Кіріспе
Джон Хьюстонның 1953 жылғы фильмі, Джеймс Браун мен Гэри Олдменнің қатысуымен түсірілген қысқаметражды фильм «Жынды жеңіңіз» – Джон Хьюстонның режиссерлік жұмысы, басты рөлдерде Хамфри Богарт, Дженнифер Джонс және оның американдық дебютін жасаған Джина Лоллобригида, сондай-ақ Роберт Морли, Питер Лорр және Бернард Ли ойнайды. Хьюстон мен Труман Капоте сценарийді британдық журналист Клод Кокберннің Джеймс Хелвик псевдонімімен жазған 1951 жылғы осы аттас романының негізінде еркін жазды. Хьюстон бұл фильмді 1941 жылғы «Мальталық соқыр» фильмінің пародиязы ретінде түсірді, оны Хьюстон режиссерлік етті және онда Богарт пен Лорр ойнады. Капоте былай деді: «Джон [Хьюстон] мен мен оқиғаны пароди ретінде бейнелеуге шешім қабылдадық. «Мальталық соқыр» фильміне ұқсас нәрсені жасаудың орнына, біз оны осы типтегі фильмдердің пародиязына айналдырдық». Фильм түсіріліп жатқан кезде күн сайын жазылған сценарий Кениядағы уран кендеріне бай жерді иеленуге тырысатын түрлі алаяқтар мен жаман адамдардың оқиғаларын қамтиды. Олар Момбасаға бағыт алған жүк кемесіне отыру үшін шағын итальян портында күтеді.
the short film starring James Brown and Gary Oldman
Beat the Devil is a 1953 adventure comedy film directed by John Huston, starring Humphrey Bogart, Jennifer Jones, and Gina Lollobrigida, in her American debut, and featuring Robert Morley, Peter Lorre and Bernard Lee. Huston and Truman Capote wrote the screenplay, loosely based upon the 1951 novel of the same name by British journalist Claud Cockburn writing under the pseudonym James Helvick. Huston made the film as a sort of loose parody of the 1941 film The Maltese Falcon, which Huston directed and in which Bogart and Lorre appeared. Capote said, "John [Huston] and I decided to kid the story, to treat it as a parody. Instead of another Maltese Falcon, we turned it into a [spoof] on this type of film." The script, written on a day to day basis as the film was shot, concerns the adventures of a motley crew of swindlers and ne'er do wells trying to claim land rich in uranium deposits in Kenya as they wait in a small Italian port to travel aboard a tramp steamer en route to Mombasa.
Сюжет
Билли Даннреутер – бұрын бай болған, бірақ қазір қиын жағдайға түскен америкалық. Ол төрт алаяқпен жұмыс істейді: Питерсон, Джулиус О’Хара, майор Джек Росс және Равельо, олар Британдық Шығыс Африкадағы уранға бай жерді иеленуге тырысады. Билли майор Росс өзінің жоспарын ашумен қорқытқан британдық шенеунікті өлтірді деген күдікке ие. Италияда Африкаға жол ашар кемені күтіп тұрғанда, Билли мен оның әйелі Мария сол кемемен саяхаттауға ниеттенген британдық жұбайлар Гарри мен Гвендолен Челммен танысады. Гарри өте дәстүрлі және консервативті ағылшынға ұқсайды, ал Гвендолен – ойсыз және шексіз фантазияға берілген. Билли мен Гвендолен арасында роман пайда болады, ал Мария Гарриге көңіл қояды. Питерсон Челмдердің уранды өздері иеленуге тырысып жатқанына күдіктенеді. Бұл рас емес болса да, Гвендолен күйеуі туралы жалған айтады және оның маңыздылығын арттырып көрсетеді, бұл күдікті күшейтеді. Билли мен Питерсон ұшақпен саяхаттауды шешеді, бірақ көліктің бұзылуынан кейін оны итеру кезінде көлік тік жардан құлайды және екеуі де қаза тапқан деп хабар тарады. Питерсонның жоғалтқан капиталын толтыру үшін Равельо Гарри Челмге жақындасып, олардың жоспарын түсіндіреді. Сол сәтте, барлығының таңғалуына орай, Билли мен Питерсон зардапсыз қонақ үйге оралады, дәл сол кезде кемекомпания өкілі кеме енді саяхатқа дайын екенін жариялайды. Кемеде Гарри Питерсонның жоспарын білетінін және билік органдарына хабарлауға ниеттенгенін айтады. Питерсон майор Россқа Гарриді өлтіруді бұйырады, бірақ Билли осы әрекетке кедергі келтіреді. Алайда, кеме капитаны Гарридің ашулы айыптауларына сенбей, оны түрмеге қамап қояды. Кемедегі қозғалтқыш істен шығып, жолаушыларға құтқару шлюпкаларымен қашуға кеңес беріледі. Билли Гарриді құтқаруға барғанда, ол өзін босатып, кемеден секіріп, жағаға жүзуге ниеттенгенін біледі. Кемеден шыққан жолаушылар Африка жағалауына қонды, онда оларды араб сарбаздары тұтқындайды. Оларды араб шенеунігі Ахмед сұраққа алады, ол оларды тыңшы немесе революционер болуы мүмкін деп күдіктенеді. Билли бөлмеден қашып, алаңдатады, содан кейін Ахмедті қайта ұстағанда, оған Рита Хейворт туралы әңгімелеп, достық қарым-қатынас орнатады, оны танысқандай көрінеді. Билли оны топты желкенді қайықпен Италияға қайтаруға көндіреді. Топ жерге қонғаннан кейін, оларды британдық шенеуніктің кісі өлтіруін тергеп жатқан Скотланд-Ярд детективі сұраққа алады. Детектив Питерсонның сөзіне сене бастағанда, Гвендолен Питерсонның жоспарын, кісі өлтіруге қатысқандығын және Гарриді өлтіруге жасаған әрекетін ашады. Детектив Питерсонды, О’Хараны, Росс пен Равельоны дереу тұтқындайды. Төрт алаяқты қолғаппен ұстап алып кетіп бара жатқанда, Гвендолен Британдық Шығыс Африкадан Гарридің Питерсон мен басқалары байынуды көздеген жерді сатып алғаны туралы телеграмма алады; ол қазір өте бай және Гвендоленді кешіруге дайын. Билли қуанышпен күліп: «Бұл соңы, соңы!» дейді.
Өндіріс
"Біт девл" фильмінің түсірілімі кезінде Хамфри Богарт көлік апатынан бірнеше тісін жоғалтты. Ол кезде әлемдік деңгейде танылмаған, бірақ дауыстарды еліктеу қабілетімен көзге түскен Питер Селлерс, Богарт тістерін жоғалтып, анық сөйлей алмай жатқанда, оның кейбір сөздерін дубляждау үшін шақырылды. Фильмнің көп бөлігі Италияның Амальфи жағалауындағы Равелло қаласында түсірілді. Кафедральдың алдындағы орталық алаң және оның төңірегіндегі түрлі кафелер көрсетілген. Кейбір сахналар жақын орналасқан Атраниде де түсірілді, оның ішінде – қысқа ғана уақытқа – "Convento Luna" қонақ үйінің бассейні көрсетілді. Стивен Сондхайм бұл фильмде оператордың көмекшісі болып жұмыс істеді.
Шығару және қабылдау
Алдын ала көрсетімдерден кейін фильмнен төрт минут тілінді, және ол Богарттың дауыстық түсіндірмесімен және флэшбек құрылымымен қайта өңделді. Нью-Йорк метрополиясының 68 кинотеатрында фильмнің көрсетілімімен бірге жарияланған рецензияда The New York Times оны "көзге түсетін, әңгімелеуге шақыратын пароди́я, әдетте кітаптың өткірлігінен, сергектігінен және тым жақсы құрылымынан айырылған" деп сипаттады. Хэмфри Богарт фильмді ұнатпаған болуы мүмкін, себебі ол оны қаржыландыруға көп ақша жұмсаған. Роджер Эберт бұл фильмді өзінің "Ұлы фильмдер" тізіміне қосып, оны алғашқы "кэмп" фильмі деп атады. "Жаманды жең" (Beat the Devil) көп жылдар бойы авторлық құқығы жаңартылмағандықтан, жалпыға қолжетімді болып келеді.
2016 жылғы қалпына келтіру
2016 жылдың тамызында "Beat the Devil" фильмінің толық нұсқасы "The Reel Thing Technical Symposium" техникалық симпозиумында тұңғыш рет көрсетілді. 4K сапасында қалпына келтіру жұмысын Sony Pictures, The Film Foundation бірлесіп жүзеге асырды, ал оған Гровер Крисп жетекшілік етті. Гари Титцел DVD Savant сайтында фильмнің екі нұсқасы арасындағы бес маңызды айырмашылықты жариялады. Түпнұсқамен салыстырғанда төрт минут қосылды, соның арқасында фильмнің жалпы ұзақтығы 93 немесе 94 минутқа дейін жетті. Түпнұсқадан өзгеше, осы қалпына келтірілген нұсқаның авторлық құқығы Sony компаниясының еншілес мекемесі Columbia Pictures-ке тиесілі.