Кіріспе
денедегі кисталар Денедегі жабық қуыстар. Киста – бұл жабық қуыс, оның қабығы мен құрылымы жақын жердегі тіндерден ерекше болады. Сондықтан, бұл жасушалардың жиынтығы, олар бірігіп қуыс (су молекулаларының бірігіп көпіршік құрауы сияқты) жасайды; алайда, кистаның ерекшелігі – мұндай қуыстың «қабығын» құрайтын жасушалар сол жердегі барлық қоршаған жасушалармен салыстырғанда айқын түрде аномалды (көрінісі мен мінез-құлқы бойынша) болады. Кистада ауа, сұйықтық немесе жартылай қатты зат болуы мүмкін. Іріңнің жиналуы – бұл киста емес, абсцесс. Қиста пайда болғаннан кейін өздігінен жойылуы мүмкін. Егер киста жойылмаса, оны хирургиялық жолмен алып тастау қажет болуы мүмкін, бірақ бұл оның түрі мен орналасуына байланысты. Қатерлі ісіктермен байланысты кисталар денедегі бақылаусыз жасушалық бөлінуге әкелетін мутациялардың дамуынан кейін қорғаныс механизмі ретінде пайда болады. Бұл мутация пайда болғаннан кейін, зардап шеккен жасушалар тоқтаусыз бөлініп, қатерлі ісікке айналады. Дене бұл жасушаларды олардың бөлінуін жалғастыруын тоқтатып, ісіктің таралуын болдырмау үшін оларды капсуламен қоршап алады, ол киста ретінде белгілі болады. Дегенмен, қатерлі жасушалар одан әрі мутацияланып, өздеріне қан тамырларын жасау қабілетін иеленуі мүмкін, олар капсуламен ұсталмас бұрын қоректік заттарды алады. Бұл болғаннан кейін капсуланың қажеттілігі жоғалады және ісік қатерсізден қатерліге айналуы мүмкін. Кейбір кисталар неопластикалық болып табылады, сондықтан оларды кистоздық ісіктер деп атайды. Кисталардың көптеген түрлері неопластикалық емес, диспластикалық немесе метапластикалық болып табылады. Псевдокисталар кисталарға ұқсас, себебі олардың сұйықтықпен толтырылған қуысы бар, бірақ эпителийлік қабықшасы жоқ.
Closed sac growth on the body
A cyst is a closed sac, having a distinct envelope and division compared with the nearby tissue. Hence, it is a cluster of cells that have grouped together to form a sac (like the manner in which water molecules group together to form a bubble); however, the distinguishing aspect of a cyst is that the cells forming the "shell" of such a sac are distinctly abnormal (in both appearance and behaviour) when compared with all surrounding cells for that given location. A cyst may contain air, fluids, or semi solid material. A collection of pus is called an abscess, not a cyst. Once formed, a cyst may resolve on its own. When a cyst fails to resolve, it may need to be removed surgically, but that would depend upon its type and location. Cancer related cysts are formed as a defense mechanism for the body following the development of mutations that lead to an uncontrolled cellular division. Once that mutation has occurred, the affected cells divide incessantly and become cancerous, forming a tumor. The body encapsulates those cells to try to prevent them from continuing their division and contain the tumor, which becomes known as a cyst. That said, the cancerous cells still may mutate further and gain the ability to form their own blood vessels, from which they receive nourishment before being contained. Once that happens, the capsule becomes useless, and the tumor may advance from benign to cancerous. Some cysts are neoplastic, and thus are called cystic tumors. Many types of cysts are not neoplastic, they are dysplastic or metaplastic. Pseudocysts are similar to cysts in that they have a sac filled with fluid, but lack an epithelial lining.
Қатынасты құрылымдар
Псевдокиста кистаға өте ұқсас, бірақ нақты қабықшасы жоқ (эпителийлік немесе эндотелийлік жасушалар) жасушалардың жиынтығы болып табылады. Жұлын немесе ми сабағындағы сиринкс кейде қате түрде "киста" деп аталады.
Емдеу
Емдеу әдісі цистаны қарапайым энуклеациялаудан бастап, кюретка жасауға дейін, тіндерді хирургиялық жолмен кесіп алып тастауға дейін жетеді. Кейбір цисталар – мысалы, жақ тінінің екі тамырының арасындағы киста – өздігінен жазылып кетеді, мұндай жағдайда тек қана мұқият бақылау жасау жеткілікті, егер инфекция болмаса және белгілер байқалмаса.
Цистикалық фиброз
1938 жылы "бақшадағы кисталардың микроскопиялық көрінісі" деп сипатталғанына қарамастан, кистоздық фиброз – генетикалық аурудың бір мысалы. Оның атауы кистоздық өткештің фиброзымен байланысты (ол өт қабығына қызмет етеді), бірақ кисталарды қамтымайды. Бұл – грек тіліндегі "киста" түбірінің қалай қолданылатынын көрсететін бір ғана мысал. Бұл түбір жай ғана сұйықтыққа толы қуысты білдіреді және зәр шығару қабығы мен өт қабығына қатысты медициналық терминдерде де кездеседі, екеуі де кисталарды қамтымайды.