Цифрлық денсаулық саясаты және онлайн платформалар

Кіріспе

Денсаулық сақтау практикасы – жеке онлайн-базарлық.

eHealth – электрондық рецепттер, теледенсаулық немесе электрондық денсаулық сақтау жазбалары (ЭДҚ) сияқты цифрлық процестер, байланыс немесе технологиялармен қолдау көрсетілетін денсаулық сақтау қызметтерін сипаттайды. Денсаулық сақтауда электрондық процестерді пайдалану кем дегенде 1990 жылдарға дейін жетеді. Терминнің қолданылуы әртүрлі: ол сол кездегі «интернет-медицинаны» ғана емес, сонымен қатар «компьютерлер мен медицинаға қатысты барлық нәрсені» қамтиды. 2005 жылғы зерттеуде 51 ерекше анықтама табылды. Кейбіреулер оны денсаулық сақтау саласындағы электрондық/цифрлық процестерді қамтитын кең анықтамамен денсаулық сақтау информатикасымен алмастыруға болатынын айтады, ал басқалары оны интернетті пайдаланатын денсаулық сақтау практикасының тар мағынасында қолданады. Бұл термин mHealth немесе m Health деп аталатын денсаулық сақтау қосымшалары мен ұялы телефондағы сілтемелерді де қамтуы мүмкін. eHealth-тің негізгі компоненттері – электрондық денсаулық сақтау жазбалары (ЭДҚ), телемедицина, денсаулық сақтау туралы ақпарат алмасу, мобильді денсаулық сақтау қосымшалары, киілетін құрылғылар және онлайн денсаулық сақтау туралы ақпарат. Бұл технологиялар денсаулық сақтау қызметкерлеріне, науқастарға және басқа да мүдделі тараптарға денсаулық сақтау туралы ақпаратты тиімдірек алуға, басқаруға және алмасуға мүмкіндік береді, соның нәтижесінде қарым-қатынас жақсарып, дұрыс шешімдер қабылданады және денсаулық сақтаудың жалпы нәтижелеріне оң әсер етеді.

Даулы анықтама

Бірнеше автор терминнің өзгерулі қолданылуын атап өтті; денсаулық сақтауда интернетті пайдалануға қатысты, немесе жалпы алғанда денсаулық сақтауда компьютерлерді қолдануға қатысты. Әртүрлі авторлар терминнің эволюциясын және оның қолданылуын, сондай-ақ оның денсаулық сақтау информатикасы мен денсаулық сақтау саласындағы өзгерістерге қалай сәйкес келетінін қарастырды. Oh және авторлар тобы 2005 жылы терминнің қолданылуын жүйелі түрде қарап шығып, электрондық денсаулық сақтауды бүгінгі денсаулық сақтаудағы технологиялық тақырыптар жиынтығы ретінде анықтады, бұл әсіресе коммерция, іс-қимылдар, мүдделі тараптар, нәтижелер, орындар немесе перспективаларға негізделген. Осы анықтамаға сәйкес, электрондық денсаулық сақтау сауаттылығы алты түрлі сауаттылықты қамтиды: дәстүрлі (оқу және санау сауаттылығы), ақпарат, медиа, денсаулық, компьютерлік және ғылыми сауаттылық. Бұлардың ішінде медиа және компьютерлік сауаттылық интернет контекстіне тән, ал электрондық денсаулық сақтау медиа сауаттылығы – бұл медианың субъективтілігі немесе көзқарасы туралы білу, медиа хабарламаларынан ашық және жасырын мағынаны ажырата алу және медиа хабарламаларынан мағына шығару қабілеті. Әдебиетте медиа мүмкіндіктерінің немесе тиімділігінің басқа да анықтамалары бар, бірақ олар интернеттегі денсаулық туралы ақпаратқа қатысты емес. Электрондық денсаулық сақтау сауаттылығының жиынтық дағдыларына ие болу денсаулық сақтау тұтынушыларына денсаулық мақсатында интернетті пайдаланудан оң нәтижелерге қол жеткізуге мүмкіндік береді. Электрондық денсаулық сақтау сауаттылығы тұтынушыларды зияннан қорғауға және денсаулыққа қатысты хабардар шешімдер қабылдауға толыққанды қатысуға ықпал етеді. Электрондық денсаулық сақтау сауаттылығы жоғары адамдар интернетте сенімсіз ақпаратқа тап болу қаупін жақсы біледі. 2018 жылы тарихында алғаш рет қарт адамдардың саны балалардың санын басып өтті. Осы жас тобы үшін көбірек қырлы тәсіл қажет, өйткені олар созылмалы ауруларға, дәрі-дәрмектерге қарсы көрсетілімдерге және ұмытшақтық сияқты басқа да жасқа байланысты қиындықтарға бейім. Электрондық денсаулық сақтау осы барлық жағдайларда өте пайдалы қызметтер ұсынады, дұрыс қолданылған жағдайда қарт науқастың өмір сапасын едәуір жақсартады.

Several authors have noted the variable usage in the term; from being specific to the use of the Internet in healthcare to being generally around any use of computers in healthcare. Various authors have considered the evolution of the term and its usage and how this maps to changes in health informatics and healthcare generally. Oh et al., in a 2005 systematic review of the term's usage, offered the definition of eHealth as a set of technological themes in health today, more specifically based on commerce, activities, stakeholders, outcomes, locations, or perspectives. According to this definition, eHealth literacy encompasses six types of literacy: traditional (literacy and numeracy), information, media, health, computer, and scientific. Of these, media and computer literacies are unique to the Internet context, with eHealth media literacy being the awareness of media bias or perspective, the ability to discern both explicit and implicit meaning from media messages, and to derive meaning from media messages. The literature includes other definitions of perceived media capability or efficacy, but these were not specific to health information on the Internet. Having the composite skills of eHealth literacy allows health consumers to achieve positive outcomes from using the Internet for health purposes. eHealth literacy has the potential to both protect consumers from harm and empower them to fully participate in informed health related decision making. People with high levels of eHealth literacy are also more aware of the risk of encountering unreliable information on the Internet On the other hand, the extension of digital resources to the health domain in the form of eHealth literacy can also create new gaps between health consumers. The population of elderly people surpassed the number of children for the first time in history in 2018. A more multi faceted approach is necessary for this age group, because they are more susceptible to chronic disease, contraindications of medication, and other age related setbacks like forgetfulness. Ehealth offers services that can be very helpful for all of these scenarios, making an elderly patient's quality of life substantially better with proper use.

Деректер алмасу

Электрондық денсаулық сақтау құралдарын кеңінен пайдалануға кедеріс келтіретін факторлардың бірі – пациенттердің жеке деректеріне, әсіресе электрондық пациенттік тіркемеге (ЭПТ) қатысты құпиялылық туралы алаңдаушылық. Бұл басты мәселе деректердің құпиялылығын сақтаумен байланысты. Құпиялылығы қамтамасыз етілмеген деректерге де қатысты алаңдаушылықтар бар. Әрбір медициналық мекеменің өзіндік терминологиясы мен диагностикалық құралдары болғандықтан, ақпарат алмасуды стандарттау үшін халықаралық медициналық стандарттармен үйлесімді әртүрлі кодтау жүйелері қолданылуы мүмкін. Мұндай деректерді тасымалдауды қамтамасыз ететін жүйелер көбінесе Денсаулық сақтау ақпараттық алмасуы (HIE) деп аталады. Бұрын айтылған электрондық денсаулық сақтаудың екі түрі бар: алдыңғы және артқы жақтан деректер алмасу. Алдыңғы жақтанғы алмасу әдетте пациенттің қатысуын қамтиды, ал артқы жақтанғы алмасуда пациент қатыспайды. Алдыңғы жақтанғы алмасудың қарапайым мысалы – пациенттің жазылған жараның суретін ұялы телефонымен түсіріп, оны бақылау үшін отбасылық дәрігеріне электрондық пошта арқылы жіберуі. Мұндай әрекет ауруханаға барудың қымбат шығындарын болдырмауы мүмкін. Артқы жақтанғы алмасудың кең таралған мысалы – демалысқа кеткен пациенттің дәрігерге қаралуы, ол пациенттің медициналық жазбаларына, мысалы, дәрілердің рецепттеріне, рентген суреттеріне немесе қан талдауының нәтижелеріне қол жеткізуді сұрауы. Мұндай әрекет пациенттің аллергиясын немесе басқа да бұрынғы ауруларын анықтауға көмектеседі.

Тезаурус

Электрондық денсаулық сақтау саласындағы e Diabetes сияқты табысты жобалар деректер алмасуын жеңілдету үшін анықтамалар жинағының қажеттігін көрсетті. Созылмалы аурулары бар пациенттерге көмектесудегі (мысалы, диабетпен ауыратын науқастардағы) түрлі медициналық мекемелерде белгілі бір терминдер мен іс-әрекеттер жиынтығы бар, бұл стандартты коммуникация алмасуды оңайластырады, алмасуды науқас немесе күтуші бастауына қарамастан. Әдетте, түсіндірмелі диагностикалық ақпарат (мысалы, стандартты ICD-10) қауіпсіздігі төмен түрде алмасуы мүмкін, ал жеке ақпарат (мысалы, пациенттің жеке мәліметтері) қорғалған болуы керек. Электрондық денсаулық сақтау осы ақпарат ағындарының екеуін де басқарады, сонымен қатар деректер алмасу сапасын қамтамасыз етеді.

Алғашқы қолданушылар

Ұзақ мерзімді (созылмалы) аурулармен өмір сүретін науқастар уақыт өте келе өз күтіміне қатысты процестер туралы терең білім жинақтайды және олардың жағдайын басқарудың белгілі бір тәртібін қалыптастырады. Мұндай тәртіпке келген науқастар үшін электрондық денсаулық сақтау жүйелерін енгізу салыстырмалы түрде оңай болады.

Е-психикалық денсаулық

Электрондық психикалық денсаулық көбінесе психикалық денсаулық жағдайларына қатысты интернет негізіндегі араласулар мен қолдауды білдіреді. Алайда, ол әлеуметтік желілер, стационарлық және ұялы телефондарды қоса алғанда, ақпараттық және коммуникациялық технологияларды пайдалануға да қатысты болуы мүмкін. Электрондық психикалық денсаулық қызметтеріне ақпарат, өзара қолдау көрсету, компьютерлік және интернет бағдарламалары, виртуалды қолданбалар мен ойындар, сондай-ақ білікті мамандармен нақты уақыттағы байланыс кіреді. Бағдарламалар телефон арқылы және интерактивті дауыстық жауап (IVR) жүйесі арқылы да жеткізілуі мүмкін. Психикалық ауруларға алкоголь және есірткіге тәуелділік, депрессия, деменция және Альцгеймер ауруы сияқты көңіл-күйдің өзгеруіне байланысты аурулар, шизофрения және қылық аурулары жатады. Электрондық психикалық денсаулық араласуларының көп бөлігі депрессия мен қылықты, құмар ойындарды және апаттан кейінгі психикалық денсаулықты емдеуге бағытталған.

Артықшылықтары мен кемшіліктері

Электрондық психикалық денсаулық саудаға арзан, оңай қол жетімділік және пайдаланушыларға анонимділік ұсыну сияқты бірнеше артықшылықтар береді. Дегенмен, емдеудің сенімділігі, пайдаланушының жеке өмірі және құпиялылығына қатысты алаңдаушылықтар сияқты бірқатар кемшіліктері де бар. Онлайн қауіпсіздік пайдаланушылардың жеке өмірі мен құпиялылығын қорғау үшін тиісті сақтық шараларын енгізуді қамтиды. Бұған пайдаланушы деректерін дұрыс жинау және өңдеу, деректерді рұқсатсыз қол жеткізуден және өзгертуден қорғау, сондай-ақ деректерді қауіпсіз сақтау кіреді. Техникалық қиындықтар да назарда болу керек. Барлық технология түрлерінде күтпеген қиындықтар немесе бұзушылықтар болуы мүмкін, бұл планшеттер, компьютерлер және сымсыз медициналық құрылғыларды да қамтиды. Электрондық денсаулық пациенттің функционалды Wi-Fi байланысына да өте тәуелді, бұл сарапшының көмегінсіз шешілмейтін мәселе болуы мүмкін. Бұл психология, клиникалық әлеуметтік жұмыс, отбасылық және некелік терапия, психикалық денсаулық кеңес беру сияқты көптеген салаларда қолданылады. Бұл үрдістің күшін көрсететіндей, электрондық психикалық денсаулық қозғалысының өзінің халықаралық ұйымы – Онлайн психикалық денсаулықты зерттеу халықаралық қоғамы бар. Алайда, электрондық психикалық денсаулықты клиникалық тәжірибеге және денсаулық сақтау жүйелеріне енгізу әлі де шектеулі және фрагментті болып қала береді.

Бағдарламалар

Қазіргі уақытта алаңдаушылық пен депрессияны емдеуге арналған кем дегенде бес бағдарлама бар. Ұлыбританияның Ұлттық денсаулық сақтау және күтім саласындағы үздік институты бірнеше бағдарламаларды бастапқы медициналық көмекте тиімді деп таныды. Олардың қатарында – қорқынышпен ауыратын адамдарды емдеуге арналған мәтіндік когнитивті-мінездік терапия бағдарламасы және алаңдаушылық пен депрессияға арналған "Блюзді жеңу" – мәтіндік, мультфильмдік және бейне КБТ бағдарламасы. Австралия үкіметі бастапқы медициналық көмек үшін екі бағдарламаны қолдады. Біріншісі – Anxiety Online, ол мазасыздық, депрессия және тамақтану бұзылыстарымен күресетіндерге арналған мәтіндік бағдарлама, ал екіншісі – THIS WAY UP, мазасыздық және депрессиялық бұзылыстарға арналған интерактивті мәтіндік, мультфильмдік және бейне бағдарламалар жиынтығы. Тағы бір бағдарлама – iFightDepression, көп тілді, тегін веб-құрал, оны дәрігер немесе психотерапевт басшылығымен депрессияның жеңіл түрлерін өздігінен басқару үшін пайдалануға болады. Темекі тастауға қатысты да көптеген онлайн бағдарламалар бар. QuitCoach – бұл пайдаланушының темекі тастау туралы сұрақтарға берген жауаптарына және сайтқа кірген сайын жекелендірілетін жеке жоспар. "Тың тартудан арылу" бағдарламасы пайдаланушыларды ақпарат пен тапсырмалар ұсынатын модульдерге бөлінген сабақтар арқылы жетелейді. Модульдер қатысушыларды темекі тастауға дайындалу, темекі тастау және қайталамаудың алдын алу қадамдары арқылы бағыттайды. Басқа да интернет бағдарламалары белгілі бір ауруларды емдеуді зерттеу мақсатымен әзірленді. Мысалы, құмар ойындарға қатысты онлайн-сабақ осы әдісті емдеу ретінде сынау үшін әзірленді.

Кибермедицина

Кибермедицина – интернетті медициналық қызметтерді ұсыну үшін пайдалану, мысалы, медициналық консультациялар мен дәрі-дәрмектерді тағайындау. Бұл телемедицинаның жалғасы, онда дәрігерлер телефон немесе факс арқылы қашықтан пациенттерге кеңес беретін және емдейтін. Кибермедицина қазірдің өзінде шағын жобаларда қолданылуда, онда бастапқы медициналық көмек ортасынан дәрігерге суреттер жіберіледі, дәрігер жағдайды бағалап, пациентке тиімді емді ұсынады. Бұл тәсілге дерматология саласы өте қолайлы, онда аурухана мамандарына бөртпелердің суреттері жіберіледі, олар ем алу үшін жолдау қажеттігін анықтайды. Бұл сала онлайн "дәрігерден сұраңыз" қызметтерін де қамтиды, олар пациенттерге медициналық мамандармен тікелей, ақылы консультацияларға (әр түрлі деңгейде) қол жеткізуге мүмкіндік береді (мысалы, Bundoo.com, Teladoc және Ask The Doctor). Кибердәрігер, Ұлыбританияда Киберфизикалық саяхатшы деп аталады, интернет арқылы кеңес беретін және виртуалды пациенттерді емдейтін медициналық маман, олар жеке-жеке кездеспейді. Бұл медицинаның жаңа саласы, оны әскерилер мен оқу ауруханалары қолданады, олар белгілі бір медициналық орталықта ғана қолжетімді ерекше емдеу үшін сапарға шығар алдында пациенттерге онлайн кеңес береді. Өзін-өзі бақылау құрылғыларының ең үлкен артықшылығы – үшінші тарап ауруханаларының қымбат және ұзаққа созылатын тестілерін жүргізу қажеттілігін жою. Бұл құрылғылар жеке денсаулықты басқару саласында маңызды жетістік. Өзін-өзі бақылауға арналған медициналық құрылғылар көптеген түрде кездеседі. Мысалы, Nike+ FuelBand – бұл бастапқы қадамдарды санаушының өңделген нұсқасы. Басқа бақылау құрылғылары медициналық маңызы бар. Мұндай құрылғылардың бірі – қандағы глюкоза деңгейін өлшеуге арналған құрылғы. Бұл құрылғыны тек қант диабетімен ауыратын пациенттер ғана пайдалана алады және олардың қандағы глюкоза деңгейін өлшеуге мүмкіндік береді. Бұл өте нақты әдіс, ал нәтижелер дереу қолжетімді. Алайда, бұл құрылғы Nike+ FuelBand сияқты өзін-өзі бақылау құрылғысынан толығымен тәуелсіз емес, себебі оны пайдалану алдында пациент белгілі бір білім алуы керек. Глюкоза деңгейі мен диета мен жаттығудың әсерін байланыстыра білу қажет. Сонымен қатар, пайдаланушылар емдеу нәтижелерге байланысты қалай түзету керектігін түсінуі керек. Басқаша айтқанда, нәтижелер тек статикалық өлшемдер емес. Денсаулықты өзін-өзі бақылау құрылғыларына сұраныс артып келеді, өйткені соңғы жылдары сымсыз денсаулық сақтау технологиялары кеңінен танымал болды. Шындығында, 2016 жылға қарай денсаулықты өзін-өзі бақылау құрылғылары сымсыз медициналық құрылғылардың 80% құрауы күтілуде. Бұл құрылғылардың басты артықшылығы – тұтынушылар үшін ақпараттың жылдамдығы. Соңғы он жылда смартфондар мен планшеттер сияқты мобильді құрылғыларға қолжетімділік едәуір артты. Бұл пайдаланушыларға көптеген шеткі құрылғыларда нақты уақыт ақпаратына қол жеткізуді жеңілдетті. Денсаулықты өзін-өзі бақылау құрылғыларын жақсартуға әлі де көп жұмыс жасау қажет. Осы киілетін құрылғылардың көпшілігі жеке пайдаланушыға тікелей деректерді ұсынуда өте жақсы болғанымен, ең үлкен міндет – осы деректерді тиімді пайдалану болып табылады. Қандағы глюкоза деңгейін өлшеуіш пайдаланушыға нәтижелерге негізделген әрекет етуге мүмкіндік берсе де, пульс, ЭКГ сигналдары және калориялар сияқты өлшемдер міндетті түрде жеке адамның денсаулығын басқаруға белсенді түрде бағытталмайды. Тұтынушыларды құрылғылар тіркеген сандық өлшемдерден басқа сапалық кері байланыс та қызықтырады.

Cybermedicine is the use of the Internet to deliver medical services, such as medical consultations and drug prescriptions. It is the successor to telemedicine, wherein doctors would consult and treat patients remotely via telephone or fax. Cybermedicine is already being used in small projects where images are transmitted from a primary care setting to a medical specialist, who comments on the case and suggests which intervention might benefit the patient. A field that lends itself to this approach is dermatology, where images of an eruption are communicated to a hospital specialist who determines if referral is necessary. The field has also expanded to include online "ask the doctor" services that allow patients direct, paid access to consultations (with varying degrees of depth) with medical professionals (examples include Bundoo. com, Teladoc, and Ask The Doctor). A Cyber Doctor, known in the UK as a Cyber Physician, is a medical professional who does consultation via the internet, treating virtual patients, who may never meet face to face. This is a new area of medicine which has been utilized by the armed forces and teaching hospitals offering online consultation to patients before making their decision to travel for unique medical treatment only offered at a particular medical facility. The biggest benefit to self monitoring devices is the elimination of the necessity for third party hospitals to run tests, which are both expensive and lengthy. These devices are an important advancement in the field of personal health management. Self monitoring healthcare devices exist in many forms. An example is the Nike+ FuelBand, which is a modified version of the original pedometer. Other monitoring devices have more medical relevance. A well known device of this type is the blood glucose monitor. The use of this device is restricted to diabetic patients and allows users to measure the blood glucose levels in their body. It is extremely quantitative and the results are available instantaneously. However, this device is not as independent of a self monitoring device as the Nike+ Fuelband because it requires some patient education before use. One needs to be able to make connections between the levels of glucose and the effect of diet and exercise. In addition, the users must also understand how the treatment should be adjusted based on the results. In other words, the results are not just static measurements. The demand for self monitoring health devices is skyrocketing, as wireless health technologies have become especially popular in the last few years. In fact, it is expected that by 2016, self monitoring health devices will account for 80% of wireless medical devices. The key selling point for these devices is the mobility of information for consumers. The accessibility of mobile devices such as smartphones and tablets has increased significantly within the past decade. This has made it easier for users to access real time information in a number of peripheral devices. There are still many future improvements for self monitoring healthcare devices. Although most of these wearable devices have been excellent at providing direct data to the individual user, the biggest task which remains at hand is how to effectively use this data. Although the blood glucose monitor allows the user to take action based on the results, measurements such as the pulse rate, EKG signals, and calories do not necessarily serve to actively guide an individual's personal healthcare management. Consumers are interested in qualitative feedback in addition to the quantitative measurements recorded by the devices.

COVID-19 кезінде электрондық денсаулық сақтау

Бүкіл әлемге әсер еткен пандемия көптеген адамдарға жеке медициналық көмек алуды өте қиын етті. Қарт азаматтар мен созылмалы аурулары бар адамдар орташа салауатты адамнан гөрі қауіптірақ болғандықтан, олар көпшіліктен көбірек зардап шекті. Аурудың таралу және/немесе жұқтыру қауіпін азайту үшін жеке кездесулерден телемедицинаға ауысу қажет болды. Пандемия кезінде телесаулықты қажеттілікпен пайдалану оның артықшылықтары мен кемшіліктерін көрсетті, бұл осы саланың дамуын үдетті. COVID-19 пандемиясы кезінде eHealth бойынша пайдаланушылардың пікірлері өте жағымды болды, нәтижесінде көптеген науқастар мен денсаулық сақтау қызметкерлері пандемия аяқталғаннан кейін де осы әдісті қолданатындарын мәлімдеді. Мысалы, Бенинде жаңбырлы маусымда су тасқынынан ауруханаларға қол жеткізу қиын болады, ал Африка бойынша халық тығыздығының төмендігі, ауа райының қолайсыз жағдайы және көптеген африкалық елдердегі қаржылық қиындықтар африкалықтардың көп бөлігін медициналық көмек алуда қиын жағдайға түсірді. Көптеген аймақтарда ғана емес, жеткілікті мекемелер мен білікті мамандар жетіспейді, сонымен қатар шалғай ауылдарда интернетке немесе тіпті тұрақты электр қуатына қол жеткізу мүмкін болмағандықтан электрондық денсаулық сақтауға да қол жеткізу жоқ. Кенияда тұратын халықтың шамамен 13 пайызы денсаулық сақтанумен қамтамасыз етілген. Сахарадан оңтүстікке қарай орналасқан Африкадағы денсаулық сақтауға жұмсалатын шығынның көп бөлігі өз қаражатынан төленеді, бұл жыл сайын миллиондаған адамды кедейлікке итермелейді. Бұл мәселені шешуге Кениядағы M PESA сервисі көмектесе алады. Бұл мобильді платформа пациенттердің қажеттіліктері туралы толық ақпаратты қамтамасыз етеді, медициналық тауарларға қол жеткізуге және қаржыларын тиімді басқаруға мүмкіндік береді. Интернет байланысы мен электрондық денсаулық сақтаудың артықшылықтарын осы аймақтарға спутниктік кеңжолақты технология арқылы жеткізуге болады, ал спутниктік байланыс жердегі байланыс шектеулі немесе нашар сапада болған жағдайларда кең аумақты жылдам байланыс қамтамасыз ететін жалғыз шешім болып табылады. Электрондық денсаулық сақтауды пайдалану бойынша халықаралық ережелер жоқ, себебі көптеген факторлар бар, мысалы, бұл мәселе бойынша білімсіздік, инфрақұрылымдық мәселелер, денсаулық сақтау мамандарының біліктілігі және денсаулық сақтау жоспарларының жетіспеуі. Сондай-ақ, eHealth-тің тиімділігі пациенттің жағдайына да байланысты екенін атап өту керек. Кейбір зерттеушілер онлайн денсаулық сақтау жеке медициналық көмекке қосымша ретінде тиімді болуы мүмкін деп санайды.

The pandemic that impacted the entire world made it extremely difficult for vast amounts of people to receive adequate healthcare in person. Elderly citizens and people with chronic health conditions were at more risk than the average healthy human, therefore they were more adversely affected than most. The switch from in person to telehealth appointments and interventions was necessary to reduce the risks of spreading and/or contracting the disease. The forced use of telehealth during the pandemic highlighted its strengths and weaknesses, which accelerated the progression of this medium. The user feedback on eHealth during the COVID 19 pandemic was very positive, and consequently many patients and healthcare providers reported that they will continue to use this method of healthcare following the pandemic. For example, in Benin, hospitals often can become inaccessible due to flooding during the rainy season and across Africa, the low population density, along with severe weather conditions and the difficult financial situation in many African states, has meant that the majority of the African people are badly disadvantaged in medical care. In many regions there is not only a significant lack of facilities and trained health professionals, but also no access to eHealth because there is also no internet access in remote villages, or even a reliable electricity supply. Approximately 13 percent of people who live in Kenya have health insurance. A majority of the total health expenditure in sub Saharan Africa was paid out of pocket, which forces millions into poverty yearly. A Kenyan service by the name of M PESA may offer a solution to this problem. This mobile platform provides full transparency of patients needs and allows access to medical products and the ability to efficiently manage their funding. Internet connectivity, and the benefits of eHealth, can be brought to these regions using satellite broadband technology, and satellite is often the only solution where terrestrial access may be limited, or poor quality, and one that can provide a fast connection over a vast coverage area. There are no international guidelines for the usage of eHealth due to many variables such as ignorance on the matter, infrastructure issues, quality of healthcare professionals and lack of healthcare plans. It should also be stated that the effectiveness of eHealth is also dependent on the patient's condition. Some researchers believe that online healthcare may be most efficient as a supplement to in person care.