Кіріспе

Өнеркәсіптік бұйымның екі жағының арасындағы тегіс өтпелі жиек. Шамфер (/'ʃ/æ/m/.f/ər/ немесе /'/tʃ/æ/m/.f/ər/) – бұйымның екі жағының арасындағы өтпелі жиек. Кейде бұл бұрыштың бір түрі ретінде анықталады, көбінесе екі тік бұрышты жақ арасында 45° бұрышпен жасалады. Шамферлер машина жасау, ағаш өңдеу, жиһаз жасау, бетон қалыптары, айналар және көптеген механикалық конструкцияларды құрастыруды жеңілдету үшін жиі қолданылады.

Терминология

Машина жасауда "боровой" сөзі шанақты білдіру үшін қолданылмайды. Машина жасаушылар қауіпсіздік үшін де, жиектердің зақымдануын болдырмау үшін де, өткір жиектерді "жұмсарту" үшін шамферлерді қолданады. Шамфер кейде бейілдің бір түрі деп есептелуі мүмкін, ал осы екі термин көбінесе бірін-бірі алмастырып қолданылады. Жиһаз жасау кезінде "қарғаның тілі" – бұл бір бөлігінен қысқа аяқталып, біртіндеп сыртқа қарай иіліп, жиектің қалған бөлігін тік бұрыш қалпында қалдыратын шамфер. Шамферлер заттың немесе бөлменің ішкі немесе сыртқы беттерінде жасалуы мүмкін. Ал салыстырарлық түрі, филе – ішкі бұрыштың дөңгеленуі, ал дөңгелек (немесе радиус) – сыртқы бұрыштың дөңгеленуі.

Балта ісі және жиһаз жасау

Шамферлер жиһаздың, мысалы, есептеу үстелдері мен дастарқан үстелдері сияқты жиектерін жұмсарту үшін қолданылады, бұл адамдардың өткір бұрыштарда жарақат алмауына көмектеседі. Егер жиектері дөңгеленген болса, олар бұрқанақ деп аталады. Кейде шамфер фрезалары және шамфер ұстаралары сияқты арнайы құралдар пайдаланылады.

Сәулет

Жаңартулар сәулет өнерінде функционалдық және эстетикалық мақсаттармен жиі қолданылады. Мысалы, Тадж-Махалдың негізі бұрыштары жаңартылған куб пішіндес, осы арқылы сегізбұрышты сәулеттік жоспар құрылады. Оның бас қақпасы жаңартылған іргетас тастардан және балконы немесе шатырға қарайғы карнизге арналған жаңартылған тіреулерден тұрады.

Қалалық жоспарлау

Барселона, Валенсия және Испанияның көптеген қалаларындағы қалалық блоктар, сондай-ақ Тайчунг қаласы және Пуэрто-Рикодағы Понседегі көше бұрыштары (жаяу жол жиектері) қисайтылған. Бұл қисайту Барселонаның 19 ғасырдың ортасындағы Эшампле немесе кеңею ауданында қалалық кеңістікті сәндеу және жаңғырту мақсатымен жасалған, онда ғимараттар тротуарлар мен көшелердің қисайған сызықтарын қайталайды. Бұл инновациялық дизайн көру бұрышын кеңейтеді, жаяу жүргіншілерге қолайлы аймақтарды ұсынады және бұрылыс кезінде көрінуді жақсартады. Бұрылыстың сәл оңайырақ болуы мүмкін, себебі жүргізушілердің 90 градус бұрыштағы бұрылысқа қарағанда баяулау қажеттілігі азаяды деген болжам бар, бірақ Барселонада көптеген қисайтылған бұрыштар тұраққа немесе жүк-түсіру аймақтары ретінде пайдаланылады, көлік қозғалысы әдеттегі 90 градус бұрыштардағыдай жалғасады.

Машина жасау

Шамферлер жиі кедергіге сай келетін бөлшектерді құрастыруды жеңілдету үшін немесе қолмен орнатылатын бөлшектерді құрастыруды жеңілдету үшін қолданылады. Сұйық қуат тығыздағыштары сияқты серпімді материалдар көбінесе 45 градустан, тіпті 20 градустан да төмен бұрышқа ие болады. Жинау кезінде шамферлер, мысалы, кескіш құралдан қалған ішкі радиусты жою үшін немесе басқа да элементтерді, мысалы, дәнекерленген тігісті, жанындағы бөлшекте жою үшін қолданылады. Бұл өйткені шамфердің өлшемдерін жасау және дәл тексеру радиуске қарағанда әлдеқайда оңай, ал радиустың пішініндегі қателіктер радиустардың бір-біріне тиісіп қалуына, ал беттері жанасудан бұрын кедергі тудыруына мүмкіндік береді. Адамдар қолмен жұмыс істейтін компоненттер үшін шамферлер өте маңызды, себебі олар жарақаттардың алдын алады және басқа компоненттерге зақым келтірмейді. Бұл әсіресе металдар сияқты қатты материалдар мен пресс-құралдар сияқты ауыр жинақтар үшін маңызды. Сонымен қатар, шамферленген жиек, құрастыру, ажырату немесе техникалық қызмет көрсету кезінде басқа жиектердің немесе бұрыштардың соқтығысынан туындаған іздерге төртбұрышты жиекке қарағанда гөрі әлдеқайда төзімді.

Өңдеу

Шамфер – бұйымның кез келген тік бұрышты жиегінен жасалған еңіс кесу, мысалы, тесіктер; таяқшалардың, бұрандалардың және штифтердің ұштары; пластиналардың ұзын жиектерінің бұрыштары; екі беткейдің өткір бұрышта түйіскен кез келген жері. Шамферлеу құрастыруды жеңілдетеді, мысалы, бұрандаларды тесіктерге немесе гайкаларды бұрауды. Сондай-ақ, шамферлеу металл бөлшекті ұстаған адамдардың кесіліп немесе жарақаттану қаупін едәуір азайтатын өткір жиектерді жояды.

Шыны айнасының дизайны

Эстетикалық жақтарын ескермегенде, шлемдеу – параболалық шыны телескоп айнасын қолмен жасау процесінің бір бөлігі. Дискінің бетін тегістеуге кіріспес бұрын, жиектерінің сынығын болдырмау үшін алдымен жиектері шлемделуі керек. Бұл дискіні кремний карбиді салынған металл ыдысқа қойып, оны иықтап айналдыру арқылы жасалады. Соның нәтижесінде, абразивті бөлшектер шынының өткір жиегін тоздырады.