Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд кланы Росс (Clann Anndrais) – Шотландияның таулы аймағындағы клан. Бұл кланның алғашқы басшылары – Росс графының алғашқы өкілдері болған.
Scottish clan
Clan Ross (Clann Anndrais ) is a Highland Scottish clan. The original chiefs of the clan were the original Earls of Ross.
Шығу тегі
Росс кланының алғашқы тіркелген басшысы "Ферчер Мак ан т Сагарт" болды, бұл ағылшын тілінде "қасиетшінің ұлы" дегенді білдіреді, және ол Applecross абаттарының мұрагерлік басшыларынан шыққан Ó Beólláin тегін көрсетеді. Ферхар Шотландия королі Александр II (1214–1249) Дональд Бэйннің, шотланд тағына талапкер болған қарсыласының көтерілісін басуға көмектесті. Осының арқасында қысқа мерзімге Росс графы Вильгельм II ағылшындардың жағына қосылды, бірақ кейін Шотландияның Роберт Брюсін қолдады. Росс графтығы мен Росс кланының басшылығы осыдан кейін бөлінді. Росс тайпасы 1424 жылы Франциядағы Вернейль шайқасында ағылшындарға қарсы күресті. Букан және Росс графтарының сол шайқаста қаза болуынан кейін Джеймс I Росс графтығын өзіне иеленді, бірақ титулға заңды талапкер Александр Ислей, Аралдардың Лорды болды. Одан кейін Алди Чарриш шайқасы болды, онда Росс тайпасы Маккейлерден жеңілді, ал Росс басшысы көптеген тайпа мүшелерімен бірге қаза тапты. 17 ғасыр тарихшысы сэр Роберт Гордон, Сазерленд графы Александр Гордонның кіші ұлы, Сазерленд кланының осы шайқаста Маккей кланының жағына қосылғанын айтты. Алайда 19 ғасыр тарихшысы Ангус Маккей Сазерлендтің шайқаста болғанын жоққа шығарды, сол кездегі Сазерленд графының Росске қарсы көмектесуі күмәнді еді, өйткені ол Балнагованның Росс басшысының қызына үйленген, сондай-ақ Сазерлендтердің Маккейлерге қарағанда феодалдық басымдығы "тек оның өзінің шебер қиялында ғана болды" деді. 1496 жылы король басшылар Дэвид Росс пен Ийе Рой Маккейді шақырды. Ол оларға сол кездегі Шотландияның Лорд-Канцлері Аргилл графына барып, бейбіт келісімге келуді бұйырды, егер олар келісімге келмесе, 500 мерк айыппұл төлеуге міндетті еді. Англо-шотланд соғыстары кезінде Джон Росс, Халкхедтің 2-ші лорды, 9 қыркүйекте 1513 жылы Флодден шайқасында ағылшындарға қарсы күштерін басқарып жүргенде қаза тапты. Банагованның 9-шы басшысы Александр Росс (1592 жылы қайтыс болды) зорлық-зомбылыққа және адалсыздыққа бой алған адам ретінде танылды. Ол жерлерді тонауға бейімделген және өз тайпасын заңға ешқандай құрмет көрсетпей, өзіне пайдалы келісімдерге қол қоюға мәжбүрлеген. Ол көп ұзамай Танталлон қамалына қамалды. Алайда ол әкесі сияқты белгілі болды және 1615 жылы қайтыс болды. Кейін ол қысқа мерзімге роялистерге қосылды, бірақ қайтадан келісімшіл болды және 1650 жылы Карбисдейл шайқасында Монтроздың 1-ші маркизі Джеймс Грэмды жеңген кезде болды. Ол 1653 жылы сол жерде қайтыс болып, Вестминстерде жерленді. Якобиттерге Уильям Маккензи, Сифорттың 5-ші графы, Маккензи кланының басшысы басшылық етті. 1721 жылы Росс кланынан шыққан шағын күштер, Питкални сызығының басшысы Уильям Росс VI және оның ағасы Роберт Маккензилердің жерлерінен алым-салық жинау экспедициясына барды. Олар Глен Африк шайқасында Маккензилердің әлдеқайда үлкен күшінен жеңілді. 1724 жылы генерал Уэйдтың жоғарғы жерлер туралы баяндамасында Росс пен Мунро тайпаларының күші 700 адамға бағаланды.
The first recorded chief of the Clan Ross was "Fearcher Mac an t Sagairt" which in English meant "son of the priest" alluding to his Ó Beólláin descent from the hereditary Abbots of Applecross. Fearchar helped King Alexander II of Scotland (1214–1249) crush a rebellion by Donald Bane, a rival claimant to the Scottish throne. This meant that for a short time William II, Earl of Ross sided with the English but he later supported Robert the Bruce of Scotland. The earldom of Ross and the chiefship of Clan Ross were then separated. The Rosses took part in the Battle of Verneuil 1424, against the English in France. On the death of the Earl of Buchan and Ross at that battle, James I claimed Earldom of Ross for himself though the rightful claim to the title was in Alexander of Islay, Lord of the Isles. This was followed by the Battle of Aldy Charrish where the Rosses were defeated by the Mackays and the Ross chief was killed along with many of his clan. According to 17th century historian Sir Robert Gordon, who was a younger son of Alexander Gordon, 12th Earl of Sutherland, the Clan Sutherland joined the side of the Clan Mackay at this battle. However 19th century historian Angus Mackay disputes the Sutherland's presence at the battle stating that it would be unlikely that the Earl of Sutherland at the time would have assisted against the Rosses as he was married to a daughter of the Ross chief of Balnagowan, and also that the feudal superiority of the Sutherlands over the Mackays "nowhere existed save in his own fertile imagination". In 1496, the King summoned chiefs David Ross and Iye Roy Mackay. He ordered them to appear before the Earl of Argyll who was then the Lord High Chancellor of Scotland and make peace, on the understanding that should they not be peaceful that they would be fined 500 merks. During the Anglo Scottish Wars, John Ross, 2nd Lord Ross of Halkhead, died when leading his forces against the English at the Battle of Flodden on 9 September 1513. Chief Alexander Ross 9th of Balnagowan (d.1592) is recorded as being a man of violence, utterly unscrupulous, given to raiding lands and forcing his clansmen to draw out agreements in his favour with total disregard for the law. Soon he was imprisoned in Tantallon Castle. However, he became as notorious as his father and died in 1615. He later joined the royalists for a short time only to become a covenanter again and was present at the defeat of James Graham, 1st Marquess of Montrose at the Battle of Carbisdale in 1650. He is said to have died there in 1653 and been buried in Westminster. The Jacobites were led by William Mackenzie, 5th Earl of Seaforth, chief of the Clan Mackenzie. In 1721, a small force of men from the Clan Ross, led by chief William Ross 6th of the Pitcalnie line and his brother Robert went on a rent collecting expedition into the lands of the Mackenzies. They were defeated by a much larger force of Mackenzies at the Battle of Glen Affric. General Wade's report on the Highlands in 1724, estimated the combined clan strength of the Rosses and Munros at 700 men.
Францияда соғыс
Полковник Чарльз, Хокхедтің 13-ші лорды Росс және Балнагованның 15-ші лорды, 1745 жылы 30 сәуірде Фонтеной шайқасында француздарға қарсы шайқасқан клан мүшелерінің тобын басқарып қаза болды. 1745 жылы Балнагован Джордж Россқа өтті. Уильям, 14-ші лорд Росс, отбасы құрмай қайтыс болды, содан кейін Балнагован Карстерстің 2-ші баронеті, сэр Джеймс Локхардқа тиесілі болды.
Col. Charles, 13th Lord Ross of Hawkhead and 15th of Balnagowan, was killed in 1745 leading some members of the clan at the Battle of Fontenoy fighting against the French on 30 April 1745. Balnagowan passed to George, 13th Lord Ross, in 1745. William, 14th Lord Ross, died unmarried, and Balnagowan then passed to Sir James Lockhard, 2nd Baronet of Carstairs.
1745-1746 ж. Якобит көтерілісі
1745 жылғы Якобит көтерілісі кезінде Росс графтығында, Питкални әулетінен болса да, Росс кланының номиналды 18-ші басшысы Питкалнидің Александр Россы болды. Ол берік протестант, әкесіне қарағанда якобиттерге көбірек мойынбұрғыш болғанмен, әрине, Ганноверліктерді қолдады. Сонымен қатар, Александрдың інісі, Дункан Форбс Куллоден, Ұлыбританияның Лондондағы королі Джордж II үкіметінің Сессия сотының Лорд-президенті болды. Дункан Форбс пен Питкални басшысы Александр Росс, Ивернес қамалын якобиттерден қорғау үшін Тәуелсіз Таулы рота құрды. Редкастлдың Макфаркхарлары Черный Оралдан күшті якобит жасағын әкеліп, Кромарти графының әскеріне қосылды, ал оларға көтерілісші Джон Росс қосылды. Каллоден шайқасы алдында шабуылдар жасалды және шайқас күнінен бір күн бұрын, 1746 жылдың 15 сәуірінде Голспи маңындағы Литтлферри шайқасында Макфаркхардың шамамен 200 якобит әскері үкімет тарапындағы шотландтықтардың шабуылына ұшырады. Көп дегенде, оннан бір бөлігі ғана аман қалды; Джон Росс Сазерлендке қашып кетті, бірақ көтерілісшілер тізіміне бірінші болып енгізілді. Дегенмен, одан басқа Росс кланы үкіметті қолдады. Росс кланының басшылығы Питкалнидің Россына, Балнагуан әулетінің соңғы тікелей ұрпағы болған Дэвидтің мұрагеріне көшті. Сэр Джон, 5-ші баронет, «Росс» деген атауды алды, содан кейін, Карстерс 1762 жылы сатылғаннан кейін «Балнагован» деген атауын алды. Балнагован иелігі қазір Росс әулетінің қолында емес. Қазіргі уақытта ол Harrods дүкенінің бұрынғы иесі, египеттік миллионер Мұхаммед Файедке тиесілі, ол иелікті жақсартуға және қаланы қалпына келтіруге көп қаржы жұмсады. Қазіргі басшы Пертширде тұрады. Оның ұлы Хью мен немересі Калум Шотландия бойынша гэльдік мәдениетке қызығушылық танытып, белсенді қатысады.
During the Jacobite rising of 1745, in the County of Ross, although from the Pitcalnie line, the nominal 18th Chief of Clan Ross was Alexander Ross of Pitcalnie. He was a staunch Protestant, somewhat more tolerant of Jacobites than his father but definitely pro Hanoverian. In addition, Alexander's uncle, Duncan Forbes of Culloden, was Lord President of the Court of Session for King George II of Great Britain's government in London. Duncan Forbes and Alexander Ross the Pitcalnie chief raised an Independent Highland Company to garrison Inverness Castle against the Jacobites. The McFarquhars of Redcastle brought a strong Jacobite contingent from the Black Isle to join the forces of the Earl of Cromarty and a rebel, John Ross joined them. Forays were made before the Battle of Culloden and on the day before the battle, 15 April 1746, about 200 of the McFarquhar's Jacobite force were ambushed by pro government Scots at the Battle of Littleferry near Golspie. At most, one tenth survived; John Ross escaped to Sutherland but was first to be put on a list of rebels. However, apart from him the Clan Ross supported the government. The chiefship of Clan Ross devolved upon Ross of Pitcalnie, heir of David who was the last of the direct line of Balnagowan. Sir John, the 5th baronet, assumed the name "Ross" and then, after Carstairs was sold in 1762, the designation "of Balnagowan." The Balnagowan estate itself is no longer in Ross hands. It is currently owned by the Egyptian millionaire Mohammed Fayed, former owner of the Harrods department store, who has put a lot of money into improving the estate and restoring the castle. The current Chief lives in Perthshire. His son, Hugh, and grandson, Calum, are both interested and involved in the Gaelic scene across Scotland.
Басшылар
Росс кланының қазіргі басшысы – Росс және Балнагаван бароны Дэвид Кэмпбелл Росс.
The current chief of Clan Ross is Baron David Campbell Ross, of Ross and Balnagowan.
Қалдықтар
Алнес қаласының солтүстік-шығысында орналасқан Балнагоун қамалы бастапқыда он төртінші ғасырда салынған, бірақ кейінгі жылдары кеңейтілген. Мунроның әруағы әйелдер түрінде көрінеді деседі. Екінші әруақ – сұр киім киген, қоңыр шашы мен жасыл көздері бар жас әйел. Әңгімеге сүйегі қамалдың бір жеріне қамалған дейді. Хоукхед қамалы Ренфруширдегі Пейслиден шығысқа қарай бір шақырым жерде орналасқан. Ол берік бекініс пен мұнарадан тұратын, кейіннен сарайға айналған. Хоукхед XV ғасырдың ортасынан бастап Росс әулетінің меншігі болды және олар бастапқы қаланы салды. Абердинширдегі Элон қаласына жақын Арнедж қамалы 1702 жылы Абердиннің қала басшысы Джон Россқа сатылды. Бұл үйді сол Джон Ростың үйі болған және қазір Абердин теңіз мұражайының бір бөлігі орналасқан, оны Провост Росс үйімен шатастырмаңыз. Алнес, Росс және Кромарти маңындағы Балкони қамалы Росс графтарының иелігінде болды. Caisteal nan Corr, сондай-ақ Инверкасли деп те аталады, Сазерлендтегі Лэргке жақын, Росс әулетінің иелігінде болған мұнаралы үйдің қалдықтары. Питкални қамалы Кромартиге жақын орналасқан, Мунролар ұстаған, бірақ XVIII ғасырда Росс әулетіне өткен қамалдың орны. Портенкросс қамалы, сондай-ақ Арднейл қамалы деп те аталады, Батыс Килбрайдке жақын, Айрширде бастапқыда Росс әулетінің иелігінде болды, бірақ Шотландияның тәуелсіздік соғысынан кейін Бойд тайпасына өтті. Санкхар қамалы Санкхар маңындағы Думфрис және Галлоуейде орналасқан, бір кезде Росс әулетінің иелігінде болды, бірақ XIV ғасырда Крихтон тайпасына, ал кейінірек Дуглас тайпасына өтті. Шендвик қамалы Балинторге жақын, Пасхалық Росс Росс әулетінің Шендвик тармағымен иеленген. (Шендвик Росс әулеті – Росс әулетінің қазіргі басшылары). Сэр Рональд Росс Шендвик малярияның себебін ашқан көрнекті дәрігер еді. Tain Through Time, Tain, Ross and Cromarty Росс әулетінің орталығындағы Росс әулеті туралы ақпарат ұсынады.
Balnagown Castle, eight miles north east of Alness was originally built in the fourteenth century but was extended in later years. Munro's ghost is said to manifest itself into women. The other ghost is of a young woman clad in grey dress with auburn hair and green eyes. The story goes that her skeleton is walled up somewhere in the castle. Hawkhead Castle was a mile east of Paisley in Renfrewshire. It consisted of a strong keep and tower that were later incorporated into a mansion. Hawkhead was a property of the Rosses from the middle of the fifteenth century and they built the original castle. Arnage Castle, near Ellon, Aberdeenshire is a Z plan tower house that was sold to John Ross, Provost of Aberdeen in 1702. Not to be confused with Provost Ross's House that was home of the same John Ross and now houses part of Aberdeen Maritime Museum. Balconie Castle, near Alness, Ross and Cromarty, was held by the Earls of Ross. Caisteal nan Corr, also known as Invercassley, near Lairg in Sutherland, are the slight remains of a tower house once held by the Rosses. Pitcalnie Castle, near Cromarty, is the site of a castle that was held by the Munros but passed to the Rosses in the eighteenth century. Portencross Castle, also known as Ardneil Castle, near West Kilbride, in Ayrshire was originally held by the Rosses but passed to the Clan Boyd after the Wars of Scottish Independence. Sanquhar Castle near Sanquhar in Dumfries and Galloway was once held by the Rosses but passed to the Clan Crichton in the fourteenth century, and then much later to the Clan Douglas. Shandwick Castle, near Balintore, Easter Ross was held by the Rosses of Shandwick. (The Rosses of Shandwick are the present chiefs of Clan Ross). Sir Ronald Ross of Shandwick was an eminent physician who discovered the cause of Malaria. Tain Through Time in Tain, Ross and Cromarty has information about the Rosses in a Clan Ross centre.