Александр МакДональд (1610-1647) – шотланд аскери офицері, Ұш Корольдық соғыстардағы, әсіресе Ирландиядағы және Шотландиядағы роялистер науқанындағы қатысуымен танымал. Тарихы аңызға толы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд әскери офицері
Scottish military officer
Аласдейр МакКолла Чиотайх МакДомхнайл (шамамен 1610 – 13 қараша 1647), сонымен қатар Сэр Александр МакДональд деген ағылшынша нұсқасымен де белгілі, үш патшалық соғысына, әсіресе Ирландия Конфедерациялық соғыстарына және 1644–1645 жылдардағы Монтроздың Шотландиядағы роялистік науқанына қатысқан әскери офицер болды. Дуннивег Макдональд кланының гелл дворяны, Гебрид аралдары мен Ирландияда белсенді болған Клан Дональдтың тармағы, МакКолла өмірінен шабыттанған, жоғары тарих пен аңыздардың көптігімен ерекшеленеді. 1644–1645 жылдардағы Монтроз науқанында роялистік армия бірқатар керемет жеңістерге жетті, сол үшін МакКоллаға рыцарь атағы берілді. Ол 1647 жылы Ирландиядағы Нокнанус шайқасында қаза тапты.
Alasdair Mac Colla Chiotaich MacDhòmhnaill (c. 1610 – 13 November 1647), also known by the English variant of his name Sir Alexander MacDonald, was a military officer best known for his participation in the Wars of the Three Kingdoms, notably the Irish Confederate Wars and Montrose's Royalist campaign in Scotland during 1644–5. A member of the Gaelic gentry of the Clan MacDonald of Dunnyveg, a branch of the Clan Donald active in the Hebrides and Ireland, Mac Colla is particularly notable for the very large number of oral traditions and legends which his life inspired in the Highlands. During Montrose's campaign of 1644–5, in which the Royalist army won a series of remarkable victories, Mac Colla was given a knighthood. He died in 1647 in Ireland at the Battle of Knocknanuss.
Атауы
Оның толық есімі шотланд гаэлінен «солқолды Колл Макдональдтың ұлы Александр» деп аударылуы мүмкін. Гаэль тілінде сөйлейтіндер, әкесі арқылы атауды қалайтындықтан, оны көбінесе Аласдейр МакКолла деп атады; ал ағылшын және шотланд тілінде сөйлейтіндер әдетте Александр МакДональд немесе МакКолл деп атады. Мак-Колла өзі ағылшын және гаэль тілдеріндегі екі атауын да қолданған: оның сақталған үш қолтаңбасының барлығы ағылшын тіліндегі құжаттарда «Александр Макдоннелл» деп жазылған. Ағылшын тілінде жазатын авторлар, гаэль тіліндегі әкесі арқылы атау және туыстық байланыс (sloinneadh) жүйелерін түсінбегендіктен, оны көбінесе «Collkitto» деп атады, бұл Колл Чотақтың ағылшынша жазылуы, ал бұл есім дұрысымен оның әкесі, Колл Макдональдқа тиесілі. Чотақ, «солқолды» деген мағынаға ие болғанмен, гаэль тілінде «алаяқ» немесе «хилегер» дегенді де білдіреді.
His full name can be translated from Scottish Gaelic as 'Alexander the son of Coll the Left Handed MacDonald'. Gaelic speakers, preferring the patronymic system, generally referred to him as Alasdair MacColla; English and Scots language speakers generally used the form Alexander MacDonald or MacColl. Mac Colla himself would have used both English and Gaelic forms: the three surviving examples of his signature, all in English language documents, use "Allexander Macdonell". English speaking writers of the past, not understanding the Gaelic patronymic and sloinneadh (genealogical descent) systems, often referred to him as "Collkitto", an anglicised spelling of Coll Ciotach, a nickname properly belonging to his father, Coll Macdonald. Ciotach, "left handed", can also mean "devious" in Gaelic.
Ерте өмір
Мак-Колла XVII ғасырдың басында Ішкі Гебрид аралдарындағы Колонсейде дүниеге келген. Оның ерте өмірі Гейл Ирландиясы мен Шотландияның Гейл батыс таулы аймақтарын қамтыды. Оның әкесі Колл, Колонсейдің ларды, Клан Дональд Оңтүстік, немесе Даннивегтің Макдональдтың 5-ші басшысының ұрпағы болды. Дональд кланының бұл тармағы тарихи түрде Шотландияның батыс аралдарында және 1399 жылы Марджери Байсеттің отбасымен үйленуінен кейін, Ирландияның мұрагері ретінде Антрим графтығында, солтүстік-шығыс Ирландияда жер иелігін талап еткен. Кейбір дәстүрлерге сәйкес, Аласдейрдің анасы Мэри Очинбректің Кэмпбелл ұрпағы болған, бірақ сонымен қатар Дунсевериктің О'Кахан тайпасынан, Санданың Макдональд қызы, Барраның Макнейл қызы немесе Смербидің Рэнальд Макдональд қызы болуы мүмкін, соңғысы Колонсейде ең көп таралған нұсқа. Мак-Колла Дональд кланының аймақтық билігі мен ықпалының әлсіреген кезеңінде дүниеге келді. Бұл Шотландия монархиясының аралдарды өзіне қосуы және бәсекелес Кэмпбелл кланы басшыларының ықпалының артуына байланысты болды. Мак-Колланың мансабы, шотланд және ирланд соғыстарының жалпы аясында, Кэмпбеллдің экспансиясына қарсы күреске және әсіресе Айлэйді және басқа да жоғалған Макдональд иеліктерін қайтаруға бағытталған күш-жігермен сипатталады.
Mac Colla was born on the Inner Hebridean Isle of Colonsay in the early seventeenth century. His early life encompassed both Gaelic Ireland and the Gaelic western Highlands of Scotland. His father Coll, the Laird of Colonsay, was a descendant of the 5th chief of Clan Donald South, or MacDonald of Dunnyveg. This branch of the Clan Donald had historically claimed ownership of land both in the western Scottish islands and, following the 1399 marriage of Irish heiress Margery Byset into the family, in County Antrim, north eastern Ireland. According to some traditions Alasdair's mother Mary was a daughter of Campbell of Auchinbreck, but has also been suggested to be one of the O'Cahans of Dunseverick, a daughter of Macdonald of Sanda, a daughter of Macneil of Barra, or a daughter of Ranald MacDonald of Smerby, the latter being the tradition favoured on Colonsay itself. Mac Colla was born into a period in which the Clan Donald's regional power and influence had waned. This was due partly to the incorporation of the Lordship of the Isles by the Scottish crown and the growing regional influence of the chiefs of the rival Clan Campbell. Mac Colla's career would, despite the larger context of the Scottish and Irish wars, become defined by an effort to counter Campbell expansionism, and particularly to recover Islay and other lost MacDonald possessions.
Ирландия мен Шотландиядағы азаматтық соғыс
Мак-Колланың әскери мансабы үш патшалық соғысы деп аталатын ұзақ және өзара байланысты қақтығыстардың басталуымен қатар жүрді, онда Дональд кланының шотланд және ирланд тармақтарының бірнеше басшылары роялистерге және Конфедеративтік Ирландияға қолдау көрсетті. Олардың аймақтық билік үшін басты қарсыласы, Кэмпбелл басшысы Арчибальд Кэмпбелл, Аргилдің 1-маркизі, шотланд үкіметінің маңызды қолдаушысы болды, сол кезде оны Ковенантерлер деп аталатын пресвитериандық партия бақылап отырды. 1641 жылғы Ирландия көтерілісі басталғанда Мак-Колла Ольстерде болды, онда оның туысы Антримнің 1-маркизі Гленстерде кең аумақтарға иелік етті. Антрим шотланд саясатындағы күшейіп келе жатқан дағдарысқа қызығушылық танытты, Шотландиядағы отбасының дәстүрлі жерлерін қайтару мүмкіндігін сезінді. Ол бастапқыда ирланд көтерілісінде бейтараптық саясатын ұстанды; ол отарлаушыларды көтерілісшілерден қорғау үшін протестанттар мен католиктерден құралған әскер жинады және өзінің туысы Мак-Колланы офицер ретінде тартты. Діни шиеленіс күшейген кезде Антримнің католик офицерлерінің тобы, соның ішінде Мак-Колла, оларды жаппай қырғынға ұшырату үшін протестанттардың құрылысы бар екенін мәлімдеді. 1642 жылдың қаңтар айында олар ұйықтаған кезде 60-90 протестант әріптестерін өлтіргеннен кейін Фелим О'Ниллдің көтерілісші күштеріне қосылды, бұл оқиға "Портна қырғыны" деп белгілі болды. Шығыс Ольстердегі бірнеше шайқастарға, соның ішінде Колрейн қоршауына қатысқан Мак-Колла 1642 жылдың маусым айында Гленмакинде жарақат алды: сол жылы ол көтерілісшілерді тастап, шотландтық генерал Александр Лесли, Левеннің 1-графымен келісімге келді. Кейіннен ол Ирландия конфедерацияларына қайта қосылса да, Мак-Колла 1643 жылдың соңына дейін басқа әскери тапсырма алған жоқ, ол Шотландия үкіметіне қарсы экспедициялық күштердің құрамында Геврид аралдарына оралғанда, сол кезде ағылшын Парламентімен одақтас болды.
Mac Colla's military career was prompted by the onset of the long and interlinked series of conflicts known as the Wars of the Three Kingdoms, in which several heads of the Scottish and Irish branches of Clan Donald gave support to the Royalists and to Confederate Ireland. Their main rival for regional power, the Campbell chief Archibald Campbell, 1st Marquess of Argyll, was a key supporter of the Scottish government, then controlled by the Presbyterian party known as the Covenanters. At the outbreak of the Irish Rebellion of 1641, Mac Colla was in Ulster, where his kinsman the 1st Marquess of Antrim held large estates in the Glens. Antrim had taken an interest in the growing crisis in Scottish politics, sensing a potential opportunity to recover his family's traditional lands in Scotland. He initially took a neutral position in the Irish rebellion; he raised a mixed Protestant and Catholic force to protect settlers against the rebels, engaging his relative Mac Colla to serve as an officer. As religious tensions grew, a group of Antrim's Catholic officers, including Mac Colla claimed there was a Protestant plot to massacre them. In January 1642 they defected to Felim O'Neill's rebel forces after killing 60 90 Protestant colleagues while they slept in what became known as the "Portna Massacre". Present at several actions in eastern Ulster including the Siege of Coleraine, Mac Colla was wounded at Glenmaquin in June 1642: later that year he left the rebels and sought terms with the Scottish general Alexander Leslie, 1st Earl of Leven. Although he subsequently rejoined the Irish Confederates, Mac Colla appears not to have been given another military command until late 1643, when he returned to the Hebrides as part of an expeditionary force against the Scottish government, by this point in alliance with the English Parliament.
1645 - 1677 жылдардағы таулық аймақтарда
Мак-Колла мен Монтроз ақырында айырылысты, өйткені Мак-Колланың басымдықтары Кемпбеллдерден Макдональд иеліктерін қайтарып алуға бағытталған, ал Монтроз патша үшін Шотландияның төмендіктерін бағындыруды қалаған. Нәтижесінде, екеуі де Келісімшілермен жеке-жеке жеңіліске ұшырады. Полковник Манус О’Каханның басшылығымен Монтрозбен бірге қалған ирланд әскерлері 1645 жылдың қыркүйегінде Филипхоу шайқасынан кейін, жанында болуға уәде берілгеніне қарамастан, қырғынға ұшырады. Ұзақ партизандық науқаннан кейін Монтрозға король Чарльз қаруын тастауға бұйрық берді. Мак-Колла, қалған ирландтар мен кландармен бірге, Чарльздың бұйрығын елемеді және батыс жоталарындағы қақтығысты жалғастырды, солтүстікте әлі де бекініп тұрған Джордж Гордон, 2-ші Хантли маркизінің басқаруындағы роялист күштерімен ынтымақтастықтан бас тартты. Ол Лагганморде Кемпбеллдерге қарсы тағы бір жеңіске жетті, содан кейін Кемпбелл әйелдері мен балаларына толы ғимаратты өртеп жіберді, ол осыдан кейін «Сүйектер сарайы» (Sabhal nan Cnamh) деп аталды. Науқан Кинтайрдағы қамалдарды қоршаумен аяқталып, Мак-Колла 1647 жылдың мамырында Рунахаорин Мосс шайқасында жеңіліске ұшырады, көптеген әскерлері Гига аралына, содан кейін Айлэйге қашып кетті. Дунавертиде және Айлэйдегі Дунивагте таулы жандардың шағын гарнизондарын қалдырып, ол өзінің көптеген адамымен бірге Антримге қайтып келді. Оның інісі Арчибальд (Гиллеасбуиг) 1646 жылдың тамызында Скипнес қамалын қоршау кезінде қаза тапты.
Mac Colla and Montrose ultimately parted company as Mac Colla's priorities, focused on regaining Macdonald possessions from the Campbells, lay in the western Highlands, whereas Montrose wanted to secure the Scottish Lowlands for the King. As a result, both were defeated separately by the Covenanters. Those of the Irish troops who had stayed with Montrose under Colonel Manus O'Cahan were massacred, after being promised quarter, subsequent to the Battle of Philiphaugh in September 1645, and after a brief guerrilla campaign Montrose was ordered to lay down his arms by King Charles. Mac Colla, with the remaining Irish and clansmen, ignored Charles's orders and continued the conflict in the western Highlands, allegedly refusing cooperation with a remaining Royalist force under George Gordon, 2nd Marquess of Huntly, who still held out in the north. He went on to win a further victory against the Campbells at Lagganmore, following which he was said to have burned down a building full of Campbell women and children that was henceforth known as Sabhal nan Cnamh, the "Barn of Bones". The campaign petered out in a series of sieges of castles in Kintyre, and Mac Colla was eventually defeated at the Battle of Rhunahaorine Moss in May 1647, escaping with most of his troops to the Isle of Gigha and then to Islay. Leaving small garrisons of Highlanders at Dunaverty and at Dunyvaig on Islay, the latter under his father Coll, he then returned to Antrim along with most of his men. His brother Archibald (Gilleasbuig) was killed at the Siege of Skipness Castle in August 1646.
Әскери тактикаға әсер ету
Мак-Колла келесі ғасырдағы бірнеше шайқастардың ерекшелігіне айналған Highland шабуылы тактикасын ойлап тапқан немесе жетілдірген деп есептеледі. Шабуыл кезінде оның әскері жаудың жаяу әскеріне жүгіріп, жақын қашықтықта координацияланған мылтықпен атып, содан кейін қаруларын тастап, жылдамдықпен қолға қол жұдырыстасқан. Бұл Ирландия мен Шотландияда өте табысты болды, себебі мылтықтың қайта зарядталуы баяу болды, бір рет жасалған жаппай атыс қазіргі заманғы мылтықпен атудың әдеттегі "тізбектелі атысына" қарсы тиімді болды, сондай-ақ Мак-Колланың әскері кездескен көптеген әскерлердің тәртіпсіздігі мен нашар жаттығуы да себеп болды. Монтроуз бен Мак-Колланың әскерлерінің үйлестірілген шабуылына тап болғанда, келісімшіл жаяу әскерлер бірнеше рет ыдырап, қашып, қырғынға ұшырады. Стивенсонның пікірінше, Мак-Колла бұл тактиканы алғаш рет Ирландиядан әкелді, 25-55 метр қашықтықта мылтықпен атуды қосып жетілдірді, содан кейін оның әскері өз қаруларының тығыз түтіні арқасында көрінбей алға жылжыды. Бұрынғы тарихнамада бұл шабуыл көне Гейл соғысының тікелей мұрагері ретінде көрсетілген, ол жаудың қатарын бұзу үшін ауыр қаруланған элиталық әскерлердің күшті шабуылдарына сүйенген. Алайда, Мак-Колланың әскері таза "Highland" стилінде жабдықталған және соғысқан деген кең таралған пікірге қарамастан, оның ирланд полкіндегі көптеген әскерлер, кем дегенде, Фландриядағы испан армиясының тәжірибелі ардагерлері болды және олар пікір мен мылтықпен стандартты түрде жабдықталған. Немесе бұл жай ғана 17 ғасырдың стандартты тәжірибесінің – қаруды атып болғаннан кейін "үстіне шабуылдаудың" белсенді нұсқасы болуы мүмкін. Барлық бақылаушылар Мак-Колланың әскери шеберлігіне риза болған жоқ: шотландтық кәсіби әскер офицері сэр Джеймс Тернер, отыз жылдық соғыстың тағы бір ардагері, оны "солдат емес, бірақ мықты" деп бағалады және оны "бренди мен аквавитке тым құмар" деп айыптады.
Mac Colla has been credited with inventing or refining the tactic of the Highland charge, which came to be a feature of several battles of the following century. In an attack, his men ran at enemy infantry, stopped to fire a coordinated volley from their muskets at close range, and then threw down their firearms and closed hand to hand at speed. This proved remarkably successful in both Ireland and Scotland due to the musket's slow reloading time, the effectiveness of a single mass volley against the usual "rolling fire" of contemporary musket drill, and the poor discipline and training of many of the troops Mac Colla's men faced. Time and again the Covenanter infantry broke, ran, and were cut down when facing a coordinated charge by Montrose and Mac Colla's soldiers. Stevenson has suggested that Mac Colla first introduced the tactic from Ireland, refining it with the addition of a musket volley at a range of 25–55 metres, after which his men would advance obscured by the dense smoke from their own firearms. Past historiography often presented the charge as a direct descendant of an older Gaelic mode of warfare, which relied on shock attacks by an elite of heavily armed troops to break an enemy's line. However, despite the popular image of Mac Colla's troops being equipped and fighting in a purely 'Highland' fashion, the majority of men in his Irish regiments, at least, were experienced veterans of the Spanish Army of Flanders and equipped conventionally with pike and musket. or could have simply been an energetic version of a standard 17th century practice of "falling on" after discharging weapons. It appears that not all observers were impressed with Mac Colla's military skill: the Scottish professional soldier Sir James Turner, another veteran of the Thirty Years War, judged him to be "nae soljer, tho stout enough", and accused him of being "excessivelie besotted with brandie and aquavitae".
Жеңілісі мен өлімі
Мак-Колланың әкесі, Колл Чиотач, ол тағы да Дуньвигте тұтқынға алынды, ұлының Кэмпбелл аймағындағы жасаған қиянаттарының құрбаны болды. Мак-Колла өзі Ирландия конфедерацияларына қайта қосылды: бастапқыда ол өзінің тәжірибелі әскерлерін Филипп IV қызметіне Испанияға бастап апаруды жоспарлады, алайда бұл жоспар іске аспады. Ол Оуэн Ро О’Ниллдің Ольстер армиясына қосылуға тырысты, бірақ сол кезде О’Ниллмен арақатынасы нашарлаған Антрим маркизі оған рұқсат бермеді. Мак-Колланың әскерлері (1644 жылғы жорықтан аман қалған ирландтар мен «қызылшаңдар», яғни шотландтың таулы аймақтарынан келгендер) бөлініп, Ленстер және Мунстер армияларына жіберілді: Мак-Колла генерал-лейтенант шенімен соңғысына қосылды. Ол бастапқыда Клонмель қаласының губернаторы болып тағайындалды және қаланы табысты қорғады. Ратмахер ауылындағы Авбег өзеніндегі броды, 19 ғасырда «Бастықтың броды» деп аталған, жергілікті халық оның қаза болған жері деп есептеген. Мак-Колла Клонмин шіркеуінің қираған жерінде, Корк графтығында, Бантер ауылының жанында, О’Каллаган әулетінің, содан кейін Клонмин қамалының және кейін Клонмин резиденциясының мазарында жерленді. Әулет басшысы Доно О’Каллаган сол кезде Ирландия Конфедерациясы Кеңесінің мүшесі болды. Мазар шіркеудің солтүстік қабырғасының астында орналасқан, оған қарсы 2011 жылы жергілікті тарихи қоғам ескерткіш орнатты. Оның әйгілі ұзын қылышы, өлшемі мен дизайны ерекше болған, 1800 жылдардың басында жақын жердегі Лохорт қамалында көрінген, бірақ кейіннен жоғалып кетті.
Mac Colla's father Coll Ciotach, who was again taken prisoner at Dunyvaig, was killed in retaliation for his son's atrocities in the Campbell country. Mac Colla himself rejoined the Irish Confederates: he initially made plans to lead his veteran troops to Spain into the service of Philip IV, though in the event nothing came of the proposal. He also made an attempt to join the Ulster army of Owen Roe O'Neill, but was forbidden from doing so by the Marquess of Antrim, who was by then on bad terms with O'Neill. Mac Colla's troops, (both Irish survivors of the 1644 expedition and "redshanks", or Scottish Highlanders) were split up and assigned to the Leinster and Munster armies: Mac Colla was attached to the latter with the rank of Lieutenant General. He was initially appointed governor of Clonmel, mounting a successful defence of the town. A ford on the River Awbeg in Rathmaher townland, still known in the 19th century as the "Chieftain's Ford", was said locally to be the place of his death. Mac Colla was buried in the now ruined church of Clonmeen, County Cork, near the village of Banteer, in one of the tombs of the O'Callaghan family, then of Clonmeen Castle and later of Clonmeen Lodge. The family's head Donough O'Callahan was at the time a member of the Council of the Irish Confederacy. The vault is supposed to be under the church's north wall, against which a monument was placed in 2011 by a local historical society. His famous long sword, which was said to be unusual in both size and design, was still to be seen at nearby Lohort Castle as late as the early 1800s, but has since disappeared.
Еске алу
Өлгеннен кейін Мак-Колла ирланд және шотланд фольклорында маңызды есімге айналды. Екі елде де оның құрметіне әндер мен мелодиялар жазылды, ал батыс Хайленд пен Гебрид аралдарында, әсіресе Макдональдтар тұратын аймақтарда көптеген әңгімелер ауызша дәстүрге енді. Бұл әңгімелерде ол зор күш-қуатты, 7 футтық бойлы, ерекше батыл және қылышпен шебер күресуші адам ретінде бейнеленеді. Бұл әңгімелерді тарихи дереккөз ретінде қарамай, оларды ертедегі Гель дәстүрінің ерлік жырларының заманауи нұсқасы ретінде қарастыру дұрыс. Тарихи оқиғалармен байланысты әңгімелердің көпшілігі 1646 жылғы Кинтайр науқаны кезінде болған оқиғаларға сілтеме жасайды. Тіпті заманауи, аса драматикалық емес сипаттамалар да Мак-Колланың бойын 6 футтан аса деп көрсетеді, ал оның қалқаны "есіктей үлкен" болған (бірақ бұл "жауынгерлік есік" фразасының – қалқанды немесе торгені білдіретін, олардың ағаштан жасалған құрылысын метафоралық түрде бейнелейтін бардтық тілінің қате түсінігі болуы мүмкін). Мак-Колла 1937 жылы ирланд жазушысы Морис Уолштің "Ешқандай жеңіс жоқ" романында кейіпкер болады, онда 1644–1645 жылдардағы Шотландиядағы роялистер науқаны О'Кахан полкінің екі мүшесінің көзқарасынан баяндалады. Ол шотланд Гель поэзиясында Иан Лом мен Дороти Браун (Diorbhail Nic a' Bhriuthainn) шығармаларында еске алынады. Әсіресе Иан Лом, Кеппохтың Макдональды ретінде, Мак-Колланың жеңістерін Дональд кланының дәстүрлі жауларына қарсы Гельдік әскери күш-жігердің бір бөлігі ретінде көрсетуге тырысты, сонымен қатар Азамат соғысының кең контексі мен Монтроздың үлесін елемеді. Ирландияда ол "Марсиал Аласдайр" (немесе "Аласдайрдың маршы", "МакАласдромның маршы" және басқа да әртүрлі жазулардағы бірнеше атаулар) деп аталатын сол кезден немесе оған жақын кезеңнен қалған дәстүрлі музыкамен еске алынды, бұл күйдің Аласдайрдың созықшылары шайқасқа бара жатқанда ойнаған немесе кейін оның қабіріне дейін ойнаған маршы болған деп есептеледі. Бұл қазіргі кезде "piobaireachd" (қуыр) немесе дұрысырақ айтқанда "ceol mor" (үлкен музыка) деп аталатын Гельдік өнер музыкасының стилімен байланысты. Оның ішінде джиг сияқты бірнеше қызықты вариациялары бар. Оған байланысты тағы бір музыкалық шығарма – "Bas Alasdair" (Аласдайрдың өлімі), ол ежелгі Гельдік "жоғары өнер" арфа музыкасының ерекше, әсерлі жоқтауы, ол көп ұзамай жоғалып кеткен. Бұл кем дегенде 18 ғасырда жазылып, түсіндірілген, ал нұсқасы капитан Фрэнсис О'Ниллдің кітабында ("Ирландия халық музыкасы, қызықты хобби") кездеседі. Арфашы және фольклоршы Энн Хейманн 17 ғасырдың ортасынан бастап әлі күнге дейін орындалып келе жатқан "Bas Alasdair" және "Marsial Alasadair" әуендерінен тұратын жиынтықты жазды.
After his death, Mac Colla became a figure of minor folklore in Gaelic Ireland and Scotland, with songs and melodies written in his honour in both countries, and many stories entering the oral tradition of the western Highlands and Hebrides, particularly in districts inhabited by the MacDonalds. These stories depicted him as an immensely strong man, 7 feet tall, of conspicuous bravery and swordsmanship. Rather than as a historic source, the tales are best regarded as an Early Modern equivalent of the heroic cycles of earlier Gaelic tradition. Of those stories that can be related to historical events, most appear to refer to events during the 1646 campaign in Kintyre. Even less dramatic contemporary descriptions give Mac Colla's height as over 6 feet, with a targe "as big as a door" (though this may be a misunderstanding of the bardic phrase "door of battle" meaning a shield or targe, a metaphor for their plied wood construction). Mac Colla appears in And No Quarter, a 1937 novel by Irish author Maurice Walsh, which covers the Royalist campaign in Scotland of 1644–1645, told from the perspective of two members of O'Cahan's regiment. He is commemorated in the Scottish Gaelic poetry of Iain Lom and Dorothy Brown (Diorbhail Nic a' Bhriuthainn). Ian Lom in particular, as a Macdonald of Keppoch, was concerned to frame Mac Colla's victories as part of a specifically Gaelic military effort against the traditional enemies of Clan Donald, ignoring the wider Civil War context and the contribution of Montrose. In Ireland he was remembered by a piece of traditional music from or near the period named “Marsial Alasdair” (aka “Alasdair's March" or ”MacAlasdrum's March" and several other names in various spellings), supposed variously to be the tune played by Alasdair's pipers en route to the battle, and / or as the march played to his grave afterwards. It appears to be related to the style of Gaelic art music now known as "piobaireachd" (piping) or more correctly as "ceol mor" (big music). There are a number of interesting variations, including a jig. Another tune associated with him is "Bas Alasdair" (Death of Alasdair), a majestic and moving harp dirge of the ancient style of Gaelic "high art" harping that was soon to be lost. This was recorded and annotated by at least the 18th century, and a version occurs in one of Captain Francis O'Neill's books ("Irish Folk Music, A Fascinating Hobby") Ann Heymann, the harpist and folklorist, has recorded a set consisting of the air “Bas Alasdair” and “Marsial Alasadair” that dates from the mid seventeenth century and is still performed.