Кіріспе

Балық түрлері

Атлантикалық көк марлин (Makaira nigricans) – Атлантика мұхитының эндемик марлин түрі. Ол Индо-Тынық мұхиты көк марлинімен тығыз байланысты және көбінесе осы түрмен бірдей саналады, содан кейін жай ғана көк марлин деп аталады. Кейбір мамандар екі түрді де ерекше деп санайды. Атлантикалық көк марлин (әрі қарай – көк марлин) су бетіне жақын әртүрлі организмдермен қоректенеді. Ол балық үйірін немесе басқа да жемтіңдерді тұмсығымен шауып өтеді, содан соң жараланған немесе есінен айырылған балықтарды жеп алады. Марлин – танымал спорттық балық. Оның етінің салыстырмалы түрде жоғары майлылығы оны белгілі бір нарықтарда коммерциялық тұрғыдан құнды етеді. Бұл Багам аралдарының ұлттық балығы және оның елтаңбасында бейнеленген. Көк марлин Атлант мұхитының тропикалық және субтропикалық суларында кең таралған. Өмірінің көп бөлігін құрлықтан алыс, ашық теңізде өткізетін көк марлин, теңіздің әртүрлі жануарларымен қоректенеді, көбінесе су бетіне жақын, көбінесе тұмсығын пайдаланып, жемтісін шатастырып немесе жарақаттайды. Ұрғашылары еркектерден 4 есе салмақты болуы мүмкін. Ресми жарияланған ең үлкен салмағы және ұзындығы белгілі. Одан да үлкен ұзындығы туралы бейресми мәлімдемелер бар. Балық аулаушылар үшін құнды трофей ретінде ізделіп, коммерциялық балықшылар да оны аулайды, тікелей аулау және ірі өнеркәсіптік тунец балық аулау кезінде кездейсоқ түскі ретінде де қолданады. Қазіргі уақытта Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) көк марлиннің шамадан тыс аулау салдарынан қорғауға алынған түр екенін мәлімдеді.

Таксономия және атау беру

Көк марлин Макайра туысына жатады. Бұл атау грек тіліндегі "махаира" сөзінен шыққан, ол "қысқа қылыш немесе иілген пышақ" деген мағынаны білдіреді, ал латын тіліндегі "махаэра" сөзі "қылыш" дегенді білдіреді. "Нигриканс" латынша "қараюға бейім" деген мағынаны береді. Көк марлин – шапақ балықтар тұқымдасының (Istiophoridae) бір бөлігі және шапақ тәрізділер (Perciformes) отрядына жатады. Сонымен қатар, ол Xiphioidei подотрядына және "жаңа қанаттар" деген мағынаны білдіретін Neopterygii подклассының мүшесі. Ол Actinopterygii класына да жатады, ол сәулелі және тікенді сәулелі балықтарды, сондай-ақ барлық сүйекті балықтарды қамтитын Osteichthyes суперклассына кіреді. Атлантикалық көк марлиннің (M. nigricans) және Үнді-Тынық мұхиты көк марлинінің (M. mazara) жеке түрлер ретінде жіктелуі талқылауда. Генетикалық деректер екі топтың бір-бірінен оқшауланғанына қарамастан, олардың екеуі де бір түр екенін көрсетеді, генетикалық алмасу тек Үнді-Тынық мұхиты көк марлині Атлантикалық популяцияға көшіп, гендерін қосқан кезде ғана жүзеге асады. В. П. Буонаккорси, Дж. Р. Макдуэлл және Грейвстің жеке зерттеулері Үнді-Тынық мұхиты мен Атлантикада митохондриялық және микросателлиттік локустардың "көзге түсетін филогеографиялық бөлінісін" көрсетті.

Синонимдер

M. nigricans синонимдері: Ең ұзын ұрғашыларының ұзындығы, көзден ұшына дейін, жалпы дене ұзындығының 20% құрайды. Ең ірі ұрғашыларының дене массасы дереккөздерге байланысты айнымалы, ғылыми тұрғыдан расталған бірнеше ірі үлгілер бар. IGFA ережелері бойынша ұсталған ең үлкен көк марлин Бразилияның Витория қаласынан ұсталған, салмағы . ; балықшылар 1000 фунтқа жететін немесе одан асатын марлиндерді "granders" деп атайды. Екі жыныстың да 24 омыртқасы бар, оның 11-і прекаудальды, ал 13-і каудальды. Марлиннің екі арқа қанаты мен екі анальдық қанаты бар. Қанаттар сүйек тіректермен – сәулелермен бекітілген. Оның алдыңғы арқа қанатында алдыңғы жағынан артқы жағына қарай 39-дан 43 сәулеге дейін болады. Бірақ көбінесе денесі жоғары жағынан көк-қара, ал төменгі жағы күміс ақ түсті болады. Оның екі жағында да дөңгелек нүктелермен және/немесе жіңішке жолақтармен орналасқан, кобальт түсті 15-ке жуық ақшыл жолақтары бар. Бұл оған тор сияқты көрініс береді. Жасырақ үлгілерде жақсы көрінеді, бірақ ересектерде бұл белгілер нашарлайды, теріге сіңіп кетеді. Атлантика мұхитының батысындағы Гольфстрим сияқты жылы ағындар олардың маусымдық таралуына маңызды әсер етеді. Барлық шабуылдаушы балықтардың ішіндегі ең тропикалық түрі болғандықтан, олар су қабатында көп уақыт өткізеді, беттен 100 метр тереңдікке дейін қозғалады. Көбінесе түнде бетке жақын жүзеді, ал күндіз тереңге түседі. Су температурасы мен оттегі деңгейі олардың тереңге түсуіне шектеу қояды. Көк марлиннің ендік диапазоны шамамен 45°N және 35°S арасында. Ол Атлантика мұхитының шығысында сирек кездеседі, көбінесе Африка жағалауында 25°N және 25°S ендіктері арасында таралған. Көбінесе 24°C (75°F) жоғары температурадағы суларда кездеседі, бірақ көк марлин 30.5°C (86.9°F) дейін жоғары және 21.7°C (71.1°F) дейін төмен температурадағы суларда да табылған. Зерттеушілерге көк марлиннің қозғалыс жолдары мен мінез-құлқы туралы ақпарат беру үшін дәстүрлі "спагетти" таңбалары және соңғы кезде қолданылатын спутниктік таңбалар қолданылды. Таңбаланған балықтардың қайта ұсталуы Кариб аралдары мен Венесуэла және Багама аралдары арасындағы, сондай-ақ Кариб аралдары Сент-Томас, АҚШ Виргин аралдары мен Батыс Африка арасындағы және мұхиттар аралық сапарларды көрсетті. Ең қызықтысы, Делавэр жағалауынан таңбаланған көк марлин Африканың оңтүстік-шығыс жағалауындағы Маврикий аралынан ұсталды – Үнді мұхитында 9254 мильдік сапар. Бірнеше балық таңбаланған жерге жақын аймақта қайта ұсталды, бұл бірнеше жылдан кейін кері қозғалыс жасағандығын көрсетеді, бірақ маусымдықты анықтау үшін жеткілікті дерек жоқ.

Жыртқыш және паразиттер

Көк марлин есейгеннен кейін, олардың азаматтар саны аз болады, ең маңыздылары – қасқыр киттер және қысқа тұмсықты мако және үлкен ақ акула сияқты ірі пелагикалық акулалар. Көк марлинде көптеген паразиттер кездеседі, олардың ішінде мынадай топтар бар: Digenea (сорушы құрттар), Didymozoidea (тінді сорушы құрттар), Monogenea (жанау құрттары), Cestoda (таспа құрттар), Nematoda (жұмыр құрттар), Acanthocephala (тікенбас құрттар), копеподтар, барнаклдар және печенье кескіш акулалар.

Коммерциялық балық аулау

Марлин бүкіл әлемде коммерциялық құндылығына ие, 2000 жылы жалпы сомасы 3064 метрикалық тоннаны құрады. Көк марлин популяциясын сақтау жөніндегі күш-жігердің алдында спорттық балықшылар тұр. Жүдеп жүретін балықтарды қадағалау үшін электрондық таңбаларды әзірлеуге жасалған алғашқы әрекеттер Гавайидегі марлинге қатысты, бұл жұмыс Гавайи халықаралық Billfish турниріне қатысушы балықшылармен бірлесіп жүргізілді.