Кіріспе

1934 жылы Уильям Дитерленің түсірген фильмі

«Мадам Дюбарри» – Уильям Дитерле режиссерлік еткен, Долорес дель Рио, Реджинальд Оуэн, Виктор Жори және Осгуд Перкинс актерлары ойнаған 1934 жылғы американдық тарихи фильм. Фильм Франция королі Людовик XV-нің соңғы сүйіктісі – мадам Дюбарридің өмірін көрсетеді. Бұл фильм мадам Дюбарриге қатысты деректілік тұрғысынан толыққанды емес болғанымен, мадам Дюбарри тірі болған кездегі антиквариат пен зергерлік бұйымдарды қамтиды. Фильм Голливуд өндіріс кодексінің күшіне енген кезеңде монтаждалып, сол заманғы цензура органдарымен көптеген қиындықтарға тап болды. 1934 жылдың 27 мамырындағы «Нью-Йорк Таймс» газетінің «Батыс майданындағы студиялық қызмет» деген мақаласында цензураның «қаттырақ талап етуіне» назар салынды және фильмнен бір жарым рулондағы кадрлар, оның ішінде жатын бөлмедегі сахна кесілгені айтылды.

Сюжет

Людовик XV, Францияның орта ғасырдағы ләззатқа құмар патшасы, 60 жасқа жуықтап қалды. Оның әйелі мен маңызды және жақын бұрынғы сүйіктісі Мадам де Помпадурдың екеуі де қайтыс болғандықтан, ол өзін ер адам ретінде құрметтейтін жаңа серікке зәру болады, патшалық иелік ететін адам ретінде емес. Ол Мадам де Помпадурдың құрметіне құрылған, қызметші қыздар мен болашақ патшалық сүйіктілердің «мектебі» болған Елендер паркінде мұндай әйелді таба алмайды. Бірақ оның сарайдағы кеңесшісі, Ришелье герцогы, (оны сүйіктісі немесе тұтынушысы деп күдіктенеді) қарапайым халықтан келген Жанна дю Барриді біледі. Ол көңілді, еркін рухты, тек жақсы көңіл күйге ұмтылатын жас әйел. Ол оны Людовикке таныстырады, ол оның көңілін жаулайды. Ол Версальға көшіп келеді, онда Людовик оған қымбат сыйлықтар сыйлайды, ал ол оны өзгермелі көңіл күйімен және қиындықтармен қызықтырады. Олардың қарым-қатынасының басында ол Людовикпен жаздан мұзға отыруды талап етеді, ал сарай басқарушысы Лебель Париждегі барлық қантты сатып алып, мұзға төсеуге мәжбүр болады. Дю Барри мен Людовик біраз уақыт көңілді болады, бірақ Людовиктің үш қызы мен олардың досы Гранмон герцогинясы ашуланып, премьер-министр Шойзельмен бірге оны сарайдан қууға тырысады. Ришельедің туысы, адал шенеунік Айгюльон герцогы, Людовик пен Дю Барриді Францияны ысырапшылдықпен құртқаны үшін айыптайды және Англиямен соғыс бастауға қарсы шығады, соны Шойзель қалайды. Шойзель Дю Барридің ресми тұсаукесерін бұзып, оның киімдерін және паригін ұрлап, оны ұсынуға тиіс болған ақсүйек әйелді ұрлап кетеді. Сонда Дю Барри сот жиналысына түнгі көйлектің үстінен киген киімімен келеді, ал Людовик ашуланып кетеді, бірақ кейін бұрылып, оны соңынан келуге шақырады. Дю Барри Шойзельге кек қайтарады, оны сүйкімділікпен баурап, оған сыйлық уәдесін береді және Людовик оны онымен еркіндікке тырысқанда ұстап алатын жағдайға түсіреді. Людовик Шойзельді жұмыстан босатады және Д’Айгюльонды премьер-министр етеді, ал Англиямен соғыс болдырмайды, бұл ағылшын елшісін таң қалдырады, себебі мұндай маңызды нәтижеге қарапайым себеп әкелді. Людовиктің баяу, ұқыпты немересі және мұрагері, Дофин Людовик, Австрия ханшайымы Мария Антуанеттаға құда болады, ал Дю Барри Людовик пен Дофинмен бірге шекараға барып, оны қарсы алуға кетеді. Мария Антуанетта оны елемейді, ол оны жақсы көңіл күймен қабылдайды. Көлемді тойдан кейін, дауыл болады, ал Дофин үйлену түнін Мария Антуанеттаға жұбатудың орнына ауа райының себептерін түсіндірумен өткізеді. Людовик Францияның игілігі үшін Дю Барримен өмірдің мән-жайы туралы сөйлесуін сұрайды. Мария Антуанетта мен оның жаңа одақтастары, Людовиктің қарындастары мен Гранмон герцогинясы, жабық есіктің артында Дю Барри мен Дофинді тапқанда ашуланады, бірақ ештеңе болмайды. Олар бір-біріне айқайлағанда Людовик құлап қалады. Дю Барри оның сүйікті дала гүлдерін жинап, оның отбасы мен дәрігерлер тастап кеткен кезде, оның өлім төсегіне барады. Олар бірге қуанты сәттерді еске алады, ал ол қайтыс болады. Дю Барри кетуге дайындалып жатқанда, оған Людовик берген қамалдан айырылып, басқа қамалға қамалуға бұйрық келеді. Ол Мария Антуанетта мен Дофинге, қазір Людовик XVI-ға, қысыммен қоштасады және екі офицердің арасында, олармен қарым-қатынас кезінде Людовикке айтқан қарапайым әнді жылап ән салайды.

Қабылдау

1934 жылдың 25 қазанында «Нью-Йорк Таймс» газетінің сыншысы Андре Сеннвальд осы «әдемі лакталған тарихи фильмге» шолу жазып, Долорес Дель Рионың «сәнді және қоңыр келбеті графшаға хор қызының барлық көріктілігін сыйлағанын, бірақ тарихтағы әйгілі куртизанка ретінде экранда толыққанды тірілмейтінін» байқады. «Оның кейінгі ұрпақтардың қиялын қалай оятқанын сіз біле алмайсыз». Дегенмен, Сеннвальд фильмнің көп бөлігін мақтап, әсіресе Оуэнстің Францияның соңғы королінің рөлін сомдағанын атап өтті: «Азғын Луи мен оның тартымды сүйіктісі туралы әзіл-қалжыңды әңгіме ретінде, француз қазынасынан 100,000,000 ливрді қалай жымқырғанын көрсетуге тырысқандықтан, оның мақсаты оның жамандығын көрсету болғанымен, көрерменді гильотина оған лайықты жаза екеніне көндіреді». «Мадам Дю Барри» әлемдегі ең танымал сәнді әйелдердің бірі туралы түпкілікті экран шедеврі болмаса да, ол әрқашан жағымды және кейде жарқырап тұрады. Ол ұнтақталған перукаларын және зергерлік қылыштарын тамаша киеді және тарихи шындыққа тым берілмейді. Дель Рио мысқаның әдемі мойнын кейбір құштар және арсыз сәттерінде бұруға рұқсат сұрағаныңызбен бірге, Реджинальд Оуэннің Луи Куинз рөліндегі тамаша ойынын да бағалайсыз. Оуэннің баға жетпес Луисін қолдау үшін Осгуд Перкинс Ришелье рөлінде және Виктор Джори д’Айгюльон рөлінде сомдаған бірнеше талантты актерлер бар – екі маңызды рөл, алайда сценарийде олардың сюжеттегі нақты орны шатасуға әкелуі мүмкін.

Бұл фильм Warner Bros. үшін кассалық сәтсіздікке ұшырады.