Кіріспе

Шотланд кланы Росс (Clann Anndrais) – Шотландияның таулы аймағындағы клан. Бұл кланның алғашқы басшылары – Росс графының алғашқы өкілдері болған.

Шығу тегі

Росс кланының алғашқы тіркелген басшысы "Ферчер Мак ан т Сагарт" болды, бұл ағылшын тілінде "қасиетшінің ұлы" дегенді білдіреді, және ол Applecross абаттарының мұрагерлік басшыларынан шыққан Ó Beólláin тегін көрсетеді. Ферхар Шотландия королі Александр II (1214–1249) Дональд Бэйннің, шотланд тағына талапкер болған қарсыласының көтерілісін басуға көмектесті. Осының арқасында қысқа мерзімге Росс графы Вильгельм II ағылшындардың жағына қосылды, бірақ кейін Шотландияның Роберт Брюсін қолдады. Росс графтығы мен Росс кланының басшылығы осыдан кейін бөлінді. Росс тайпасы 1424 жылы Франциядағы Вернейль шайқасында ағылшындарға қарсы күресті. Букан және Росс графтарының сол шайқаста қаза болуынан кейін Джеймс I Росс графтығын өзіне иеленді, бірақ титулға заңды талапкер Александр Ислей, Аралдардың Лорды болды. Одан кейін Алди Чарриш шайқасы болды, онда Росс тайпасы Маккейлерден жеңілді, ал Росс басшысы көптеген тайпа мүшелерімен бірге қаза тапты. 17 ғасыр тарихшысы сэр Роберт Гордон, Сазерленд графы Александр Гордонның кіші ұлы, Сазерленд кланының осы шайқаста Маккей кланының жағына қосылғанын айтты. Алайда 19 ғасыр тарихшысы Ангус Маккей Сазерлендтің шайқаста болғанын жоққа шығарды, сол кездегі Сазерленд графының Росске қарсы көмектесуі күмәнді еді, өйткені ол Балнагованның Росс басшысының қызына үйленген, сондай-ақ Сазерлендтердің Маккейлерге қарағанда феодалдық басымдығы "тек оның өзінің шебер қиялында ғана болды" деді. 1496 жылы король басшылар Дэвид Росс пен Ийе Рой Маккейді шақырды. Ол оларға сол кездегі Шотландияның Лорд-Канцлері Аргилл графына барып, бейбіт келісімге келуді бұйырды, егер олар келісімге келмесе, 500 мерк айыппұл төлеуге міндетті еді. Англо-шотланд соғыстары кезінде Джон Росс, Халкхедтің 2-ші лорды, 9 қыркүйекте 1513 жылы Флодден шайқасында ағылшындарға қарсы күштерін басқарып жүргенде қаза тапты. Банагованның 9-шы басшысы Александр Росс (1592 жылы қайтыс болды) зорлық-зомбылыққа және адалсыздыққа бой алған адам ретінде танылды. Ол жерлерді тонауға бейімделген және өз тайпасын заңға ешқандай құрмет көрсетпей, өзіне пайдалы келісімдерге қол қоюға мәжбүрлеген. Ол көп ұзамай Танталлон қамалына қамалды. Алайда ол әкесі сияқты белгілі болды және 1615 жылы қайтыс болды. Кейін ол қысқа мерзімге роялистерге қосылды, бірақ қайтадан келісімшіл болды және 1650 жылы Карбисдейл шайқасында Монтроздың 1-ші маркизі Джеймс Грэмды жеңген кезде болды. Ол 1653 жылы сол жерде қайтыс болып, Вестминстерде жерленді. Якобиттерге Уильям Маккензи, Сифорттың 5-ші графы, Маккензи кланының басшысы басшылық етті. 1721 жылы Росс кланынан шыққан шағын күштер, Питкални сызығының басшысы Уильям Росс VI және оның ағасы Роберт Маккензилердің жерлерінен алым-салық жинау экспедициясына барды. Олар Глен Африк шайқасында Маккензилердің әлдеқайда үлкен күшінен жеңілді. 1724 жылы генерал Уэйдтың жоғарғы жерлер туралы баяндамасында Росс пен Мунро тайпаларының күші 700 адамға бағаланды.

Францияда соғыс

Полковник Чарльз, Хокхедтің 13-ші лорды Росс және Балнагованның 15-ші лорды, 1745 жылы 30 сәуірде Фонтеной шайқасында француздарға қарсы шайқасқан клан мүшелерінің тобын басқарып қаза болды. 1745 жылы Балнагован Джордж Россқа өтті. Уильям, 14-ші лорд Росс, отбасы құрмай қайтыс болды, содан кейін Балнагован Карстерстің 2-ші баронеті, сэр Джеймс Локхардқа тиесілі болды.

1745-1746 ж. Якобит көтерілісі

1745 жылғы Якобит көтерілісі кезінде Росс графтығында, Питкални әулетінен болса да, Росс кланының номиналды 18-ші басшысы Питкалнидің Александр Россы болды. Ол берік протестант, әкесіне қарағанда якобиттерге көбірек мойынбұрғыш болғанмен, әрине, Ганноверліктерді қолдады. Сонымен қатар, Александрдың інісі, Дункан Форбс Куллоден, Ұлыбританияның Лондондағы королі Джордж II үкіметінің Сессия сотының Лорд-президенті болды. Дункан Форбс пен Питкални басшысы Александр Росс, Ивернес қамалын якобиттерден қорғау үшін Тәуелсіз Таулы рота құрды. Редкастлдың Макфаркхарлары Черный Оралдан күшті якобит жасағын әкеліп, Кромарти графының әскеріне қосылды, ал оларға көтерілісші Джон Росс қосылды. Каллоден шайқасы алдында шабуылдар жасалды және шайқас күнінен бір күн бұрын, 1746 жылдың 15 сәуірінде Голспи маңындағы Литтлферри шайқасында Макфаркхардың шамамен 200 якобит әскері үкімет тарапындағы шотландтықтардың шабуылына ұшырады. Көп дегенде, оннан бір бөлігі ғана аман қалды; Джон Росс Сазерлендке қашып кетті, бірақ көтерілісшілер тізіміне бірінші болып енгізілді. Дегенмен, одан басқа Росс кланы үкіметті қолдады. Росс кланының басшылығы Питкалнидің Россына, Балнагуан әулетінің соңғы тікелей ұрпағы болған Дэвидтің мұрагеріне көшті. Сэр Джон, 5-ші баронет, «Росс» деген атауды алды, содан кейін, Карстерс 1762 жылы сатылғаннан кейін «Балнагован» деген атауын алды. Балнагован иелігі қазір Росс әулетінің қолында емес. Қазіргі уақытта ол Harrods дүкенінің бұрынғы иесі, египеттік миллионер Мұхаммед Файедке тиесілі, ол иелікті жақсартуға және қаланы қалпына келтіруге көп қаржы жұмсады. Қазіргі басшы Пертширде тұрады. Оның ұлы Хью мен немересі Калум Шотландия бойынша гэльдік мәдениетке қызығушылық танытып, белсенді қатысады.

Басшылар

Росс кланының қазіргі басшысы – Росс және Балнагаван бароны Дэвид Кэмпбелл Росс.

Қалдықтар

Алнес қаласының солтүстік-шығысында орналасқан Балнагоун қамалы бастапқыда он төртінші ғасырда салынған, бірақ кейінгі жылдары кеңейтілген. Мунроның әруағы әйелдер түрінде көрінеді деседі. Екінші әруақ – сұр киім киген, қоңыр шашы мен жасыл көздері бар жас әйел. Әңгімеге сүйегі қамалдың бір жеріне қамалған дейді. Хоукхед қамалы Ренфруширдегі Пейслиден шығысқа қарай бір шақырым жерде орналасқан. Ол берік бекініс пен мұнарадан тұратын, кейіннен сарайға айналған. Хоукхед XV ғасырдың ортасынан бастап Росс әулетінің меншігі болды және олар бастапқы қаланы салды. Абердинширдегі Элон қаласына жақын Арнедж қамалы 1702 жылы Абердиннің қала басшысы Джон Россқа сатылды. Бұл үйді сол Джон Ростың үйі болған және қазір Абердин теңіз мұражайының бір бөлігі орналасқан, оны Провост Росс үйімен шатастырмаңыз. Алнес, Росс және Кромарти маңындағы Балкони қамалы Росс графтарының иелігінде болды. Caisteal nan Corr, сондай-ақ Инверкасли деп те аталады, Сазерлендтегі Лэргке жақын, Росс әулетінің иелігінде болған мұнаралы үйдің қалдықтары. Питкални қамалы Кромартиге жақын орналасқан, Мунролар ұстаған, бірақ XVIII ғасырда Росс әулетіне өткен қамалдың орны. Портенкросс қамалы, сондай-ақ Арднейл қамалы деп те аталады, Батыс Килбрайдке жақын, Айрширде бастапқыда Росс әулетінің иелігінде болды, бірақ Шотландияның тәуелсіздік соғысынан кейін Бойд тайпасына өтті. Санкхар қамалы Санкхар маңындағы Думфрис және Галлоуейде орналасқан, бір кезде Росс әулетінің иелігінде болды, бірақ XIV ғасырда Крихтон тайпасына, ал кейінірек Дуглас тайпасына өтті. Шендвик қамалы Балинторге жақын, Пасхалық Росс Росс әулетінің Шендвик тармағымен иеленген. (Шендвик Росс әулеті – Росс әулетінің қазіргі басшылары). Сэр Рональд Росс Шендвик малярияның себебін ашқан көрнекті дәрігер еді. Tain Through Time, Tain, Ross and Cromarty Росс әулетінің орталығындағы Росс әулеті туралы ақпарат ұсынады.