Кіріспе

Француз драматургі Эжен Брижё (19 қаңтар 1858 – 6 желтоқсан 1932) – француз драматургі.

Өмірбаян

Брю Париждің Храм ауданында (3-ші округте) қарапайым жағдайда ағаш ұстасының ұлы болып өсті. Оның білім алуы "École communale" және "École primaire supérieure" ("École Turgot") -мен шектелді, оны ол 13 жасында аяқтады. Дегенмен, ол әдебиетке қатты қызығушылық танытты, көп оқыды және 15 жасында өзінің алғашқы пьесасын жазды. Көп жылдар бойы ол қолжазбаларын әртүрлі театрларға ұсынды, бірақ табысқа жете алмады, сол себепті банкте кеңсе қызметкері болып жұмыс істеді. Оның алғашқы пьесасы – "Бернар Палисси" 1879 жылы Клуни театрында бір рет қойылды. Осы шектеулі жетістіктің негізінде Брю журналистикада өз күшін сынап көруге шешім қабылдады. Бірнеше жыл Диппеде репортер болып жұмыс істегеннен кейін, ол Руандағы "Le Nouvelliste" газетінің бас редакторы болды. Руанда ол Париждегі мансабын жоғалтпай, маңыздылығы төмен пьесаларды сахналады. 1890 жылы "Театр Либреде" оның "Ménage des Artistes" пьесасы қойылды, бұл оған жігер берді. Бірақ екі жылдан кейін ғана ол "Бланшетта" пьесасымен толыққанды жетістікке жетті, оны театр менеджері және актер Андре Антуан жүзден астам рет орындады және провинциялар бойынша гастрольдеді. Осы жетістіктің арқасында Брю Парижге оралды, онда ол "Patrie", "Gaulois" және "Le Figaro" газеттеріне мақалалар жазды. 1893 және 1899 жылдар аралығында ол "La Vie Contemporaine" журналында театр және музыка сыншысы болып жұмыс істеді. Алайда, ең бастысы, ол енді пьесадан-пьесаға жазып жүрді. Алғашында оның шығармаларында комедияға баса назар аударылған, бірақ оның "Штурм-унд-Дранг" кезеңі 1897 жылы "М. Дюпонның үш қызы" пьесасымен басталды. "Le Berceau" (1898), "La Robe Rouge" (1900), "Les Avariés" (1901) және "Maternité" (1903) сияқты пьесаларында ол кедейлік, саяси сыбайлас жемқорлық, ажырасу, жыныстық аурулар, өлім жазасы және ата-аналық сияқты әлеуметтік мәселелерді сын көзбен қарастырды. Кейінгі "Les Hannetons" (1906) немесе "Simone" (1908) сияқты драмалар, керісінше, қайтадан оптимистік болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Брю қырықтан астам пьеса жазды және атақ-даңқының шыңына жетті. Оның "Les Avariés" (1903) драмасы, неміс тілінде "Die Schiffbrüchigen" деп аударылған (ағылшын тілінде "Damaged Goods"), сифилис және оның салдары туралы айтатын және медициналық егжей-тегжейлілігі үшін әртүрлі елдерде цензураланған, онжылдықтың ең көп талқыланған пьесасы және театрдың адамзат игілігіне қосқан ең үлкен үлесі деп саналды. Әсіресе, жыныстық реформа топтары білім беру мақсатындағы осы пьесаны, мысалы, Германияда, Германияның венериялық аурулармен күрес қоғамы арқылы таратты. 1910-1920 жылдары Германияда миллиондаған адам осы пьесаны көрді. АҚШ-та 1913 жылы Уптон Синклер пьесаның романдық нұсқасын жазды. 1918 жылы Якоб пен Луиза Флек осы пьесаны "Die Geissel der Menschheit" [Адамзаттың пәлесі] деген атпен фильмге түсірді; Эдгар Г. Ульмер оны 1933 жылы "Damaged Lives" деген атпен бейімдеді. Брю шалғайдағы ауылға көшіп, уақытын өткізді. Канн қаласына жақын Агайдағы вилласы жергілікті туристерді қызықтыратын орынға айналды, бұл оны Луара департаменіндегі одан да шалғай аймаққа көшіп баруға итермеледі, онда ол балық аулау мен егіншілікпен айналысты. Ол Құрмет легионының рыцары болды және 1908 жылы Людовик Халевидің орнын басу үшін Француз академиясына үміткер болды. 1909 жылы оның арманы орындалып, академияға қабылданды. Ол Альфред Капус пен Жорж де Порто Ришке қарсы жеңіске жетті. Брю өз заманының ең танымал және сүйікті француз драматургі болды. Джордж Бернард Шоу оны "Францияның Мольерден кейінгі ең ұлы жазушысы" деп атады және Генрих Ибсен қайтыс болғаннан кейін Ресейдің батысында одан маңызды драматург болмаған деп мәлімдеді. Басқалар үшін ол "Фаубор дю Темплдің Толстойы" болды. Бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін оның пьесаларына деген қызығушылық, олардың дидактикалық ықпалы енді заманауи деп есептелмегендіктен, күрт төмендеді.

Шығармалары

Бернард Палисси атты бір актілік пьесасы М. Гастон Саландримен бірлесіп жазылған, ол 1879 жылы қойылды, бірақ оған тағы бір тыңдау алу үшін он бір жыл күтуге тура келді, оның «Ménage d'artistes» пьесасы 1890 жылы Андре Антуанның «Théâtre Libre» театрындағы қойылымы арқылы сахналанды. Оның пьесалары негізінен дидактикалық сипатта, әлеуметтік жүйенің әлсіздіктері мен кемшіліктерін аңғаруға бағытталған. «Бланшетт» (1892) жұмысшы табының қыздарының білімінен туындайтын азаматтық нәтижелерді көрсетті; «Мсье де Ребоваль» (1892) – риякарлыққа қарсы; «L'Engrenage» (1894) – саясаттағы жемқорлыққа қарсы; «Les Bienfaiteurs» (1896) – жомарттыққа немқұрайлылыққа қарсы; ал «L'Évasion» (1896) – тұқым қуалау доктринасына сөзсіз сенуді сатиралайды. «Petite amie» (1902) париждік дүкен қызының өмірін бейнелейді. Кейінгі пьесалары: «La Couvée» (1903, 1893 жылы Руанда жеке қойылымда), «Maternité» (1904), «La Déserteuse» (1904), М. Жан Сигомен бірлесіп жазылған, «Les Hannetons» – үш актілі комедия (1906). Одан кейін «Жалғыз әйел» (1913), «Шаңырақтардағы буржуазия» (1914) және «Біздің арадағы америкалықтар» (1920) пьесалары жарық көрді. Ол сонымен қатар бірнеше саяхаттар туралы кітаптар жазды: «Voyages aux Indes et à Indo Chine» (1910) және «Au Japon par Java, la Chine, la Corée» (1914). Соғыс жылдарында ол кітапшалар жазып, жарақаттарынан соқыр болғандарға көмек көрсету мәселесіне ерекше назар бөлді. Евгений Брю 1932 жылы қайтыс болды және Француз Ривьерасындағы Канн қаласындағы Гранд Жас зиратына жерленді.