Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралиядағы родео стилі
Rodeo style in Australia
Родео Австралияда бұрыннан-ақ танымал жарыс және көрермендер спорты болып келген, бірақ 1880 жылдарға дейін ұйымдастырылған түрде өткізілмеген.
Rodeos have long been a popular competitor and spectator sport in Australia, but were not run on an organised basis until the 1880s.
Тарих
1855 жылы Австралияда жылқыларды қатыстыратын тұрақты іс-әрекет ретінде "бук-жумпинг" термині қолданыла бастады. Газеттерде 1880 жылдары Викторияда өткен қоғамдық атқа міну іс-шаралары туралы жазылған. Бұл іс-шараларға бұқаға дейін жетіп, құйрығынан ұстап, оны тепе-теңдіктен шығарып, аяқтарын байлап аттанған жарыстар кірді. Бұл жарыс малшылардың жабайы малды ұстау дағдысынан туындаған. Викторияның Ұлттық ауыл шаруашылығы қоғамы 1888 жылы жылдық көрмесінде өткен атқа міну жарысын ұйымдастырды, ол тіркелген ең алғашқы іс-шаралардың бірі болды. 1890 жылдары Австралияда және кейбір халықаралық "Жабайы Батыс" шоулары елді аралап жүрді. Вирттің "Жабайы Батыс" шоуы 1893 жылғы банктердің құлдырауына дейін Австралияны аралады. Содан кейін Англия, Үндістан, Малайзия, Жаңа Зеландия, Оңтүстік Африка және Оңтүстік Америкада гастрольдік сапарлар жасады. Гилл отбасы, Бибби Брос және Колин Маклауд саяхаттап жүріп атқа міну шоуларын өткізді. Бұл шоулар Австралияның көп бөлігінде атқа мінудің танымалдылығын арттырды. 1908 жылы "Австралиялық Buckjumpers Limited" құрылды, оның құрамында Уэйт, Джек Демпстер, Фред Мортон және Сесил Миллер сияқты танымал атқа мінушілер болды. Саяхаттап жүріп ұйымдастырылған родеоларда аттар мен бұқаларға мініп, қамшымен әрекет ету, иттер мен понилердің өнерлерін көрсету және арқанмен игеріп алу сияқты іс-шаралар ұйымдастырылды. 1930 жылы Ұлы депрессия кезінде мұндай саяхаттап жүріп ұйымдастырылған шоулардың саны азайды. Американдық родеолардың Австралиядағы баламасы – "Бушмендер карнавалдары" 1920 жылдары Солтүстік Жаңа Оңтүстік Уэльсте пайда болды және 1930 жылдары кеңінен танылды. 1930 жылы Уорвик, Квинсленд штаты, көпшіліктің қызығушылығын арттыру үшін бағдарламасына клоундар, арқан тартушылар және акробаттар сияқты американдық стильдегі жарыстарды қосты. Бұл карнавалдар лагерьдегі негізгі жарыспен қатар, атқа міну, бұқа (немесе тұқымдық мал) міну және бұқаны лақтыру сияқты спорттық күндерді өткізді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Квинслендтің көптеген қалаларында, мысалы, Чартерс Тауэрс, Гундивинди, Хьюгенден, Ингем, Рокхэмптон және Туумба ауруханаларға және қайтып келген сарбаздарға ақша жинау үшін родеолар өткізді. ABCRA қазір лагерьдегі жарыс, атқа міну (күректі және жалаңаш атқа міну, бұқа және тұқымдық мал міну) және уақытпен жүретін родео жарыстарын біріктіреді: баррель жарысы (әйелдер және жасөспірімдер), арқанмен бұзауды ұстау (Солтүстік Америкада бұзау арқаны деп аталады), бұқа күресі, жасөспірім бұзаулар, командалық арқан тарту және әйелдер арасындағы арқанмен бөліп алу. Жабайы жылқы жарысы қораптағы жабайы жылқылармен басталады. Үш адамнан тұратын командалар қораптарға жүгіріп барып, жылқыларды еркелейді. Содан кейін команданың бір мүшесі атқа мініп, аренадағы финиш сызығынан басқа атқа мінушілерден бұрын өтуі керек. Жабайы бұқа жарысы да жабайы жылқы жарысына ұқсас жүреді. Тұқымдық малды безендіру жарысында бәсекелес тұқымдық малды тік ұстап тұру үшін шапқыштан көмек алады, ал әйел тұқымдық малдың иығынан лентаны мүмкіндігінше тез алып тастауға тырысады. 1977 жылы Уорвик, Квинслендтен келген Ирен Кинаст ханым ұлттық "Мисс Родео Австралия" сайысын құруға жетекшілік етті, ал алғашқы "Мисс Родео Австралия" Викториядан келген Шарон МакТаггарт болды. Айрин Кинаст Американың "Мисс Родео", Канаданың "Мисс Родео" және Жаңа Зеландияның "Мисс Родео" сайыстарын ұйымдастыруға көмектесті. Ол 10 жыл бойы төраға және ұйымдастырушы болып жұмыс істеді, ірі демеушіліктерді және сыйлықтарды қамтамасыз етті. Осы кезеңде әр елдің ұлттық сайысының жеңімпаздары Австралия, Америка және Канадаға өзара сапарлар жасады. 1992 жылы Австралияның Ұлттық Родео Кеңесі жас әйелдерді родео спортына тарту және ынталандыру үшін Ұлттық Родео Королевасы сайысын құрды. Карнавалдар мен родеолар әдетте көктем мен жаз айларында өтеді және бәсекелестер мүмкіндігінше көп іс-шараларға қатыса алуы үшін күндердің қақтығысуын болдырмау үшін ұйымдастырылады. Сыйлық ақшасы сыйлықтар мен қатысу ақысынан алынады, ал негізгі сыйлық ақшасы ашық лагерьдегі жарысқа арналған. Ең үлкен родеолар Квинслендте өтеді, соның ішінде Голд-Костадағы Ұлттық титулдар родеосы, Маунт-Иза родеосы, Мареэба родеосы және Уорвик родеосы, онда родео жарыстарымен қатар престижді лагерьдегі жарыстар да өткізіледі. Жаңа Оңтүстік Уэльстегі ірі шаралардың кейбірі - Австралиялық жылқы және мал шаруашылығы орталығында үлкен родео өткізетін Тамвортта, Сиднейдегі үлкен (RAS) шоу және Уолча жыл сайын төрт күндік лагерьдегі және родео жарысын өткізеді. Омео, Викторияда да үлкен родео өткізіледі, онда бронзалы атқа міну жарысы үшін үлкен сыйлық ақшасы беріледі.
The term buck jumping, as a regular activity involving horses, was in use in Australia by 1855. Newspaper reports recorded public roughriding events that took place in Victoria during the 1880s. These events included competitions for roughriding and bullock throwing which was accomplished by riding up to bullock, grabbing its tail and throwing it off balance and then tying its legs. This competition arose from the stockman's skill in capturing feral or wild cattle. The National Agricultural Society of Victoria ran one of the earliest recorded events in 1888, when a roughriding competition was held at their annual show. During the 1890s there were many Australian and some international Wild West shows travelling the country. Wirth's Wild West Show travelled Australia until the banks' crash in 1893. They then toured England, India, Malaysia, New Zealand, South Africa and South America. the Gill family, Bibby Bros and Colin McLeod ran travelling roughriding shows. These shows increased the popularity of roughriding throughout much of Australia. In 1908 the Australian Buckjumpers Limited were formed and featured celebrated roughriders including Waite, Jack Dempster, Fred Morton and Cecil Miller. The travelling rodeos provided displays of riding bucking horses and bullocks, whipcracking, performing dogs and ponies and rope spinning. By 1930 the Great Depression left only a few of these travelling shows on the road. Bushmen's Carnivals, the Australian equivalents of American rodeos, originated in Northern New South Wales in the 1920s and were well established by the 1930s. In 1930 Warwick, Queensland added the American style contests of clowns, ropers and trick riders to its programme to promote more public interest. These carnivals were sports days that held the main event of campdrafting, plus buckjumping, bullock (or steer) riding and bullock throwing. During World War II many Queensland towns such as Charters Towers, Goondiwindi, Hughenden, Ingham, Rockhampton and Toowoomba held rodeos to raise money for hospitals and returned soldiers. The ABCRA now affiliates the sports of campdrafting, roughriding (also known as the roughstock events saddle bronc and bareback riding, steer and bull riding) and timed rodeo events: barrel races (ladies and junior), rope and tie (known as calf roping in North America), steer wrestling, junior calf riding, team roping and breakaway roping (ladies). The wild horse race begins with untamed horses in the chutes. Teams of three people then run to the chutes and saddle the horses. One member of the group must then ride the horse across a finish line in the arena, ahead of any other riders. The wild bullock race is conducted in a similar manner to the wild horse race. In the steer undecorating event a competitor has a hazer to keep the steer running straight, while the woman attempts to remove a ribbon from the steer's shoulder as fast as possible. In 1977 Mrs. Irene Kinast of Warwick Queensland, was the driving force behind the establishment of the national Miss Rodeo Australia Contest, with the first Miss Rodeo Australia being Sharon McTaggart from Victoria. Irene Kinast went on to build close links with Miss Rodeo America, Miss Rodeo Canada and also helped to commence Miss Rodeo New Zealand. She remained chairman and organiser for 10 years, securing major sponsorship and prizes. During this time reciprocal visits between Australia, America and Canada were undertaken by the winners of the national pageant in each country. In 1992 the National Rodeo queen Quest was founded by the National Rodeo Council of Australia to promote and encourage young women into the sport of Rodeo. Carnivals and rodeos typically take place during the spring and summer, and are usually arranged to avoid date clashes, so that competitors may take part in as many events as possible. The prize money is obtained from donations and entry fees, with the main prize money being for the open campdraft event. The biggest rodeos are in Queensland, with the National Titles Rodeo held on the Gold Coast, the Mount Isa Rotary Rodeo, Mareeba rodeo and Warwick Rodeo where there are prestigious campdraft events in addition to rodeo events. Some of the large events in New South Wales are at Tamworth which runs a big rodeo at the Australian Equine and Livestock Events Centre, Sydney has the large (RAS) show and Walcha holds a four day campdrafting and rodeo competition annually. Omeo, Victoria also holds a large rodeo, with lucrative prize money for the bronc riding competition.
Мал шаруашылығы
Алғашқы кездері "Бобс", "Роки Нед" және кейінірек "Кюрио" атты сұр биелер ерекше көзге түсті. "Роки Нед" "төрт аяқты құйын" деп аталды және Джек Райли, Гордон Эттвотер және Лин Смит сияқты бірнеше шабандоз оны бірінші немесе жалғыз мінгенім деп мәлімдеген аңызға айналды. Гордон Эттвотер 1929 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Графтон қаласында "Роки Недке" аттанғанда жеңіске жеткені даусыз. Бірақ, Эттвотер кейін бірнеше күн бойы қиындыққа тап болды. Родео малдарының іріктелуі, күтімі және емделуі, ареналар, сондай-ақ жабдықтарға қойылатын талаптар мен техникалық ережелерге қатаң стандарттар белгіленген.
Some of the outstanding early buckjumpers were "Bobs", "Rocky Ned" and later the grey mare, "Curio". "Rocky Ned" was known as the "four legged fury" and became somewhat a legend with several riders including Jack Reilly, Gordon Attwater and Lyn Smith claiming to be the first or only one to ride him. Gordon Attwater is the one rider who has an undisputed claim to success, when he rode "Rocky Ned" in 1929 at Grafton, New South Wales. Attwater suffered for several days afterwards, though. There are strict standards for the selection, care and treatment of rodeo livestock, arenas, plus equipment requirements and specifications.
Жүргізушілер
Бастапқыда букжампермен жүретіндер "рухрайдер" деп аталатын. Австралиялық ковбойлар сол кезде жас немесе қарт адамдар болды, олар фермаларда сауынды сиырларды бағып, жалпы жұмыстарды атқарды. Сондай-ақ, Джим МакГайр бес рет (1967, 1969, 1970, 1975 және 1976) «All Round Champion Cowboy» атанды. 1988 жылы Квинсленд штатының Клермонт қаласынан Дейв Апплтон Америкадағы Кәсіби Родео Каубойлар Ассоциациясының «All Around Rodeo Championship» жеңімпазы болды. Берни Смайт 1990 және 1992 жылдары халықаралық жетістіктерге қол жеткізбес бұрын Австралия чемпионаттарын жеңіп алды, қазір ол Канадада тұрады. 1997 және 1998 жылдары австралиялық Трой Данн әлемдегі үздік бұқа аттанушы атанды. Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Уолча қаласынан келген Карл Грин 2009 жылы Нью-Мексико штатының Фармингтон қаласында өткен «National High School Finals Rodeo» жарысында «All Around Rookie Cowboy» атанды. Вайолет Скуторп – 1938 жылы Америкадағы МакКойдың «Wild West Show»-ына шақырылған ерекше әйел рухрайдер. Ол (онда 15 жаста болған) анасы және 19 жастағы ағасы Лэнспен бірге гастрольдік сапарға шықты. Шоумен бірге тағы үш австралиялық – Арт Крейси, Джек Уотсон және Рон Макфи де саяхаттады. Америкалық турнеден кейін Вайолет «Әлем чемпионы, букжампер әйел рухрайдері» деп танылды. Китти Гилл, Глэдис Гилл және Берил Райли басқа да белгілі әйел рухрайдерлер болды. 1947 жылы ARRA әйелдер жарысында атқа мінгендердің тірсекшелерін байлап тастау керек деп шешті. 1944 жылдан 1951 жылға дейін тұрақты түрде жарысқа қатысқан 20-25 шамасында әйел болған деп есептеледі. Кейіннен родеоның танымалдылығы артып, әйелдердің қатысуы да көбейді. Қазіргі кезде әйелдер арасындағы жарыстар баррель жарысы, арқанмен жүгіру және тұғырдан түсіруден тұрады. Мари Эдвардс ABCRA «All Round Cowgirl» байқауында 1988 жылдан 1994 жылға дейін бес рет жеңімпаз атанды.
The early buckjumper riders were known as roughriders. Australian cowboys at that time were the youths or old men that handled the milking cows on stations and did general duties around the homestead. and Jim McGuire who was All Round Champion Cowboy five times (1967, 1969, 1970, 1975 and 1976). In 1988 Dave Appleton from Clermont, Queensland won the Professional Rodeo Cowboys Association All Around Rodeo Championship in America. Bernie Smythe won Australian titles before gaining international successes during 1990 and 1992, in Canada, where he now lives. In 1997 and 1998 Australian, Troy Dunn became the top bull rider of the world. Carl Green from Walcha, New South Wales was a winner of the 2009 National High School Finals Rodeo "All Around Rookie Cowboy" at Farmington, New Mexico. Violet Skuthorpe was an outstanding lady roughrider, who in 1938, was invited to join the McCoy's Wild West Show in America and she (then 15) toured there along with her mother and brother Lance, 19. Also travelling with the show were three other Australians, Art Creasy, Jack Watson and Ron McPhee. Violet was billed as the "World's Champion Lady Buckjump Rider" after the American tour. Kitty Gill, Gladys Gill and Beryl Riley were other notable lady roughriders. In 1947 the ARRA decided that women competitors should have their stirrups tied. It is estimated that there were about 20 to 25 women who regularly competing in about 1944 to 1951. Later more there were more women competing as rodeos became more popular. Nowadays the women's events consist of barrel racing, breakaway roping and steer undecorating. Marie Edwards won the ABCRA All Round Cowgirl a record five times from 1988 to 1994.