалады, екіншісі – жалпы тақырыпта эссе жазуды, ал үшіншісі – жалпы ойлау қабілетін тексерді. Бастапқыда бұл емтихандар баланың қажеттіліктеріне сәйкес келетін мектепті анықтау үшін жасалған. Ресми түрде «өтті» немесе «өтпеді» деген ұғым болған жоқ, нәтиже баланың қай деңгейдегі мектепке баратынын анықтады. Бірақ, техникалық мектептердің жетіспеуіне байланысты, Eleven Plus емтиханы «өткізу» немесе «өтпеу» ретінде қарастырыла бастады, оның нәтижесінде балалар жергілікті грамматикалық мектепке түсіп немесе орта мектепке жіберілді. Сөйтіп, 11 Plus емтиханынан «өткені» кейінгі өмірде сәтті болудың шарты ретінде қабылданатын болды. 11 Plus емтиханы мәдени жағынан әсерлі болуымен айыпталып келді. Бұл, әсіресе ертегі нұсқаларында анық байқалды. «Жалпы ойлау» сұрақтары классикалық композиторлар туралы немесе үй шаруасы қызметкерлерінің міндеттері туралы болуы мүмкін – бұл жұмысшы отбасынан шыққан балаларға жауап беру қиын болған тақырыптар еді.
To allocate students between the three tiers, many students sat an exam during their final year at primary school; at the age of 10 or 11 years, depending on when their birthday fell. In some areas e. g. Wisbech, Isle of Ely the test was two years later (i. e. a Thirteen Plus to enter Wisbech Grammar School). Three tests were given; one tested mathematical ability, one set an essay on a general topic and a third examined general reasoning. Originally, these tests were intended to decide which school would be best suited to a child's needs – officially there was no "pass" or "fail" – the result determined which of the three tiers of schools the child went to. However, because of the lack of technical schools, the Eleven Plus came to be seen as a pass or fail exam, either earning children a place at their local grammar school or consigning them to a secondary modern. As such, "passing" the 11 plus came to be seen as essential for success in later life. The 11 plus has been accused of having a significant cultural bias. This was certainly true of early papers. "General reasoning" questions could be about classical composers, or the functions performed by domestic servants – subjects which children from working class backgrounds would be less able to answer.
Емтихан жүйелері мен қосымша білім берумен байланысы
Мектептердің әртүрлі түрлері оқушыларын 16 жасқа келгенде әртүрлі емтиханға тіркеді. Грамматикалық мектеп оқушылары жалпы білім беру сертификатының (GCE) O деңгейін тапсырса, ал орта мектептегі балалар бастапқыда ешқандай емтихан тапсырмады. Кейбір орта мектептер аймақтық емтихан тақталары берген біліктіліктерді ұсынды, мысалы, Ланкашир және Чешир институттарының одағы және Солтүстік округтер техникалық емтихан кеңесі. Соңғы емтихан орта мектепте төрт жыл оқығаннан кейін тапсырылды. Мұндай емтихандар 1965 жылы енгізілген орта білім туралы сертификатпен (CSE) салыстырылатын болды. GCE O деңгейінен кем талап қойылған GCE және CSE емтихандарының нәтижелері бірдей шкала бойынша бағаланды, CSE-нің ең жоғары бағасы, 1-дәреже, GCE O деңгейіндегі қарапайым өтуге тең еді. Орта мектептер уақыт өте келе дарынды оқушылар үшін O деңгейі курстарын дамытты, бірақ 1963 жылы оларды бар болғаны 41 056 оқушы тапсырды, шамамен әрбір оннан бірі. Осы оқушылардың кейбіреулерінің нәтижелері өте жақсы болды. Шындығында, 1960 жылдары орта мектептерде GCE 'O' деңгейін тапсырған оқушылар грамматикалық мектептердегі оқушылардың нәтижелерімен салыстырылатын нәтижелерге қол жеткізді. Бұл GCE O деңгейі үшін білім беруде грамматикалық мектептерге қарағанда орта мектептердің кемшіліктері ескерілгенде, ерекше жағдай болды. Осыған байланысты, 11 плюс емтиханына негізделген оқушыларды үш топқа бөлудің барлық мағынасы күмәнді болды. Орта мектептер 1970 жылдарға дейін жұмыс істеді, және уақыт өте келе күрделірек емтихандарды ұйымдастыру қажеттілігіне көбірек назар аударылды, сондай-ақ қазіргі заманғы кешенді жүйедегідей, әртүрлі қабілеттерге ие оқушыларға бірдей көзқарас қабылдауға тырысты. Батлер заңы барлық студенттерге, орта мектеп оқушыларына да қосымша білім беру мүмкіндігін ұсынса да, университетке түсуге нақты мүмкіндік тек грамматикалық мектепке барған балаларға ғана болды. Көптеген орта мектептер A деңгейлерін ұсынбады, бірақ 1970 жылдары Солтүстік Ирландиядағы көптеген мектептер ұсынды. Студенттер оларды басқа жерден алуға мүмкіндік болғанымен, оны аз ғана адам істеді және 1963 жылы бар болғаны 318 орта мектеп оқушысы емтихан тапсырды. Оксбриджге түсуге қажетті қабылдау емтихандарына дайындалатын студенттерге мүмкіндік тек грамматикалық мектептер ғана ұсынды.
Different types of schools entered their pupils for different examinations at age 16. Grammar school students would take General Certificate of Education (GCE) O levels, while children at secondary moderns initially took no examinations at all. Some secondary modern schools offered qualifications that were set, for example, by regional examination boards, such as the Union of Lancashire and Cheshire Institutes and the Northern Counties Technical Examinations Council. The latter exam was taken after four years at secondary school. Such examinations were comparable with the Certificate of Secondary Education (CSE) which was introduced in 1965. Less demanding than GCE O level, results in the GCE and CSE exams were graded on the same scale, with the top CSE grade, grade 1, being equivalent to a simple pass at GCE O level. Secondary moderns did over time develop O level courses for bright students, but in 1963 only 41,056 pupils sat them, roughly one in ten. Some of these pupils' results were very good. Indeed, during the 1960s, students from secondary modern schools who took GCE 'O' Levels were increasingly achieving results comparable to those being achieved by students from grammar schools. This was remarkable given the disadvantages of secondary modern schools compared to grammar schools in providing education for GCE O Level candidates. Accordingly, the entire rationale for Tripartite streaming of students based upon the 11 plus examination was called into question. Secondary modern schools continued in existence into the 1970s, and as time progressed more attention was given to the need to provide more challenging examinations, and to adopting the same approach to mixed abilities as the modern comprehensive system which existed at the same time. Although the Butler Act offered further education for all, including students from secondary moderns, only children who went to grammar schools had a realistic chance of getting into university. Most secondary moderns did not offer A levels, though many in Northern Ireland in the 1970s did. Although students could obtain them elsewhere, few did and in 1963 only 318 secondary modern pupils sat the exams. Only grammar schools offered facilities for students who were preparing for the entrance examinations required to go to Oxbridge.
Меритократияның құлдырауы
1958 жылы социолог Майкл Янг «Меритократияның қалыптасуы» атты кітап жариялады. 2033 жылдан британдық білім беру жүйесін сатиралық тұрғыдан қарастыратын тарихи есеп ретінде жазылған бұл кітап, Үштік жүйені қолдағандардың сенімдерін сынап көрсетті. Янг грамматикалық мектептердің жаңа элита – меритократияны құрып, соған сәйкес төменгі топты қалыптастырып жатқанын айтты. Егер таңдаулы білім беру жүйесі жалғастырылса, бұл теңсіздікке және соңында революцияға алып келеді. Бұл солшылдардың арасында Үштік жүйенің нәтижелеріне наразылықтың күшеюін көрсетті. Бұрынғы лейборист саясаткерлерінің назары 11 жастағы емтиханды сәтті тапсырғандардың әлеуметтік мобильдігіне аударған болса, енді олардың назары орта мектептерге жіберілген балаларға ауысты. Үштік жүйе енгізілгеннен кейін, орта таптың грамматикалық мектептерге түсу мүмкіндігі жоғары екені анықталды. Қоғамның жақсы білім алған орта тапқа және орта мектептерде қалып қойған жұмысшы табына бөлінуінен қауіптенілді, яғни «білімділер мен қара жұмысшыларға» айналуынан. Солшылдардың кейбіреулері, мысалы, LCC-нің Грэхам Савидж сияқты, теңдікке жетудің жалғыз жолы – барлық балаларды бірдей мектептерге жіберу деп сенді. 1958 жылдың шілдесінде Лейборист партиясының басшысы Хью Гейтскелл «барлығына грамматикалық білім беруді» талап етіп, Үштік жүйеден ресми түрде бас тартты. Партияның грамматикалық мектептерге ең қарсы болған адамы – Гейтскеллдің шәкірті Энтони Кросленд болды. Жалпы білім беретін мектептермен тәжірибелерді 1946 жылы Лондон округтік кеңесі бастады және олар Ұлыбританияның бірнеше аймағында қолға алынды. Англси, Лондон, Ковентри, Вест-Райдинг және Лестершир 50-ші және 60-шы жылдардың басында түрлі себептермен Үштік жүйені жойды. Олар қарсыластары қолдаған қолданыстағы жүйеге балама ұсынды. Жалпы білім беретін мектептер бұрынғы жүйеге қарағанда кем бөлінуші деп есептелді және оқушылардың таңдау жойылғаннан пайда көретіні айтылды. Айырықша жағдай, лейбористер Үштік жүйені теңсіздік үшін сынағанда, орта таптың өкілдері оның әлеуметтік мобильдігіне алаңдады. Білім берудегі тестілеулер нақтырақ болған сайын және топтық әсерге аз бейімделген сайын, орта таптың балаларының саны көбейіп, орта мектептерге жіберілді. Үштік жүйе өзінің элиталық сипатының құрбаны болды, өйткені грамматикалық мектептердің бұрынғы қолдаушылары өз балаларының білім алу болашағы туралы алаңдауын бастады.
In 1958 the sociologist Michael Young published a book entitled The Rise of the Meritocracy. A mock historical account of British education viewed from the year 2033, it satirised the beliefs of those who supported the Tripartite System. Young argued that grammar schools were instituting a new elite, the meritocracy, and building an underclass to match. If allowed to continue, selective education would lead to renewed inequality and eventually revolution. This reflected a growing dissatisfaction on the left with the results of the Tripartite System. Whereas the previous generation of Labour politicians had focused on the social mobility afforded to those who passed their eleven plus, now concern became focused upon those who were sent to secondary moderns. Once the Tripartite System had been implemented, the middle classes were found to be much more likely to win places at grammar schools. It was feared that society was being divided into a well educated middle class elite and a working class trapped in the secondary modern schools, or "eggheads and serfs". To some on the left, such as Graham Savage of the LCC, it became an article of faith that the only way to bring about equality was by putting everyone through the same schools. In July 1958 the Labour leader Hugh Gaitskell formally abandoned the Tripartite system, calling for "grammar school education for all". The party's fiercest opponent of the grammar school was Gaitskell's protégé, Anthony Crosland. Experiments with comprehensive schools had begun in 1946 by the London County Council, and they had taken hold in a few places in the UK. Anglesey, London, Coventry, the West Riding and Leicestershire had all abolished the Tripartite System in the 50s and early 60s, for a variety of reasons. They offered an alternative to the existing system which was seized upon by its opponents. Comprehensives were held up as less divisive, and pupils were said to benefit from the abolition of selection. Paradoxically, at the same time as Labour was attacking the Tripartite System for its inequalities, some in the middle class were increasingly upset at the social mobility it fostered. As educational testing became more exact and subject to less class bias, an increasing proportion of middle class children were being sent to secondary moderns. The Tripartite System fell victim to its own elitism, as the traditional supporters of the grammar schools began to worry about their own children's educational future.
Англия мен Уэльстегі жою
1965 жылға қарай үшжақты жүйе құлдырап бара жатқан еді. 65 жергілікті білім беру органы (ЖБО) жалпы білім беретін мектептерге көшуді жоспарлап отырды, ал тағы 55-і оны қарастырып жатты. Келесі бірнеше жылда осы бастамадағы өзгерістер орталық үкімет саясатымен нығайтылды. 1964 жылы Лейбористер сайлауда жеңіске жетті, ал Энтони Кросленд 1965 жылғы қаңтарда білім беру жөніндегі мемлекеттік хатшы болды. Ол үшжақты жүйені қатал сынға алды және бір рет былай деді: «Егер бұл менің соңғы ісім болса, Англиядағы соңғы грамматикалық мектепті де, Уэльсте де, Солтүстік Ирландияда да жоямын». Ол қызметке келгеннен кейін 10/65 нөміріндегі айналымдық хатты шығарды. Бұл ЖБО-лардан үшжақты жүйеден кешенді жүйеге көшуді жоспарлауды бастауды, ал осы талапқа бағынбағандарға жаңа мектептер салуға қаржыландыруды тоқтатуды талап етті. Бұл өзгеріс 1968 жылғы Білім беру заңымен бекітілді. 1970 жылға қарай 115 ЖБО-ның қайта ұйымдастыру жоспарлары мақұлданды. Он үш ЖБО-ның ұсыныстары қабылданбады, ал тағы он ЖБО Лейборист үкіметіне қарсы шығып, ешқандай жоспар ұсынбады. Бастапқыда бұл қадамға қарсылық аз болды. Бұл ең алдымен орта мектептердегі білім деңгейін көтеруге бағытталған күш ретінде көрсетілді, ал премьер-министр Гарольд Уилсон грамматикалық мектептер «мен өлгеннен кейін» ғана жабылатынын уәделеді. Дегенмен, кейбір грамматикалық мектептер жабылды, ал көптегендері жақын жердегі орта мектептермен біріктірілді. Наразылық, әсіресе, белгілі бір грамматикалық мектепке қатысты мәселелерге байланысты жергілікті деңгейде туды. Әсіресе, Бристольде, ЖБО 1964 жылы барлық грамматикалық мектептердегі білім беруді тоқтатқаннан кейін, күшті қарсылық байқалды. Алайда, үшжақты жүйені қорғаушылар арасында жалпыұлттық деңгейде ұйымдасқандық аз болды. Кешенді білім беруді енгізуге қарсы ең күшті шабуыл А. Э. Дайсон мен Брайан Кокс жариялаған «Критикалық тоқсандық» журналындағы «Қара қағаздар» сериясында (үкімет тарапынан шығарылатын «Ақ қағаздардан» өзгеше) болды. Кешенді білім беру мектептерді «оқушыларды оқыту үшін емес, әлеуметтік және саяси мақсаттарға жету құралы ретінде тікелей» пайдаланумен айыпталды. Кешенді жүйе туралы пікірталастар, әсіресе 1970 жылы Консервативті үкімет сайланғаннан кейін, маңызды саяси мәселеге айналуға жақын еді. Алайда, көптеген консерваторлар бұл мәселеде бейтараптық танытты. Маргарет Тэтчер басқа білім беру министрлерінен гөрі көбірек грамматикалық мектептерді жапты, бірақ бұл қазіргі кездегі жергілікті процесс болды, оған дау тудырмау үшін жалғастыруға рұқсат етілді. Оның 10/70 нөміріндегі айналымдық хаты 10/65 нөміріндегі айналымдық хаттың міндетті талаптарын алып тастады, соның салдарынан әрбір ЖБО кешенді білім беруге көшуді өз еркімен шешуге мүмкіндік алды.
By 1965 the Tripartite System was on the way out. 65 local education authorities (LEAs) had plans to switch to comprehensive schools, and another 55 were considering it. Over the next few years this grassroots change would be reinforced by central government policy. Labour had won the 1964 election, and Anthony Crosland became Secretary of State for Education in January 1965. He was an adamant critic of the tripartite system, and once remarked, "If it's the last thing I do, I'm going to destroy every last fucking grammar school in England. And Wales. And Northern Ireland." Soon after he came to office he issued Circular 10/65. This asked LEAs to begin planning the switch from the Tripartite System to the Comprehensive System, withholding funding for new school buildings from those that did not comply. This change would be reinforced by the Education Act 1968. By 1970, 115 LEAs had had their reorganisation plans approved. Thirteen had had theirs rejected, and a further ten had defied the Labour government and refused to submit any plans at all. Initially the move generated little opposition. It was portrayed foremost as an effort to raise standards in secondary moderns, and Prime Minister Harold Wilson had promised that grammar schools would only be closed "over my dead body". However, some grammar schools were closed, and many were amalgamated with nearby secondary moderns. Opposition developed, mainly on a local level in protest of the treatment of a particular grammar school. Particularly strong opposition was noted in Bristol, after the LEA ended all grammar school education in 1964. However, there was little nationwide organisation among the defenders of the Tripartite System. The most prominent attack on the introduction of comprehensives came in the series of Black Papers (as opposed to White Papers, which are issued by the government) published in the Critical Quarterly by A. E. Dyson and Brian Cox. Comprehensivisation was accused of using schools "directly as tools to achieve social and political objectives", rather than for the education of pupils. Debates over the Comprehensive system seemed about to become a major political issue, particularly with the election of a Conservative government in 1970. However many Tories were ambivalent on the issue. More grammar schools were closed under Margaret Thatcher than any other Education Secretary, but this was by now a local process, which was allowed to continue to avoid controversy. Her Circular 10/70 simply removed the compulsion of Circular 10/65, leaving it up to individual LEAs whether or not they would go comprehensive.
Кейінгі оқиғалар мен мұра
1974 жылы жаңа Лейбористік үкімет үш тарапты жүйенің аяқталуын нығайтты. Білім беру саласындағы алғашқы қадамдарының бірі – 4/74 нұсқаулық, ол Лейбористік партияның жан-жақты білім беруді жалғастыру ниетін қайта баяндады. 1976 жылғы Білім беру туралы заң оқушыларды қабілетіне қарай іріктеуге тыйым салды, осылайша үш тарапты жүйе ресми түрде тоқтатылды. Грамматикалық мектептерді тарату жекеменшік мектептерге тиімді болды. Грамматикалық мектеп оқушыларына тегін, жоғары сапалы білім беру тәуелсіз мектептердегі оқушылар санын мектеп халқының шамамен 10%-ынан 5,5%-ға дейін төмендетті. Алайда, енді жан-жақты теңдік орнатылғаннан кейін, көптеген ата-аналар өз балаларын одан шығару үшін төлеуге дайын болды. Тікелей қаржыландырылатын грамматикалық мектептердің көпшілігі толық төлемді жекеменшік мектептерге айналды, кірушілерді іріктеуді сақтап қалды. Мемлекеттік жүйеден бас тартушы балалардың үлесі соңғы кездерге дейін өсіп, шамамен 8%-ға жетті. Кейбір округтер үкіметтің бұйрықтарын елемеуді жалғастырып, үш тарапты жүйенің бір түрін іске қоса берді. Бүгінде Англияда 163 мемлекеттік грамматикалық мектеп бар, онда 141 000 оқушы білім алады. 1976 жылғы заң – жан-жақты білім беру қозғалысының ең жоғары нүктесі болды. Тэтчер үкіметі 1979 жылы іріктеуге қайта рұқсат берді, және оны жеке мектептер өздерінің ең жақсы оқушылар деп санайтындарды таңдауға құштарлықпен пайдаланды. 1984 жылы Солихулл грамматикалық мектептерді қайта енгізуге тырысты, бірақ қарсылықпен тоқтатылды. 1986 жылы алғашқы қалалық технологиялық колледждер ұсынылды, олар техникалық мектептерден шабыттанды, бірақ 2000-ші жылдары олардың көпшілігі академияларға айналды. Бүгінде үш тарапты жүйені қалпына келтіруге ресми тыраштандырылмайды, бірақ жан-жақты білім беру жүйесінің күмәнді табысы келесі Лейбористік үкіметті «Нұрлы мектептер», «Үздік мектептер» және мектептердің «көтерілісі» немесе «баспалдағы» ұсынуға итермеледі. Ұлыбританиядағы орта білім беру 1944 жылдан бері толыққанды жаңартылмады және бүгінде үш тарапты жүйе мен жан-жақты білім берудің күрделі қоспасы болып көрінеді.
The end of the Tripartite System was reinforced by the new Labour government of 1974. One of its first actions on education was Circular 4/74, reiterating Labour's intention to continue with comprehensivisation. The 1976 Education Act forbade selection of pupils by ability, officially ending the Tripartite System. The abolition of the grammar schools benefitted private schools. Free, high quality education for grammar school pupils had dramatically reduced independent school pupil numbers, from around 10% of the school population to 5.5% However, now that comprehensive equality had been instituted, a large number of parents were willing to pay to extricate their children from it. Most of the direct grant grammar schools converted to fully fee paying independent schools, retaining selection of entrants. The proportion of children opting out of the state system continued to rise until recently, standing at around 8%. Certain counties continued to defy the government and continued to operate a form of the Tripartite System. There are still 163 state run grammar schools in England today, schooling 141,000 pupils. The 1976 Act proved the high point of the Comprehensive movement. The Thatcher government allowed selection once again in 1979, and it has been used increasingly by individual schools eager to choose those they perceive to be the best pupils. In 1984 Solihull attempted to reintroduce grammar schools, but was stopped by opposition. In 1986 the first City Technology Colleges were proposed, arguably inspired by the Technical schools, but in the 2000s most of them converted to academies. Today, no formal attempts are being made to restore the Tripartite System, but the perceived failure of the Comprehensive System led the next Labour government to propose "Beacon Schools", "Advanced Schools" and an "escalator" or "ladder" of schools. Secondary education in the UK has not been thoroughly overhauled since 1944, and today seems to be a complex mixture of the Tripartite System and the Comprehensive.
Солтүстік Ирландиядағы жүйенің сақталуы
Үшжақты жүйенің іздері бірнеше ағылшын графтықтарында сақталғанымен, 11 плюс жүйесінің қолданыстағы ең ірі аймағы Солтүстік Ирландия болып табылады. 1971 жылы кешенді жүйеге көшу жөніндегі бастапқы ұсыныстар енгізілді, бірақ өкілеттік берудің тоқтатылуы олардың іске аспауына себеп болды. Нәтижесінде, әр жыл сайын аймақтағы шамамен 16 000 оқушы 11 плюс емтиханын тапсырады. Оқушылар А және D бағаларымен бағаланады, жоғары баға алғандарға мектептерге баруда артықшылық беріледі. 1989 жылға дейін емтихан тапсырған оқушылардың шамамен 1/3 бөлігі, немесе жас тобының 27%-ы грамматикалық мектепке қабылданды. Мектеп жасындағы балалардың санының азаюымен қатар, бұл грамматикалық мектептерге қабылдаудың айтарлықтай кеңеюіне әкелді. 2006 жылы ауысып келген балалардың 42%-ы грамматикалық мектептерге қабылданды, ал 69 грамматикалық мектептің тек 7-сінде ғана топтың ең жоғарғы 30%-ы қабылданды. 2001 жылы орта білім беруден кейінгі білім беру туралы Бернс есебі жарияланғаннан кейін емтиханды жою туралы шешім қабылданды. Келесі Костелло есебі одан да әрі барып, Солтүстік Ирландия мектептеріндегі барлық іріктеуді тоқтатуды ұсынды. Білім министрі, Синн Фейн партиясының өкілі Мартин МакГиннес Бернс есебін, сондай-ақ Социал-демократиялық және Еңбек партиясын қолдады, ал Ольстер Юнионисттік партиясы мен Демократиялық Юнионисттік партияның саясаткерлері оны айыптады. 2002 жылы өкілеттік беру тоқтатылған кезде Солтүстік Ирландия кеңсесі саясатты жалғастыруға шешім қабылдады, бірақ 11 плюс емтиханын кезең-кезеңмен жою мерзімі 2004 жылдан 2008 жылға дейін ықпалдастырылды. Бұл шешімнің дұрыстығы туралы пікірлер екіге бөлінген. Бернс есебі 11 плюс жүйесін әлеуметтік жағдайына қарай бөліп-жаратын және мұғалімдерге негізсіз қысым жасайтындығын айтты. Солтүстік Ирландиядағы қазіргі жағдайды сынға алатындар бастауыш білім беруде 11 плюс емтиханына өтуге тым көп көңіл бөлінеді дейді. Барлық студенттердің жартысы емтиханға түсу алдында жеке репетиторлық алады. Көптеген оқушылар емтиханның үлкен стресс көзі екенін айтады. Дегенмен, қазіргі жүйе жақсы нәтижелер көрсетіп отыр. GCSE бағалары Англия мен Уэльстегіден әлдеқайда жоғары. 5 GCSE бағасын А-С аралығында алғандардың саны, жақсы білімнің стандартты өлшемі, он пайыздық тармаққа жоғары. AS және A деңгейлері де жақсы нәтижелер көрсетіп отыр. Жоғары оқу орындарына түсу тең мүмкіндіктерге негізделген, төменгі төрт әлеуметтік-экономикалық топтан шыққандардың 41,3%-ы жоғары оқу орындарына түседі, бұл ұлттық орташа көрсеткіш 28,4%-ға қарағанда жоғары. Бұл мәселе бойынша қоғамдық пікір екіге бөлінген сияқты. 2004 жылғы сауалнамада Солтүстік Ирландия халқы 11 плюс емтиханын жоюды 55%-қа 41% арақатынамында қолдады. Бірақ олар іріктеу білімін жоюға 31%-ға 67% арақатынамында қарсы болды. Қазіргі жүйеде кемшіліктер болғанымен, оның әділетті екендігіне көпшілік келіседі. Соңғы 11 плюс емтиханы 2008 жылы, 2009 жылдың қыркүйек айында қабылдау үшін өтті. Жаңа жүйеде 14 жасқа толғанда қосымша ауысу нүктесі болуы ұсынылып отыр, осы нүктеден бастап білім беруді дифференциалдау мүмкіндігі қарастырылады. Мысалы, мектеп 14 жастан бастап академиялық бағытты ұсынуға мамандануы мүмкін. Әр оқушыға арналған мектеп түрін таңдау орта мектептегі үлгерімдері және басқа да өлшемдерге негізделеді, бірақ жеке емтихансыз. 25 грамматикалық мектептен тұратын консорциум 2009 жылғы қабылдау үшін жалпы емтихан өткізу ниетін білдірді. Католик грамматикалық мектебінің бірі, Люмен Кристи колледжі де өз емтихандарын өткізу ниетін жариялады.
While vestiges of the Tripartite system persist in several English counties, the largest area where the 11 plus system remains in operation is Northern Ireland. Original proposals for switching to the Comprehensive system were put forward in 1971, but the suspension of devolution meant that they were never acted upon. As a result, each year around 16,000 pupils in the area take the 11 plus transfer test. Pupils are rated between grades A and D, with preferred access to schools being given to those with higher grades. Until 1989, around 1/3 of pupils who took the exam, or 27% of the age group, were given places in a grammar school. Together with falling numbers of school age children, this has led to a significant broadening of the grammar schools' intake. By 2006, 42% of transferring children were admitted to grammar schools, and in only 7 of the 69 grammar schools was the intake limited to the top 30% of the cohort. In 2001, following the publication of the Burns Report on Post Primary Education, the decision was taken to abolish the examination. The subsequent Costello Report went further, and advocated an end to all selection in Northern Ireland's schooling. The education minister, Martin McGuinness of Sinn Féin, endorsed the Burns Report, as did the Social Democratic and Labour Party, while the Ulster Unionist Party and Democratic Unionist Party politicians condemned it. When devolution was suspended in 2002, the Northern Ireland Office decided to continue the policy, although the phase out date of the eleven plus was put back from 2004 to 2008. Opinion is divided on the wisdom of the decision. The Burns Report itself called the 11 plus system socially divisive and argued that it placed unreasonable pressures on teachers. Critics of the status quo in Northern Ireland say that primary education is overly focused on passing the 11 plus. Half of all students receive some kind of private tuition before going to the exam. Many pupils also say that the exam is a great source of stress. Nevertheless, the existing system has produced good results. GCSE grades are much higher than in England and Wales. The number gaining five GCSEs at grades A C, the standard measure of a good education, is ten percentage points higher. AS and A level results are also better. Access to universities is more equitable, with 41.3% of those from the bottom four socioeconomic groups going to university, as opposed to a national average of 28.4%. Public opinion appears divided on the question. In a 2004 poll the people of Northern Ireland supported the abolition of the 11 plus by 55% to 41%. But they opposed the abolition of selective education 31% to 67%. There is widespread agreement that whatever the failings of the existing system, it is fair. The last eleven plus took place in 2008, for the intake of September 2009. It is proposed that the replacement system have an additional transfer point at age 14, with the possibility of differentiated provision from that point. A school might, for example, specialise in providing an academic pathway from age 14. The choice of the appropriate type of school for each student is to be based on a range of measures, including performance in secondary school but excluding a separate test. A consortium of 25 grammar schools have announced their intention to run a common entry test for 2009 admissions. One Catholic grammar school, Lumen Christi College, has also announced its intention to run its own tests.
Талқылау
Үшжақты жүйе туралы пікірталас оны тарату басталганнан кейін де жылдар бойы жалғасуда, және ол жалпы таңдаулы білім берудің артықшылықтары мен кемшіліктері туралы пікірталасқа ұласқан. Жалпы айтқанда, Лейборист партиясы сияқты солшылдар таңдаулы білім беруге қарсы тұрады, ал Консервативтік партиясы сияқты оңшылдар дәстүрлі түрде оны қолдайды.
The debate about the tripartite system still continues years after its abolition was initiated, and has evolved into a debate about the pros and cons of selective education in general. In general, the left wing such as the Labour Party oppose selective education, whereas the right wing such as the Conservative Party have traditionally supported it.