Кіріспе
Лей (Lay's) – әр түрлі дәмдегі картоп чиптерінің бренді, сонымен қатар АҚШ-та осы чип брендін құрған компанияның атауы. Бұл брендті Frito Lay деп те атайды, себебі Лей және Фритос – Frito Lay компаниясы сататын брендтер, ал ол 1965 жылдан бері PepsiCo компаниясының толық құрамындағы еншілес компаниясы болып табылады. Frito Lay АҚШ-та негізінен «Lay's» брендін қолданады, ал басқа елдерде, мысалы, Ұлыбритания мен Ирландияда Walkers, Австралияда Smith's сияқты басқа брендтерді пайдаланады.
Lay's (/l//eɪ//z/) is a brand of potato chips with different flavors, as well as the name of the company that founded the chip brand in the United States. The brand is also referred to as Frito Lay, as both Lay's and Fritos are brands sold by the Frito Lay company, which has been a wholly owned subsidiary of PepsiCo since 1965. Frito Lay primarily uses the brand name "Lay's" in the United States, and uses other brand names in some other countries, such as Walkers in the UK and Ireland, and Smith's in Australia.
Тарих
1932 жылы сатушы Герман Лей Теннесси штатының Нэшвилл қаласында жеңіл тағамдар сататын кәсіп ашты. 1938 жылы ол Атлантадағы, Джорджия штатындағы картоп чиптерін өндіретін "Барретт Фуд Компани" компаниясын сатып алып, оны "H. W. Lay Lingo & Company" деп атады. Лей АҚШ-тың оңтүстігін аралап, машинасының багажынан өнім сатты. 1944 жылы бизнес өз атын "Lay's Lay Lingo Company" деп қысқартты және Берт Ларрды жұлдызды өкілі ретінде пайдаланып, теледидарда жарнама берген алғашқы жеңіл тағам өндіруші болды. 1961 жылы Чарльз Э. Дулин құрған "Frito Company" компаниясы "Lay’s" компаниясымен бірігіп, "Frito Lay Inc." компаниясын құрды. Бұл компания жылдық сатудан 127 миллион доллардан астам табыс тауып, сол кезде кез келген өндіруші үшін ең жоғары көрсеткішті құрады. Содан кейін "Lay’s" өзінің ең танымал слоганын ұсынды: "Бір ғана жей алмайсың!". Чиптердің сатылымы халықаралық деңгейге жетті, оған бірнеше танымал адамдар көмектесті. 1965 жылы "Frito Lay" компаниясының жылдық кірісі 180 миллион доллардан асты, сол кезде компанияда 8000-нан астам қызметкер және 46 өндіріс орны болды. 1965 жылы "Frito Lay" компаниясы "Pepsi Cola Company" компаниясымен бірігіп, "PepsiCo, Inc." компаниясын құрды. 1991 жылы компания чиптерінің жаңа құрамын ұсынды, ол одан да хрустящий және ұзақ сақталады. Содан кейін компания "Wavy Lay’s" өнімдерін дүкендерге енгізді, ол 1994 жылы бүкіл елде танымал болды. 1990 жылдардың ортасы мен соңында "Lay’s" аз калориялы пісірілген және майсыз сорттарын (Lay’s WOW чиптері) ұсынды, олардың құрамында майдың орнына қолданылатын олестра болды. 2000 жылдары компания "қазандықтан пісірілген" сорттарын, сондай-ақ "Pringles" компаниясымен бәсекелесуге арналған, одан да көп өңделген сортты (Lay’s Stax) және әртүрлі дәмдерді ұсынды. 2012 жылы "Frito Lay" өнімдері АҚШ-тың дәмді тағамдар нарығының 59% құрады. 2019 жылдың сәуір айында "PepsiCo" компаниясының үндістандық еншілес компаниясы Гужарат штатындағы төрт фермерді авторлық құқықты бұзғаны үшін сотқа берді, олар "Lay’s" картоп чиптерін өндіру үшін ғана компанияның сауда белгісімен тіркелген картоптың сортын өсіргенін мәлімдеді. Екі жылдан кейін, 2001 жылғы "Өсімдіктердің сорттарын қорғау және фермерлердің құқықтары туралы" заңға сәйкес, сот фермерлердің пайдасына шешім шығарды.
Халықаралық брендтік
Frito Lay негізінен АҚШ-та "Lay's" брендін қолданады, ал басқа елдерде, мысалы, Walkers (Ұлыбритания және Ирландия); Smith's (Австралия); Chipsy (Египет және Батыс Балқан); Tapuchips (Израиль); Margarita (Колумбия); және Sabritas (Мексика) сияқты басқа брендтерді қолданады.
Тамақ туралы ақпарат
Көптеген тағамдар сияқты, Lay's брендтерінде де витаминдер мен минералдар өте аз. Барлық түрлеріндегі витамин С-нің мөлшері күндік қажеттіліктің 10% құрайды, бұл ең жоғары көрсеткіш. Тұздың мөлшері ерекше жоғары, бір порцияда 380 мг натрий бар. Lay's картоп чиптерінің 28 граммдық бір порциясында 160 калория, 10 грамм май, соның ішінде 1 грамм қаныққан май бар. Кетелде пісірілген чипстерде 7-8 грамм май және 1 грамм қаныққан май бар, ал калориясы 140. Lay's Natural чиптерінде 9 грамм май, 2 грамм қаныққан май және 150 калория бар. Stax чиптерінде әдетте 10 грамм май, 2,5 грамм қаныққан май және бір порцияға 160 калория бар. Wavy Lay's чиптері құрамы жағынан кәдімгі Lay's чиптерімен бірдей, бірақ кейбір түрлерінде қаныққан майдың мөлшері 0,5 граммға азайтылған. Бүгінгі таңда барлық брендтерде транс май жоқ. 50 граммдық Lay's BarBQ чиптерінің бір порциясында 270 калория және 17 грамм май бар. Сондай-ақ, онда 270 мг натрий және тәуліктік ұсынылатын витамин С мөлшерінің 15% бар. 1990 жылдардың ортасында ұсынылған пісірілген чипстердің 28 граммдық бір порциясында 1,5 грамм май бар және қаныққан май жоқ. Әр порцияда 110-120 калория бар. Lay's Light чиптерінің 28 граммдық бір порциясында 75 калория бар және май жоқ. Lay's Classic картоп чиптері 2003 жылға дейін сутекті майда пісірілген. Қазір чипстер күнбағыс, жүгері және/немесе канола майынан жасалады.
The baked variety, introduced in the mid 1990s, feature 1.5 grams of fat per one ounce serving, and have no saturated fat. Each serving has 110 to 120 Calories. Lay's Light servings are 75 Calories per ounce and have no fat. Lay's Classic Potato chips were cooked in hydrogenated oil until 2003. Currently, the chips are made with sunflower, corn and/or canola oil.
Халықаралық
Ел сипаттамасыАргентинаPepsiCo компаниясы 2001 жылға дейін Frenchitas атауымен картоп чиптерін сатты. Қазір олар Lay's маркасымен сатылады. АвстралияPepsiCo 1998 жылы The Smith's Snackfood Company компаниясын сатып алды және Thins атауын қолдана отырып, Frito Lay өнімдерін осы белгімен сатты. Thin's Snack Brands Australia (Арноттс иелігінде) компаниясына сатылғаннан кейін, Smith's қысқа уақыт бойы Lay's брендімен картоп чиптерінің желісін шығарды. 2004 жылы Lay's желісі Smith's Crisps деп қайта аталды, ал дәстүрлі Smith's желісі Smith's Crinkles деп қайта аталды. Бұл әлі күнге дейін Австралияда Smith's Crisps-тің тікелей бәсекелесі ретінде сатылады. 2009 жылдан бастап Lay's Австралияда тек Costco-да ғана сатылады, онда олар бір дәмі мен мөлшерінде (500 г жай) сатылады. Олар Австралияда Smith's компаниясы арқылы өндіріледі. БангладешTranscom Group компаниясы Lay's-ті нарыққа шығарды және өндірді, өйткені олар PepsiCo франшизасын елде басқарады. 2023 жылы пайда болды және Lay's India оларға Богра ауданында өз өндіріс зауытын құруға көмектесті. BeneluxLay 2001 жылы атауын өзгерткенге дейін Бельгия мен Нидерландыда Smiths деп аталды. БразилияБұл брендті елде алғаш рет 1999 жылы сатуға тырысты, бірақ ол қысқа уақыттан кейін тоқтатылды. 2004 жылы басқа брендті чипстер Sensações (лит. Сенсация) ескі аудиторияға арналған, дәмді тағамдар. Ол 2013 жылы қайта оралды және содан бері сатылымда. 2021 жылы Sensações бренді Lay's Sensações деп қайта аталды. КанадаLay's сол кезде басқа компания өндіргендіктен, чипстер Hostess деп аталды. 1996 жылы Hostess 1997 жылы Mark Messier және Eric Lindros қатысқан теледидар жарнамасымен Lay's брендіне қайта аталды. КолумбияЧипсы Margarita деген атпен сатылады. Алайда, олар әлі де Lay's деген белгімен сатылады. ЕгипетLay's бір кездері өз таңбасымен сатылған, бірақ жергілікті Chipsy таңбасымен біріктірілген. ИндияКрикетшілер Махендра Сингх Дхони, Гаутам Гамбир және актерлер Сайф Али Хан мен Ранбир Капур Lay's-ті қолдады. 1995 жылы Ruffles Lay's ретінде таныстырылды және ол 1999 жылға дейін осы атауды сақтады. ИзраильLay's таңбасы Strauss Elite компаниясы арқылы Tapuchips (תפוצ'יפס) деген атпен таратылады. СербияLay 2008 жылы PepsiCo сатып алған отандық компания Chipsy ретінде таратылады. Оңтүстік АфрикаLay's-ті Simba Chip компаниясы таратады. Біріккен Араб ӘмірліктеріLay's әр түрлі таңбалар ретінде сатылады. ВьетнамЧипстер 2019 жылы Lay's деп қайта аталмайынша Poca атауымен сатылды. КанадаLay's: Тауық еті қуырылған, Барбекю, Классикалық, Тұз және сірке, Кетчуп, Барлық киімдер, Қышқыл крем және пияз, Диль піскен, Чеддар Джалапено, Теңіз тұзы мен бұрыш, Шоколадты бекон, Крем және пияз, Сиқырлы масала, Томат және қызанақ, Қымыз. Lay's Wavy: Чеддар және қышқыл крем, Түпнұсқа, Тұз және сірке, Хикори барбекю. Lay's Poppables: Теңіз тұзы, Ақ чеддар, Бал барбекю, Қышқыл крем және шие, Теңіз тұзы және сірке. Lay's Lightly Salted: Классикалық, Барбекю, Түпнұсқа. Lay's Stax: Түпнұсқа, Тұз және сірке, Чеддар, Барбекю, Қышқыл крем және пияз. ҚытайСуық және сергітетін (қайың, киви, көкжидек, вишнялы қызанақ және лимон), классикалық дәмдер (америкалық классикалық, итальяндық қызыл ет, мексикалық қызанақ тауығы, Техас қыздырылған барбекю және француз тауығы), қарқынды және ынталандыру (тұмсық және дәмді ыстық ыдыс және ыстық және қышқыл балық шұбы) және Stax (нақты түпнұсқа, жасыл қызанақ, қызанақ, қызыл шаш, саусақ жарып, көміршекті шошқа, қара қамырша көк стейк, теңіз тұзы мен ірімшік, теңіз тұзы мен шоколад, бақша қызанағы, жасыл шай және лимон). ЕгипетChipsy (شيبسى , қысқартылған) сатып алғаннан бері Египеттегі Lay's чипстері (Chipsy деп сатылады) Chipsy дәмдерінің ауқымын және бірігуге дейінгі Lay's дәмдерін мұра етті. Бұл дәмдерге тұз және сірке, ірімшік (әдетте Руми ірімшігіне негізделген және ең танымал дәм), дәмді ірімшік, томат (кечуп негізіндегі дәм), көмірмен пісірілген кебаб, чили және лайм, Пери-пери дәмдері жатады. Forno: Француздық ірімшік, томат және за'атар. Қара бұрыш және тұз, базилик және дәмдеуіштер. Forno Fusion: Құмыра мен лимон, ливандық қоспа, Жерорта теңізі грек қоспасы, тәтті чили мен қышқыл ірімшік. Playz (тоқтатылды): Томат пен қара бұрыш, тауық пен шөптер, ірімшік пен чили. Flamin' Hot: Әдеттегі Flamin' Hot, Flamin' Hot және әк. 2010 жылы ұлттық байқаудан кейін Шампан дәмін қосты. ФранцияLay's: Табиғат, Барбекю, Қуырылған тауық, Паприка, Қымыз қыры, Ірімшік пен пияз, Болонье, Эмманал, Тұз және сірке, Тіпті, Кетчуп, Чизбургер, Крем және пияз, Ечкин ірімшігі. Lay's MAX: Табиғат, Барбекю, Тауық шөппен, Американдық бургерлік соус. Lay's 3D's: Табиғат. Lay's Old Fashioned: Табиғат, Ауылдық шұжық, Ескі үлгідегі қыша. Lay's Country: Табиғат, Юра ірімшігі және қара бұрыш, Кармелденген Роскофф пияз және жаңа ірімшік, Гаронна және майлы шөптер. Lay's Mediterranean: Табиғат, Провинция шөптері. Lay's Fritelle: Табиғат, Эмманал, Бекон. Lay's Mixups: Тұздалған, Ірімшік және шұжық, Ірімшік. Lay's Stax: Түпнұсқа, Барбекю, Қышқыл крем және пияз, Эмманал. Lay's Oven Baked: Табиғат, Шөптер. ГерманияLay's бірнеше түрде сатылады: Шөп майы, Тұз және сірке, Қышқыл крем және қара бұрыш, Тұздалған, Паприка, Қышқыл крем және пияз, Шоколадты бекон, Тәтті паприка, Bugles (Nacho Cheese, Паприка, Түпнұсқа, Қышқыл крем және қара бұрыш), Super Chips (Тұз және паприка), Light (Тұздалған және паприка), Iconic Restaurant Flavours (Pizza Hut Margherita, KFC Original Recipe, Subway Teriyaki) Греция, КипрLay's Tasty Foods және Corina Snacks LTD компанияларымен жасалады және қапталады, Жерорта теңізінің дәмдерімен, оларға Фета ірімшігінің дәмі, Тзатзики, Зәйтүн және томат, Орегано, Теңіз тұзы және қара бұрыш, Пияз және ірімшік, Денгелек коктейлі, Тұз, Тұз және сірке, Барбекю және әртүрлі дәмдер кіреді. Жерорта теңізінің желісінде әр елдің ұнатуына қарай жүзден астам қосалқы түрлері бар. ҮндістанҮндістанда Lay's келесі дәмдерге ие: Америкалық стильдегі пияз және қышқыл крем, Үндістанның сиқырлы масаласы, Испандық томат тангосы, Классикалық тұздалған, Батыс Индияның ыстық және тәтті чили, Чили лимон, Lay's Crispz шөп және пияз. 2015 жылдан бері Maxx таңбасымен Maxx Sizzling барбекю және Maxx Macho чили. 2010 жылы жаңа дәмдер жасау бойынша бәйқау өтті және «Mastana Mango» дәмі таңдалды, бірақ бұл дәм тоқтатылды. Индонезия, Малайзия, Бруней ДаруссаламДәмдері: Бөлек терияки, Классикалық тұздалған, Нори теңіз балдырлары, Пицца, Қуырылған тауық паприкасы, Ұсақ тіл және Fiesta BBQ. Ол индонезиялық PT Indofood Fritolay Makmur компаниясымен шығарылады, ол PT Indofood CBP Sukses Makmur және Seven Up Nederland B. V. арасындағы бірлескен кәсіпорын. МаврикийLay's дәмдері барбекю, тұз және сірке, қуырылған тауық, паприка, пияз және ірімшік сияқты. МексикаКелесі Lay's (Sabritas деп аталады) Мексикада ұлттық деңгейде қол жетімді: Түпнұсқа, Ruffles, Tostitos, Doritos, Cheetos, Pake Taxo, Japoneses (жер жаңғақтары), Cheetos Poffets, Rancheritos, Adobados, Frit os, Churrumais, Caseras, Sabritones, Crujitos және Chicharrón Clásico. НидерландыLay's: Табиғат, Паприка, Болонье, Барбекю шұжық, Patatje Joppie, Ірімшік және пияз, Қыша, Lay's MAX Double Crunch: Сиыр қабырғасы, Қызыл тәтті чили. Lay's MAX: Шоколадты паприка, Түпнұсқа, Patatje Joppie, Heinz томатты кетчуп, Тұз және қара бұрыш, Қыша, Чеддар және пияз. Lay's MAX Strong: Ыстық тауық қанаттары, Чили және лайм, Flamin' Hot. Lay's Iconic Local Flavors: Чипстер майы, Картоп фри соусы. Lay's Iconic Restaurant Flavors: KFC Original Recipe Chicken, Subway Teriyaki, Pizza Hut Margherita. Lay's Super Chips Deep: Америкалық барбекю, Тәтті чили. Lay's Oven Baked: Табиғат, Қуырылған паприка, Жерорта теңізі шөптері, Барбекю. Lay's Oven Baked Crispy Thins: Эмманал ірімшігі, Зәйтүн майы және шөптер. Lay's Oven Baked Crunchy Biscuits: Томат және көк пияз, Паприка және Жерорта теңізі шөптері. Lay's Sensations: Тай тәтті чили, Қызыл тәтті паприка, Мексикалық бұрыштар және крем. Lay's Strong: Чили және лайм, Ыстық тауық қанаттары, Халапеньо және ірімшік. Lay's Hamka's:...