Кіріспе

Шотландияның таулы тайпасы

Шығу тегі

Кэмпбелл кланының дәстүрлі шежірелерінде кланның тегі ежелгі Стратклайдтағы британдықтарға дейін жетеді. Жазбадағы ең ерте Кэмпбелл – Гиллеспи, оның аты 1263 жылы тіркелген.

Шотландияның тәуелсіздік соғыстары

XIV ғасырдың басында Колин Кэмпбелл отбасы король Роберт Брюсті берік қолдап, оның табыстары арқасында жерлер, лауазымдар мен тиімді некелерге ие болды. Бұл шайқас Монзиеверд қырғыны ретінде де белгілі болды. 1499 жылы Инверливер Кэмпбеллі Далтуллих шайқасында Кальдер кланын жеңді. Аргилл графының кіші ұлы, сэр Джон Кэмпбелл, кейіннен Калдер және Кавдор қамалын оның мұрагері Мюриэл Кальдерге үйленгеннен кейін алды.

XVI ғасыр және кландық қақтығыстар

1513 жылы Аргиллдің 2-графы көптеген тайпаластарымен бірге Флодден шайқасында қаза тапты. 1568 жылы Лэнгсайд шайқасы болды, онда Кэмпбелл кланының басшысы Арчибальд Кэмпбелл, Аргиллдің 5-ші графы, Шотландия королевасы Мэри үшін шайқасқан әскерге қолбасшылық етті. Макартурлар өзін қорғауға тырысқанда көлге айдалып кеткен деген сенім бар. Бірнеше ғасырдан кейін, 1970 жылдары көлдің жағалауынан ежелгі қылыш табылды. 15 ғасырдың ортасынан бастап екі ғасыр бойы Гордон және Кэмпбелл кландары Шотландияның солтүстік-шығысын және батысын, Шотландияның Таулы жерлері мен Жазықтар арасындағы шекараны бақылаған ірі жер иелері ретінде биледі. 1594 жылы Аргиллдің 7-ші графы Арчибальд Кэмпбеллге Хантлидің 6-шы графы Джордж Гордонға қарсы патшалық комиссия берілді, бірақ ол Гленливет шайқасында жеңіліске ұшырады.

XVII ғасыр және Азамат соғысы

Кемпбеллдердің орталық үкіметке көрсеткен қолдауы оларға сыйақысын берді: 1607 жылы Аргиллдің 7-ші графы Арчибальд Кемпбеллге Кинтайрдың бұрынғы Макдональд жерлері берілді, ал 1615 жылы Кавдор Кемпбеллге бұрын Дуарттың Маклин тайпасына тиесілі болған Айл-оф-Ислей аралын сатып алуға рұқсат берілді. Инверлохи шайқасынан кейін Ламонт тайпасы Кемпбелл жерлеріне шабуыл жасауға мүмкіндік алды. Кемпбеллдер де Инверлохи шайқасында оларға қарсы күрескен Маклин тайпасының жерлерін қиратты, нәтижесінде Маклиннің Дуарт қамалы тапсырылды. 1648 жылы Стирлинг шайқасында (1648) Аргиллдің 1-ші маркизі Арчибальд Кемпбеллдің Кирк партиясының келісімшіл күштері Ланарк графына қолдау көрсеткен, Ньюмордың 1-ші сэрі Джордж Мунроның келісімшіл күштерінен жеңіліс тапты. Аргиллдің қаза тапқандарының арасында Гленфалохтан Уильям Кемпбелл де болды. 1672 жылы Кемпбелл және Синклер тайпалары арасында жанжал болды. Қарыз Джордж Синклерді, Кейтнесс графының 6-шы графы, өзінің атақтары мен иеліктерін сэр Джон Кемпбеллдің пайдасына бас тартуға мәжбүр етті. Синклердің мұрагері Джордж Синклер Кейс бұл талапқа наразылық білдіріп, 1678 жылы жерді басып алды. Бірақ Аргилл 1685 жылдың 30 маусымында католик Яков VII және II-ні құлату және протестант Джеймсті, Монмут герцогін таққа отырғызу мақсатымен Монмут көтерілісіне қолдау көрсеткені үшін Аргилл көтерілісіне қатысқаны үшін басы кесілді. Кейінірек, 1692 жылы Аргиллдің 1-ші герцогы Арчибальд Кемпбелл Маклиннің Дуарт қамалын қайта иеленді. 1692 жылы Гленко кланы Макдональд және Кемпбелл тайпалары арасындағы ұзақ жылға созылған жанжалға байланысты Якобитизмді басуға бағытталған үкіметтік бастама Гленкодағы қырғын кезінде 38 қарусыз адамның өліміне әкелді. Гленлиондық капитан Роберт Кемпбелл басқаруымен сарбаздардың қолынан қаза тапқан Макдональдтарға бір аптадан астам уақыт бойы қонақжайлылық көрсетілген еді, бұл шотланд заңдары мен таулы аймақтың дәстүріне жасалған ауыр нұқсан болды. Әскерлердің көп бөлігі Кемпбелл емес еді, бірақ бірнеше ай бұрынғы тізімде Робт Кемпбеллті қоса алғанда, алты Кемпбелл болды: капрал Ачибальд Кемпбелл, ересек Архибальд Кемпбелл, кіші Архибальд Кемпбелл, кіші Архибальд Кемпбелл, Джеймс Кемпбелл, ересек Дональд Кемпбелл және Дункан Кемпбелл. Сондай-ақ қараңыз: Аргилл графының жаяу әскер полкі.

1715 жылғы Якобыт көтерілісі

18 ғасырдағы Якобит көтерілістері кезінде Кэмпбелл кланы британдық Ганновер үкіметін қолдады. 1715 жылғы 23 қазанда Аргиллдің 2-ші герцогы Джон Кэмпбелл бас әскербасы көтерілісшілердің бір тобының Кэмпбелл қамалынан Дунфермлинге қарай өтіп бара жатқанын білді. Ол көтерілісшілерге шабуыл жасаған кавалерия жіберді және оларды қазір Дунфермлин қақтығысы деп аталатын шайқаста жеңіп, бірнеше тұтқынға алды, тек аз ғана шығынға ұшырады. Бір айдан кейін британдық үкімет күштері, Кэмпбелл кланының әскерлері де бар, 1715 жылы Шерифмуир шайқасында Якобиттерді жеңіп, жеңіске жетті. Дегенмен, Гленкодағы қырғын кезінде 22 жыл бұрын Макдональдтарға қарсы үкіметтік әскерлерге басшылық еткен Гленлиондық Кэмпбеллдің ұлы бастаған Якобиттердің жағына шыққан Кэмпбеллдердің шағын тобы болды. Осы екі отбасы дауларын шешіп, Шерифмуирде иық-иыққа соғысып, қарулас бауырлар болуға ант берді. Алайда, Аргиллдің 2-ші герцогы Джон Кэмпбелл басқарған британдық үкімет күштері Якобиттерді жеңді.

Қара күзет

1724 жылы генерал Уэйдтің жоғарғы таулы аймақтар туралы баяндамасында Аргилль герцогының қолдауымен үкіметті қолдаған кланның әскері 4000 адамға бағаланды, ал 1715 жылы якобиттерді қолдаған Бридалбендік Кэмпбеллдің басшылығындағылар 1000 адамды құрады. 1725 жылы үкіметті қолдау үшін алты тәуелсіз таулы рота құрылды: үш рота Кэмпбелл кланынан, біреуі Ловат Фрейзер кланынан, біреуі Мунро кланынан және біреуі Грант кланынан. Бұл роталар "Рейкудан Ду" немесе "Қара күзет" деген атпен белгілі болды. 1739 жылы полк ресми түрде 42-ші жаяу әскер полкі ретінде құрылды және 1740 жылы Аберфелдиде алғашқы жиыны өтті.

1745 жылғы якобит көтерілісі

1745 жылға дейін Кэмпбелл кланының күші 5000 адамды құраған деп есептелген. Кэмпбеллдер шамамен сол кезде Кейт шайқасына да қатысқан. 1746 жылы Якобиттердің соңғы жеңіліске ұшыраған Кулоден шайқасында үкімет тарапынан Аргилл ополчениесінен төрт рота, подполковник Джон Кэмпбелл басқаратын Лудон жоғартақтарынан үш рота және Аухроссан капитаны Дугальд Кэмпбелл басқаратын 43-ші жоғартақтардан бір рота соғысқа қатысты.

Басшы

Торквил Ян Кэмпбелл – Аргиллдің 13-ші герцогы, Кинтайр және Лорн маркизі, Аргилл, Кэмпбелл және Коуал графтары, Лохау және Гленйла виконттары, Шотландия пэрлігіндегі Кэмпбелл лорды, Лорн, Кинтайр, Инверарей, Мулл, Морвен және Тири лордтары, Ұлыбритания пэрлігіндегі Кумбанк бароны Сандридж және Гамельдон бароны Хамельдон, Ұлыбритания пэрлігіндегі Аргиллдің 6-шы герцогы, Шотландиядағы Корольдік үйдің мұрагерлік шебері, Шотландияның Ұлы мөрінің мұрагерлік сақтаушысы, Дунун, Каррик, Данстаффнадж және Тарбет патшалық қамалдарының мұрагерлік сақтаушысы, Батыс жағалаулары мен аралдардың адмиралы және Құрметті Кэмпбелл кланының басшысы. Басшының гаэль тіліндегі атағы – Mac Cailein Mòr («Ұлы Колиннің ұлы»). Кэмпбелл сонымен қатар Аргиллширдің мұрагерлік жоғары шерифі, Шотландия Королевасының жеке күзетшісінің мүшесі және Корольдік садақшылар компаниясының мүшесі.