Кіріспе

телесериал. Жеке мектеп түлектерінің әлеуметтік байланыстары.

Ескі жігіттер желісі (сондай-ақ ескі жігіттер тобы, ескі жігіттер клубы деп те аталады) – бұл бай адамдардың, ортақ әлеуметтік немесе білім беру ортасы бар адамдардың, бизнес немесе жеке мәселелерде бір-біріне көмектесетін бейресми жүйе. Бұл термин бастапқыда тек ерлерге арналған элиталық мектептердің бұрынғы оқушылары арасындағы әлеуметтік және іскерлік байланыстарды білдірген, бірақ қазір кез келген жабық қарым-қатынас жүйесін, топтың ішінде мүмкіндіктерді шектейтін жүйені білдіру үшін де қолданылады. Бұл термин британдық жоғарғы сыныптың көп бөлігінің бала кезінде ақы төленетін жеке мектептерде оқығандығынан туындады, сондықтан бұрынғы оқушылар "ескі жігіттер" деп аталды. Бұл желі бір мектепті бітірген түлектердің арасында, олардың жынысына қарамастан, құрылуы мүмкін. Ол сондай-ақ ескі жігіттер қоғамы ретінде танымал және түлектер қауымдастығына ұқсас. Бұл әртүрлі беделді мектептердің түлектері арасындағы әлеуметтік және іскерлік байланыстар желісін де білдіруі мүмкін. Күнделікті тілде "ескі жігіттер желісі" немесе "ескі жігіттер қоғамы" терминдері жалпы әлеуметтік элиталарды сақтауға қатысты қолданылады; британдық мемлекеттік қызметтегі осындай байланыстар Би-Би-Си-дің "Yes Minister" сатирикалық комедиялық сериалында басты тақырып болды. "Не білесіңіз маңызды емес, кімді білесіңіз маңызды" деген фраза осы дәстүрмен байланысты.

Австралия

Австралияда "Олд Бой" термині кейбір беделді мемлекеттік және жеке мектептердің бітіруші еркек түлектерін сипаттау үшін қолданылады. "Олд Герл" термині осындай мектептердің бітіруші әйел түлектеріне де қолданылады. Кейде "Олд Герл" және "Олд Бой" атаулары біреудің ата-анасын көрсету үшін де қолданылуы мүмкін.

Канада

Бұл термин Канадада да қолданылады, онда Сент-Эндрю колледжі, Тринити колледжі, Крессент мектебі, Сент-Джордж мектебі, Ванкувер колледжі, Стратфорд Холл, Бишоп колледжі, Хиллфилд Стратхаллан колледжі, Жан де Бребюф колледжі, Төменгі Канада колледжі және Жоғарғы Канада колледжі сияқты мектептердің түлектерін «ескі оқушылар» деп атайды. Басқа да ықпалды жеке мектептер, мысалы Appleby College немесе University of Toronto Schools, күшті түлектер желісіне ие, бірақ көптеген түлектері бір ұйымда жұмыс істейтіндей ұқсас қағидалар бойынша жұмыс істейді.

Финляндия

Финляндияда фин термині "hyvä veli verkosto" (сөзбе-сөз "жақын бауырлас желісі") жоғары лауазымды адамдардың күмәнді бейресми желісін сипаттау үшін қолданылады. Осы желінің мүшелері өздерінің ықпалын қолданып, ресми шешім қабылдау процестерін өздерінің өзара пайдасына бұрмалауға немесе айналып өтуге тырысады. Сондықтан, бұл термин жағымсыз мағына береді. Бұл термин "Hyvä veli!" яки "Қымбатты бауырым!" деген сәлемдемеден шыққан, дәстүрлі түрде аса жақын емес досқа жазылған хаттың басында қолданылатын сөз. Мұның мәнісі – барлық саланың элитасы көбінесе бірін-бірі таныс, салыстырмалы түрде шағын адамдар тобынан құралғандықтан, олар мемлекеттік және жеке істерді жасырын түрде, қоғамдық бақылаудан тыс, өздеріне қалай ыңғайлы болса солай басқара алады және көбінесе басқарады. "Бауыр" деген сөзден көрініп тұрғанындай, бұл желі әдетте ер адамдардан тұрады деп есептеледі, сондықтан бұл термин кейде әйелдерді шеттету және мемлекеттік және жеке салалардағы жоғары лауазымдардан мүшелерін шығарып тастау үшін де қолданылады. Жоғары лауазымды әйелдердің бейресми желілерін сипаттау үшін "hyvä sisko" ("Қымбатты сіңлім") деген эквивалентті термин де бар. Президент Урхо Кекконен жоғары лауазымды шенеуніктермен (өз кабинеттерінен тыс) хаттар арқылы тікелей байланыс жасағанымен ерекшеленді, олар "Hyvä veli" сәлемдемесімен басталды. Бұл хаттар үш томдық жинақта жарық көрді.

Гонконг

Бұл термин сонымен қатар Диоцезиялық ұлдар мектебі, Королева колледжі, Инг Ва колледжі, Ла Сал колледжі және Сент-Джозеф колледжі сияқты таңдаулы орта мектептерде құрылған желілерді де білдіруі мүмкін.

Үндістан

Дун мектебі әлеуметтік байланыстар мен мектепке қаржы жинау мақсатында өз ескі түлектер қоғамын (The Doon School Old Boys' Society) ұстап тұрады. Дун мектебін бітіргендер Доскос немесе жай ғана "Ескі түлектер" деп аталады. Уэлхэм ұлдар мектебінің бұрынғы оқушылары өздерінің қоғамын Уэлхэм ескі түлектер қоғамы деп атайды. Мектеп 1937 жылы құрылғанмен, қоғам 1983 жылға дейін құрылған жоқ. Бұл топ Уэлхэм түлектерін олардың біріккен күштері арқылы мектептің жетістігіне көмектесуге шақырады; олар лайықты студенттер үшін стипендиялар мен шәкіртақылар құрды. Уэлхэм ескі түлектер желісі мүшелік талаптарын белгіледі, сондай-ақ жазылу төлемін қажет етеді. Епископ Котон мектебінің бұрынғы оқушылары "Ескі Котондықтар" деп аталады. Ескі Котондықтар қауымдастығы 1910 жылы Шимладағы масон залында 17 Ескі Котондық жиналған кезде құрылды. Ескі Котондықтар қауымдастығы бүкіл әлемге тараған. Сол сияқты, Мадхья-Прадеш штатындағы Саиник мектебінің ескі түлектері өздерінің қауымдастығын "Сайнвиниан" деп атайды. Алигарх мұсылман университетінің түлектері бүкіл Үндістан және басқа да елдерде АМУ түлектер қауымдастығын құрды. Осы терминды қолданатын басқа мектептер: Ла Мартиниер Калькутта, Калькутта ұлдар мектебі, Ла Мартиниер колледжі Лакхнау, Майо колледжі, Майо колледжі қыздар мектебі, Сент-Пол мектебі Дарджилинг, Сент-Эдвард мектебі Шимла, Лоуренс мектебі Санавар, Епископ Котон ұлдар мектебі.

Жаңа Зеландия

Жаңа Зеландияда көптеген мектептер түлектер қауымдастықтарын ұстап тұрады, бірақ "эскиздер желісі" термині көбінесе Окленд грамматикалық мектебі, Король колледжі, Киелі Жүрек колледжі, Мәсіх колледжі және Шотландия колледжі сияқты элиталық мемлекеттік және жеке орта білім беру мектептеріне қатысты қолданылады.

Швейцария

Швейцарияда бұл термин Institut Le Rosey, Aiglon College, College Alpin International Beau Soleil және College du Leman сияқты жеке интернат мектептерінің түлектері құрған желілерді білдіру үшін қолданылады. Бұл швейцариялық элиталық жеке мектептердің түлектерінің тізілімі ең беделділерінің бірі саналады, сонымен қатар Швейцарияда әлемдегі ең жоғары жеке білім беру ақысы бар; осы мекемелер патша отбасы мүшелерінің, танымал адамдардың, саяси лидерлердің және бизнес басшыларының балаларын өздеріне тартады. Мықты түлектер желісі жеке университеттерде де бар, атап айтқанда Лозанна қонақ үй мектебі мен Les Roches International School of Hotel Management.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда "old boy network" негізінен ақы төленетін тәуелсіз мектептерде (жеке мектептерде) білім алған адамдар арасында кездеседі деп есептеледі. Бұл мектептер: Charterhouse School, Eton College, Harrow School, Oundle School, Radley College, Rugby School, Sherborne School, Bedford School, Shrewsbury School, Stowe School, Wellington College, Westminster School және Winchester College, сондай-ақ Оксфорд және Кембридж колледждері. Дегенмен, мұндай желілер көптеген "old boys" және қыздарды даярлайтын барлық оқу орындарында да бар. "Ескі оқушылар" желілерінің болуы көбінесе жоғары мәртебелі мектептер мен университеттердің бұрынғы түлектерінің үкіметте, бизнесте және басқа да салалардағы жоғары лауазымдарда көп болуына себеп болады деп айтылады. Мысалы, Харроу және Итон колледждерінің түлектері арасында 26 британ премьер-министрі бар. Шындығында, белгілі бір білім беру мекемелеріне қатысу британдық "билеуші классқа" және жоғарғы орта тапқа тән. Туыстық байланыстар болған жағдайда, олар көбінесе білім беру желілерінен гөрі жеке қарым-қатынастармен байланысты болуы мүмкін. Future First атты ұйым мемлекеттік мектептерде білім алғандар арасында мұндай желілерді пайдалануды қолдайды.

Америка Құрама Штаттары

Америка Құрама Штаттарында "Ескі Достар Желісі" термині жұмыс, кәсіби және қоғамдық қызмет көрсету ұйымдары мен жеке клубтар арқылы қалыптасқан, ықпалды және амбициялы тұлғалармен байланысқа негізделген жағдайды білдіреді. Дегенмен, бұл терминнің бастапқыда білім берумен байланысты екендігі кейде осы контексте де қолданылады.