Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
4-ші армия (4. Армия) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі Вермахттың әскери армиясы.
The 4th Army (4. Armee) was a field army of the Wehrmacht during World War II.
Польша мен Францияға шабуыл
4-армия 1939 жылғы 1 тамызда генерал Гюнтер фон Клюге басшылығымен құрылды. Ол 1939 жылғы қыркүйектегі Польшаға басып кіру кезінде фельдмаршал Федор фон Бокқа бағынған Солтүстік армиялар тобының құрамында қатысты. 4-армияның құрамында әрқайсысы екі жаяу әскер дивизиясынан тұратын II және III корпус, екі мотожүк және бір танк дивизиясынан тұратын XIX корпус, сондай-ақ екісі резервте болған тағы үш дивизия бар еді. Оның мақсаты – Польша дәлізін басып алып, арқылы Германияны Шығыс Пруссиямен байланыстыру болды. Төмен елдерге және Францияға жасалған шабуыл кезінде 4-армия, фельдмаршал Герд фон Рундштедт басқаратын А армиялар тобының бір бөлігі ретінде Рейнландтан Бельгияға шабуыл жасады. Басқа неміс әскерлерімен бірге 4-армия Дайл шебін бұзып өтіп, Франциядағы одақтас күштерді қоршауды аяқтады. Батыс науқаны кезінде 4-армия А армиялар тобы, В армиялар тобы, Армия Жоғарғы Бас Штабы (ОКХ) және Адольф Гитлер арасындағы ұйымдық даудың ортасында болды. Армияның бас қолбасшысы Вальтер фон Браухич А армиялар тобының, әсіресе оның қолбасшысы Рундштедттың көлемі мен басшылық стиліне наразы болды; 1940 жылғы 23 мамырда ОКХ 4-армия келесі күні сағат 20:00-ден бастап В армиялар тобына бағынуға бұйрық берді. Осы бұйрықтың салдарынан Рундштедт өзінің армиялар тобының барлық бронетанктік бөлімшелерін (Панцер тобы Клейст, Панцер тобы Гудериан) жоғалтуы мүмкін еді. ОКХ-тың жоспарына сәйкес, В армиялар тобы кейіннен фронттың Дюнкерк секторын қысқарту үшін, ал А армиялар тобы тек қана қанатты қорғау үшін пайдаланылуы керек еді. 24 мамыр күні таңертең Шарлевильге жақын орналасқан А армиялар тобының штабына келген Гитлер ОКХ бұйрығын білгеннен кейін оны дереу тоқтатты. 4-армия А армиялар тобының құрамында қалды, содан кейін 12:45-те Дюнкерктегі қоршаудағы одақтас әскерлеріне шабуыл жасау, жаяу әскер бөлімдері (II корпус, VIII корпус) келгенше тоқтатылуы керек деген атақты бұйрық жарияланды. Клюгеге бағынған генерал-майор Эрвин Роммель 4-армияның жеңісіне үлкен үлес қосты. Артиллерия генералы болған Клюге 1940 жылғы 19 шілдеде көптеген басқа офицерлермен бірге фельдмаршал атағына ие болды.
The 4th Army was activated on 1 August 1939 with General Günther von Kluge in command. It took part in the Invasion of Poland of September 1939 as part of Army Group North, which was under Field Marshal Fedor von Bock. The 4th Army contained the II Corps and III Corps, each with two infantry divisions, the XIX Corps with two motorized and one panzer divisions, and three other divisions, including two in reserve. Its objective was to capture the Polish Corridor, thus linking mainland Germany with East Prussia. During the attack on the Low Countries and France, the 4th Army, as part of Field Marshal Gerd von Rundstedt's Army Group A, invaded Belgium from the Rhineland. Along with other German armies, the 4th Army penetrated the Dyle Line and completed the trapping of the Allied forces in France. During the Western Campaign, the 4th Army was at the center of an organizational dispute between Army Group A, Army Group B, the Army High Command (OKH) and Adolf Hitler. The commander in chief of the army, Walther von Brauchitsch, was dissatisfied with the size and leadership style of Army Group A, especially its commander Rundstedt; on May 23, 1940, the OKH ordered that the 4th Army should be subordinated to Army Group B from 20:00 on the following day. As a result of this order, Rundstedt would have lost all the armored units (Panzer Group Kleist, Panzer Group Guderian) of his army group. According to the OKH's concept, Army Group B was subsequently to be utilized for the reduction of the Dunkirk sector of the front and Army Group A merely for flank security. When Hitler arrived at the headquarters of Army Group A near Charleville on the morning of May 24 and learned of the OKH's order, he immediately suspended it. The 4th Army remained with Army Group A, followed at 12:45 by the famous halting order, according to which the attack on the encircled Allied troops at Dunkirk was to be delayed until the infantry units (II Corps, VIII Corps) had caught up. The then Major General Erwin Rommel, who was under Kluge, contributed immensely to the victory of 4th Army. Kluge, who had been General of the Artillery, was promoted to Field Marshal along with many others on 19 July 1940.
Барбаросса операциясы
4-армия 1941 жылы Фёдор фон Боктың Армиялар тобының орталық бөлігі құрамында «Барбаросса» операциясына қатысып, Минск және Смоленск шайқастарына қатысты. Мәскеу шайқасында неміс әскерінің жеңіліске ұшырауынан кейін Фёдор фон Бок 18 желтоқсанда Армиялар тобының орталығын басқарудан босатылды. Клюге оның орнына тағайындалды. Генерал Людвиг Кюблер 4-армияға қолбасшылық етті. «Көк» операциясы басталғаннан кейін 4-армия және Армиялар тобының орталығының барлық күштері көп қимыл-қозғалыс жасамады, себебі әскерлер оңтүстікке шоғырландырылды. 1943 жылдан бастап 4-армия Армиялар тобының орталығының басқа бөлімдерімен бірге шегініп жүрді. Қызыл Армияның 1943 жылғы күзгі науқаны, «Суворов» операциясы (кейде «автожолдар шайқасы» деп те аталады) 4-армияны Оршаға қарай кері итерді. Қазан айынан желтоқсанның бірінші аптасына дейін Батыс майданы Оршаны алуға төрт рет әрекеттенді, бірақ төртінші армияның қарқынды шайқастарында жеңіліске ұшырады. 1944 жылы 4-армия Белоруссия КСР-інде Орша мен Могилевтің шығысындағы қорғаныс позицияларын ұстап тұрды, Днепрдің шығысында 25 шақырымға 80 шақырымдық көпірбасқа ие болды. Сол жылдың 22 маусымында басталған совет әскерінің жазғы шабуылы, «Багратион» операциясы, Вермахт үшін, соның ішінде 4-армия үшін апатқа ұшырды. Олар Минскінің шығысында қоршалып, «Багратион» операциясы басталғаннан бері 12 күн ішінде 130 000 әскерін жоғалтты. Аз ғана бөлімдер батысқа қарай қашып құтыла алды; жаздың қалған бөлігіндегі шайқастардан кейін армия толыққанды қайта құруды қажет етті. 1944-1945 жылдары Фридрих Хоссбах басқаруымен 4-армия Шығыс Пруссияның шекарасын қорғауға міндеттелді. Қараша айының бірінші аптасында «Гумбинен» операциясы кезінде 4-армия Гумбинен секторындағы совет әскерін Шығыс Пруссия аумағының 15 шақырымға 50 шақырымдық бөлігіне дейін кері тартты.
The 4th Army took part in Operation Barbarossa in 1941 as part of Fedor von Bock's Army Group Center and took part in the Battle of Minsk and the Battle of Smolensk. In the aftermath of the German failure in the Battle of Moscow, Fedor von Bock was relieved of his command of Army Group Center on 18 December. Kluge was promoted to replace him. General Ludwig Kübler assumed command of the 4th Army. After the launching of Operation Blue, the 4th Army and the entire Army Group Center did not see much action, as troops were concentrated to the south. From 1943 on, the 4th Army was in retreat along with other formations of Army Group Center. The Red Army's campaign of autumn 1943, Operation Suvorov (also known as the "battle of the highways"), saw the 4th Army pushed back towards Orsha. Between October and the first week of December, Western Front had tried four times to take Orsha and had been beaten off in furious battles by Fourth Army. In 1944, the 4th Army was holding defensive positions east of Orsha and Mogilev in the Belorussian SSR, occupying a bulging, 25 by 80 mile bridgehead east of the Dnepr. The Soviet summer offensive of that year, Operation Bagration, commencing on 22 June, proved disastrous for the Wehrmacht, including the 4th Army. It was encircled east of Minsk and lost 130,000 men in 12 days since the start of Bagration. Few units were able to escape westwards; after the battles in the rest of the summer, the army required complete rebuilding. During late 1944–45 the 4th Army, now under the command of Friedrich Hoßbach, was tasked with holding the borders of East Prussia. On the first week in November in Gumbinnen Operation, the 4th Army pushed back the Soviet forces in the Gumbinnen sector off all but a fifteen mile by fifty mile strip of East Prussian territory.
Шығыс Пруссияның шабуылдау
13 қаңтарда басталған Кеңес Одағының Шығыс Пруссияға шабуылында 2-армия екі апта бойы Балтық теңізі жағалауына қарай бірте-бірте кері шегінді, ал 4-армия қоршауға түсу қаупіне тап болды. Хосбах, Орталық армия тобының қолбасшысы Георг Ханс Рейнхардттың келісімімен, Шығыс Пруссиядан Эльбингке қарай шабуыл жасап, жарылуға тырысты; бірақ шабуыл тойтарылып, 4-армия қайтадан Heiligenbeil қапшығы деп аталған жерде қоршауға түсті. Бұйрықтарды орындамағандары үшін Хосбах пен Рейнхардт қызметтерінен босатылды. 13 ақпанға дейін 3-Белорусь майданы 4-армияны Гейлсберг үшбұрышынан ығыстырып шығарды. 13 наурыздан кейін 3-Белорусь майданы 4-армияны Heiligenbeil батысынан он екі шақырымдық жағажайға дейін талқандады, содан кейін Гитлер армияға 29 наурызда Фрише Хафф арқылы Фрише Нехрунгке шегінуге рұқсат берді. Кенигсберг түскеннен кейін Гитлер 4-армия штабын Шығыс Пруссиядан шығарып, оның бөлімшелерін 2-армиямен біріктіріп, Дитрих фон Саукен басқаратын Шығыс Пруссия армия тобын құрды, ол май айында соғыс аяқталғанда Қызыл Армияға тапсырылды. Ал 4-армия штабы 21-армия штабы болып қайта құрылды.
The Soviet East Prussian Offensive, commencing on 13 January, saw the 2nd Army driven steadily backwards towards the Baltic coast over a period of two weeks and 4th Army threatened with encirclement. Hoßbach, with the Army Group Centre's commander Georg Hans Reinhardt's concurrence, attempted to break out of East Prussia by attacking towards Elbing; but the attack was driven back and the 4th Army was again encircled in what became known as the Heiligenbeil pocket. For defying their orders, both Hoßbach and Reinhardt were relieved of command. By 13 February, 3rd Belorussian Front had pushed 4th Army out of the Heilsberg triangle. After 13 March 3rd Belorussian Front had pushed 4th Army into a ten by two mile beachhead west of Heiligenbeil before Hitler finally allowed the army to retreat across the Frisches Haff to the Frische Nehrung on 29 March. After Königsberg fell, Hitler sent Headquarters, 4th Army, out of East Prussia and merged its units with 2nd Army to form the East Prussian Army Group, commanded by Dietrich von Saucken, which surrendered to the Red Army at the end of the war in May. Meanwhile, the Headquarters, 4th Army became Headquarters, 21st Army.