Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Айрис Мердоктың "Кежелер мен сарбаздар" романы – Айрис Мердоктың 1980 жылы жазылған туындысы. Оқиға Англияда өтеді және басты кейіпкерлердің бірі – жесір Гертруда, екіншісі – бұрынғы қаһарман қыз Анна.
Novel by Iris Murdoch
Nuns and Soldiers is a 1980 novel by Iris Murdoch. The setting is England and two of the main characters are Gertrude, a widow, and Anne, an ex nun.
Сюжет
Гай Опеншоу 44 жаста және өлім төсегінде жатыр. Гайдың қатерлі ісігі күшті дамып, ол Лондондағы пәтеріне келген қонақтардың көптігіне шыдамайды. Оның әйелі Гертруда бұрын жұмыстан кейін ішімдік ішіп, әңгімелесуге келетін, жақын қарым-қатынаста болған топтың мүшелері болған қонақтарды күтеді. Қонақтардың бәрі Гайға кеңес пен ақша үшін сеніп, ол қайтыс болғанда романның әртүрлі кейіпкерлері араласып, жақындастықтары азая бастайды. Гертрудаға Гайды күтуде 15 жыл бұрын монастырьға кірген, содан кейін жаңа ғана шыққан ескі досы Энн Кавидж көмектеседі. Опеншоудың пәтеріне жиі келетін жас Тим Рид – өнер туындыларын сата алмай, Гайдың қолдауысыз адасқан суретші. Оның Дейзи есімді қатыны бар, ол панк стилінде киінеді, теңізшідей сөйлейді және ішеді; олар екеуі аштықтан өлген, қоғамға сыймаған екі адам. Дейзи Тимді Гай қайтыс болған соң Гертрудқа барып ақша сұрауға көндіреді, бірақ Гертруда Тимнің өнері туралы сұрақтар қоя бастайды және оны басқаша қолдауды шешеді, атап айтқанда, француздық ауылдағы үйінде тұруға рұқсат береді. Бұл жағдай жаңадан бай Гертруданың Аннамен бірге жасаған болашақ жоспарларын қиындатады. Тим мен Гертруданың қарым-қатынасы және одан кейінгі неке – кітаптың мағынасы, сонымен қатар бұл сыныптық қатынастар мен жас жігіттің үлкен әйелге деген махаббатын зерттейтін жақсы оқулық. Тим – батыр да, үлкен қате жіберуші, бірақ ол мейірімді және Гертруданың достары оны сынай берсе де, ол оған шыдап, күнінің соңында оның қасында болуға қуанады. Гертруданың кейбір достары шынымен алаңдайды, ал көпшілігі оған ғашық немесе Гайдың мұрасы арқылы олардан не пайда болатынын біледі. Романда сатқындық пен кездейсоқтық көп, бірақ осы ауыр жағдайлар Мердоктың табиғи ағысындағы салдарларымен жұмсатылады.
Guy Openshaw is 44 years old and on his death bed. Cancer is coming down hard on Guy, and he cannot stand the stream of visitors to his London flat. His wife Gertrude entertains the drop ins, who were once part of a lively set that came by after work hours for a drink and chat. The visitors all relied on Guy for advice and money, and as he dies the varied people in the novel begin to fray. Gertrude is assisted in looking after Guy by Anne Cavidge, an old friend who has recently left the nunnery she had entered fifteen years earlier. One of the visitors to the Openshaw flat is the youngish Tim Reede, an artist who cannot sell his work and who is lost without Guy’s support. He has a girlfriend named Daisy who dresses like a punk and talks and drinks like a sailor; they’re a perfect pair of starving misfits. Daisy makes Tim visit Gertrude once Guy has passed and ask her for money, but Gertrude begins questioning Tim about his craft and winds up wanting to support him in other ways, namely giving him run of her home in the French countryside. This development upsets the plans for the future that the newly wealthy Gertrude had begun to make with Anne. The Tim Gertrude affair and subsequent marriage is the heart of the book, and it is a good study of class relations and the younger man older woman romance. Tim is both a hero and a colossal screw up, but he is also kind and lets Gertrude’s friends run him down because it doesn’t bother her and he still gets to be with her at the end of the day. Some of Gertrude’s circle are genuinely concerned, but most are either in love with her or what she could do for them with Guy’s inheritance. There is a fair amount of treachery and coincidence in the novel, but the heavy touches are softened by consequences which Murdoch lets play out in natural time.
Сыни қабылдау
Джордж Стейд «The New York Times» газетінде былай деп жазды: «Бұл романға көптеген символдар енгізілген. Мұнда бейнелі тастар, кілемдер, құстар, қытайлық маймылдардан құралған оркестр, «тажы киген бас» сияқты жартастың бір бөлігі, оның маңдайы жүзімдермен және жаңқалары жасырын бұлақтан тамған жаспен жабылған, осындай нәрселер бар. Тіпті, Тимнің өзі де сол бейнеге қарай тұрғанда «құдіретке толы» сезімге бөленеді». Ол Джеймс Джойстің «Улисс» романына сілтеме жасай келе, «Джойс туралы айтатын болсақ, «Монахинялар мен солдаттар» романының прозасын атап өткен жөн. Көбінесе ол ерекшеленбейді. Бірақ кейіпкерлердің үнсіз күйреуі немесе құштарлықпен шақыруы («Ол қатты айқайлап, құлап, оның тізелерін құшақтап, аяқтарын сүйгісі келді»), әйелдердің киімдері туралы айтылғанда, проза «Улисс» романының «Наусика» эпизодындағыдай болады, бірақ ирониясыз. Джойс өзі бір хатында оны «жем-жем, джем-мармелад тәрізді, исімен, мариолатриямен, мастурбациямен, қайнатылған моллюскалармен» «әлсіз, нәзік стиль» деп сипаттаған. Ирис Мердоктың стилі одан да әдепті: қайнатылған құрттардың орнына құрттар». Стейд әсерленбегендей, «Осындай нашар жазуды жасау мүмкін емес; көбінесе ол өзін алдауға мұқтаж автордың шын ниетінен туындайды. Менің ойымша, Аннаның (реторикалық) сұрағы осы романдардың жазылған себебін көрсетеді: «Құдайды сезінген адам одан бас тарта ала ма? Құдайға деген құштарлық, толыққаннан кейін, мүмкін, емделмейтін болар». Әрине, бірақ менің ойымша, осы деңгейде сублимацияланған секс – оның өзінен кем, тіпті артық емес. Мен эротикалық қиялдарымды табиғи күйінде қабылдағанды жақсы көремін. Олар солай болғанда, көбірек қуат береді». Грэхам Хоуг та әсерленбеді, «London Review of Books» журналындағы шолуын былай деп бастады: «Тіпті Айрис Мердоктың жанкүйерлеріне де, соның ішінде менің ең тұрақтыларына да «Монахинялар мен солдаттар» көңіл көшіреді. Бұл – ұзақ, тығыз кітап, қасақана оқырманды алаңдатып, негізгі тақырыпқа жету үшін көп күш жұмсау қажет. Атауы үміттерді ақтамайды. Монахинялардың арасында тек біреуі бар, ал солдаттар жоқ». Ол былай деп қосты: «Гертруда мен Гайдың некелік өмірі оқырманды қатты жалықтырады, өйткені олардың мәдениеті, қоғамдық пайдасы және мақтандығы соншалық, оқырман кітапты бастамас бұрын жабып, ересек, мәдениетті, қоғамдық пайдасы бар адамдардан өмір бойы қашып кеткісі келеді». Хоуг былай деп қорытындылады: «Бірақ Айрис Мердоктың жазуы оқырманды оның қайшылықтарына тартуға қабілетті, тіпті тану немесе жанашырлық сезімі болмаса да; және олар дамуы баяу болса да, қақтығыстар жоқ емес. [ ] Әдеттегідей, Ирис Мердоктың жазуындағы моральдық қарапайымдықтар екіұшты немесе белгісіз болып көрінеді».
Writing in The New York Times, George Stade found: "There are lots of symbols in this novel. There are symbolic rocks, rugs, birds, an orchestra of china monkeys, a patch of cliff that looks like 'a head wearing a crown', its brow creepy with vines and its cheeks weepy from a hidden spring, things like that. When standing there before that face, even Tim feels 'full of grace'." Noting references to James Joyce's Ulysses he added, "Speaking of Joyce, I should mention the prose of Nuns and Soldiers. Mostly it is nondescript. But when it dwells on the characters' transports of silent suffering or loquacious rapture ('He wanted to cry aloud and fall down and embrace her knees and kiss her feet'), when it dwells on the costumes of the women, then the prose is like that in the Nausikaa episode of Ulysses, but without the irony. Joyce himself, in a letter, described it as 'a namby pamby jammy marmalady drawersy style with effects of incense, mariolatry, masturbation, stewed cockles. ' Iris Murdoch's style is more genteel, however: stewed prunes instead of cockles". Unimpressed, Stade concluded, "Writing this bad cannot be faked; more likely it gushes straight from the unrelieved sincerity of an author who needs mostly to deceive herself. A (rhetorical) question of Anne's, I take it, puts into words the conscious informing sentiment of these novels: 'Can anyone who has had it really give up the concept of God? The craving for God, once fully established, is perhaps incurable.' No doubt, but my own feeling is that sex this far sublimated is not more than the thing itself, but less. I much prefer to take my erotic fantasies raw. They are more nutritious that way." Graham Hough was also unimpressed, beginning his review in the London Review of Books by stating: "Even to Iris Murdoch fans, of whom I am one of the most constant, Nuns and Soldiers will be a disappointment. It is a long solid book, purposely digressive, and there is a good deal of hard slogging before we get to the main theme. The title promises more than the performance. There is only one nun and no soldiers at all." He added, "The married life of Gertrude and Guy is presented as so insufferably mature, cultivated, public spirited and smug that the reader's first instinct is to close the book before it has begun and forswear the society of mature, cultivated, public spirited persons for the rest of time." Hough concluded, "But Iris Murdoch's writing has the power to engage the reader in its conflicts, even without the pleasures of recognition or sympathy; and though they are slow in developing, the conflicts are not absent. [ ] And as always with Iris Murdoch, the apparent moral simplicities prove ambiguous or uncertain."