Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Метаплазия – жасуша түрінің басқа жасуша түріне өзгеруі. Жасушалардың бір түрінен екіншісіне ауысуы қалыпты жетілу процесінің бөлігі болуы мүмкін, немесе қандай да бір бұзылыс тудыратын фактордың нәтижесі болуы мүмкін. Түсіндіретін болсақ, бастапқы жасушалар өз ортасына төтеп беруге жеткілікті күшті болмайды, сондықтан олар өз ортасына жақсы бейімделген басқа жасуша түріне айналады. Метаплазияға себеп болған фактор жойылса немесе тоқтаса, тіндер қалыпты дифференциациялану үлгісіне оралады. Метаплазия дисплазиядан өзгеше және қатерлі ісік емес. Сондай-ақ, ол гетероплазиядан да ерекшеленеді, ол – цитологиялық және гистологиялық элементтердің спонтанды түрде бұзылып өсуі. Бүгінгі таңда метапластикалық өзгерістер көбінесе канцерогенездің бастапқы кезеңі деп есептеледі, әсіресе бұрын қатерлі ісігі болған немесе канцерогендік өзгерістерге осал екені белгілі адамдар үшін. Сондықтан метапластикалық өзгерістерді қатерлі ісікке ұласуына жол бермеу үшін дереу хирургиялық немесе медициналық араласу қажеттілігі бар, қатерлі ісікке дейінгі жағдай ретінде қарастырады.
Metaplasia is the transformation of a cell type to another cell type. The change from one type of cell to another may be part of a normal maturation process, or caused by some sort of abnormal stimulus. In simplistic terms, it is as if the original cells are not robust enough to withstand their environment, so they transform into another cell type better suited to their environment. If the stimulus causing metaplasia is removed or ceases, tissues return to their normal pattern of differentiation. Metaplasia is not synonymous with dysplasia, and is not considered to be an actual cancer. It is also contrasted with heteroplasia, which is the spontaneous abnormal growth of cytologic and histologic elements. Today, metaplastic changes are usually considered to be an early phase of carcinogenesis, specifically for those with a history of cancers or who are known to be susceptible to carcinogenic changes. Metaplastic change is thus often viewed as a premalignant condition that requires immediate intervention, either surgical or medical, lest it lead to cancer via malignant transformation.
Себептер
Жасушалар физиологиялық немесе патологиялық стресске тап болғанда, олар бірнеше тәсілмен бейімделеді, соның бірі – метаплазия. Бұл ортаның өзгеруіне (физиологиялық метаплазия) немесе созылмалы физикалық немесе химиялық тітіркендіруге жауап ретінде пайда болатын қатерсіз (яғни, қатерлі емес) өзгеріс. Патологиялық тітіркендірудің бір мысалы – темекі түтіні, ол тыныс жолдарының ішкі қабырғасын жабатын, шырыш секрециялайтын, кірпікшелі көп қабатты цилиндр тәрізді тыныс эпителий жасушаларын қабатты жалпақ эпителиймен алмастырады, немесе өт жолындағы тас цилиндр тәрізді секреторлық эпителийді қабатты жалпақ эпителиймен алмастыруға (жалпақ метаплазия) әкеледі. Метаплазия – бұл жасушаның бір түрін, оның басқа түрімен ауыстыру, бұл жасушаның стресске төтеп беруге қабілетті болуы мүмкін. Бұл эндотелиялық функцияның жоғалуымен бірге жүреді және кейбір жағдайларда қанағаттандырмас деп есептеледі; егер тітіркендіргіш жойылмаса, метаплазиялық аймақтардың қатерлі ісікке айналуға бейімділігі осы қанағаттандырмаушылықты күшейтеді. Метаплазияның көптеген түрлерінің бастапқы жасушасы туралы мәселе даулы немесе белгісіз. Мысалы, Барретттің асқазан ішегіндегі шығу тегі туралы бірнеше гипотезаны қолдайтын дәлелдер бар. Оларға цилиндрлік жасушалардың жалпақ жасушаларға тікелей трансдифференциациясы, асқазандық типтен ішек типіне өзгеретін базальдық жасуша, асқазанның кардиялық жасушаларының миграциясы және ересек жасқа дейін сақталатын эмбриондық жасушалар тобы кіреді.
When cells are faced with physiological or pathological stresses, they respond by adapting in any of several ways, one of which is metaplasia. It is a benign (i. e. non cancerous) change that occurs as a response to change of milieu (physiological metaplasia) or chronic physical or chemical irritation. One example of pathological irritation is cigarette smoke, which causes the mucus secreting ciliated pseudostratified columnar respiratory epithelial cells that line the airways to be replaced by stratified squamous epithelium, or a stone in the bile duct that causes the replacement of the secretory columnar epithelium with stratified squamous epithelium (squamous metaplasia). Metaplasia is an adaptation that replaces one type of epithelium with another that is more likely to be able to withstand the stresses it is faced with. It is also accompanied by a loss of endothelial function, and in some instances considered undesirable; this undesirability is underscored by the propensity for metaplastic regions to eventually turn cancerous if the irritant is not eliminated. The cell of origin for many types of metaplasias are controversial or unknown. For example, there is evidence supporting several different hypotheses of origin in Barrett's esophagus. They include direct transdifferentiation of squamous cells to columnar cells, the stem cell changing from esophageal type to intestinal type, migration of gastric cardiac cells, and a population of resident embryonic cells present through adulthood.
Аурудың маңыздылығы
Эндоцервикс сияқты қалыпты физиологиялық метаплазия өте қажет. Метаплазияның медициналық маңызы – патологиялық тітіркену болатын кейбір жерлерде жасушалар метаплазиядан дисплазияға, содан кейін қатерлі неоплазияға (қатерлі ісікке) дамуы мүмкін. Сондықтан, аномальды метаплазия анықталған жерлерде, оның себебін жоюға тырысады, осылайша қатерлі ісікке айналу қаупін азайтады. Метапластикалық аймақты дисплазиялық өзгерістердің басталуын болдырмау үшін мұқият бақылау керек. Дисплазияның айқын дамуы – бұл аймақты қатерлі ісік пайда болмауы үшін алып тастау қажеттігін көрсетеді.
Normal physiological metaplasia, such as that of the endocervix, is highly desirable. The medical significance of metaplasia is that in some sites where pathological irritation is present, cells may progress from metaplasia, to develop dysplasia, and then malignant neoplasia (cancer). Thus, at sites where abnormal metaplasia is detected, efforts are made to remove the causative irritant, thereby decreasing the risk of progression to malignancy. The metaplastic area must be carefully monitored to ensure that dysplastic change does not begin to occur. A progression to significant dysplasia indicates that the area could need removal to prevent the development of cancer.
Ішек метаплазиясы
Ішек метаплазиясы – кейіннен асқазан қатерлі ісігінің пайда болу қаупін арттыратын, қатерлі ісікке дейінгі жағдай. ДНҚ зақымдануына белсенді жауап беретін ішек метаплазиясы зақымданулары, ДНҚ зақымдануына жауап беру механизмін басып тастайтын қосымша зақымданулар болмайынша, қатерлі ісікке дейінгі күйде ұзақ уақытқа созылуы мүмкін, содан кейін клоналды кеңею мен прогрессияға әкеледі. ДНҚ зақымдануына жауап беру, ДНҚ зақымдануын анықтайтын және ДНҚ жөндеуі, жасуша циклінің тоқтауы немесе апоптоз сияқты келесі реакцияларды белсендіретін ақуыздардың экспрессиясын қамтиды.
Intestinal metaplasia is a premalignant condition that increases the risk for subsequent gastric cancer. Intestinal metaplasia lesions with an active DNA damage response will likely undergo extended latency in the premalignant state until further damaging hits override the DNA damage response leading to clonal expansion and progression. The DNA damage response includes expression of proteins that detect DNA damages and activate downstream responses like DNA repair, cell cycle checkpoints or apoptosis.