Кіріспе

Психикалық денсаулық жөніндегі Жаңа бостандық комиссиясы АҚШ Президенті Джордж Буш 2002 жылдың 29 сәуірінде АҚШ-тың психикалық денсаулық сақтау қызметін ұсыну жүйесін жан-жақты зерттеу және оның нәтижелері негізінде ұсынымдар жасау үшін құрылды. Комиссия мүгедектер арасындағы теңсіздікті жоюға деген оның міндеттемесінің бір бөлігі ретінде танылды. Президент Комиссияға федералдық, штаттық және жергілікті үкіметтердің қолда бар ресурстарды барынша тиімді пайдалануға, емдеу мен қызметтерді үйлестіруді жақсартуға, сондай-ақ ауыр психикалық аурулары бар ересектер мен ауыр эмоционалдық бұзылыстары бар балалардың қоғамға сәтті интеграциясын қамтамасыз ету үшін іске асырылатын саясатты анықтауды тапсырды. Комиссия Техас дәрілік алгоритм жобасын (TMAP) үлгі ретінде пайдаланып, кейіннен американдық ересектерді психикалық ауруларға, ал балаларды эмоционалдық бұзылыстарға тексеруді ұсынды, осылайша күдікті мүгедектігі бар адамдарды анықтап, оларға қолдау көрсету қызметтері мен заманауи емдеуді ұсынуға болады, көбінесе соңғы жылдары нарыққа енген жаңа психоактивті препараттар түрінде. Психикалық денсаулық сақтауды қабылдаушылар, отбасылар, қызмет провайдерлері және жақтастарының кең коалициясы Комиссияның процесі мен ұсынымдарын қолдады, Комиссияның қорытындыларын елдің психикалық денсаулық сақтау жүйесін кең ауқымды реформалауды ұсыну үшін бастама ретінде пайдаланды. Оппозициялық топ Комиссияның мақсаттарына күмән келтірді, Буш губернатор болған кездегі 1995 жылғы Техастағы ұқсас бұйрықтан алынған нәтижелерге сүйене отырып. Техас дәрілік алгоритм жобасының бұйрығы кезінде психотроптық препараттар жалпы халыққа дұрыс емес тағайындалды. Атап айтқанда, TMAP және фармацевтикалық компаниялар Seroquel, Zyprexa және басқалар сияқты «психоздық емес мінез-құлық мәселелері үшін» антипсихотикалық препараттарды саудалады. Кейіннен бұл препараттар науқастарда кенеттен өлімге әкеп соғатыны анықталды. Атипикалық антипсихотикалық препараттардан басқа, психотроптық препараттардың бұрынғы нұсқалары, соның ішінде Prozac, есірткі қолданудың алғашқы айларындағы суицид деңгейін күрт арттырды. Сонымен қатар, TMAP кезінде психикалық аурудан зардап шекпеген адамдарға, соның ішінде қиын балалар мен зейнеткерлер үйіндегі қарт адамдарға психотроптық препараттар дұрыс тағайындалды. 2009 жылы Eli Lilly психоздық емес адамдарға Zyprexa препаратын заңсыз сатқаны үшін кінәлі деп танылды. Оппозициялық топтар «Жаңа бостандық» бастамасының фармацевтикалық өнеркәсіптің психикалық денсаулығы сау адамдарға психотроптық препараттарды пайда табу үшін насихаттау үшін жасырылған прокси екенін мәлімдеді. Оппозициялық топтар бұл бастаманың кеңірек мақсаттары америкалық азаматтардың химиялық мінез-құлқына бақылау орнатуға бағытталғанын, бұл азаматтық бостандықтар мен негізгі адам құқықтарына қайшы келеді деп санайды.

Орташа есеп

Комиссия 2002 жылдың 1 қарашасында аралық есеп жариялады. Есепте ересектер арасындағы ауыр психикалық аурулардың шамамен таралуы, балалардағы ауыр эмоционалдық бұзылыстар, тиімді емдеулердің болуы және көмек алуға кедергілер туралы мәліметтер келтірілді.

Соңғы есеп

2003 жылдың 22 шілдесінде Президент комиссиясы психикалық денсаулық саласындағы алты ұлттық мақсатқа негізделген он тоғыз ресми ұсынысты қамтитын есеп ұсынды. Комиссия психикалық аурудан қалпына келуді, пациенттер мен олардың отбасысына бағытталған күтімді қажет ететінін және штаттар психикалық денсаулыққа көбірек кешенді көзқарас дамытуы керектігін атап өтті. Комиссия "психикалық аурулардың көп таралуына қарамастан, олар көбінесе диагностикаланбай қалатынын" мәлімдеп, "барлық жастағы адамдарға", оның ішінде мектепке дейінгі балаларға да, психикалық денсаулықты кең ауқымды тексеруден өтуді ұсынды, себебі "әр жылы көптеген кішкентай балалар мектепке дейінгі білім беру және балаларға күтім жасайтын орталықтардан ауыр мінез-құлық бұзылыстары мен эмоционалдық мәселелерге байланысты шығарылып тасталады". Алайда, Конгресс зерттеу қызметі комиссия психикалық ауруларды анықтау бойынша жалпыұлттық бағдарламаны нақты ұсынбағанын, бірақ жасөспірімдерді ұстау орындары және асырап алу отбасылары сияқты белгілі бір жағдайларда психикалық денсаулықты анықтау қажеттілігін талқылағанын мәлімдеді. Комиссия сонымен қатар, әсіресе балалар арасында, дәрі-дәрмектердің қауіпсіздігі мен тиімділігін одан әрі зерттеуді ұсынды.

Қарсылық

Жоспарға қарсылар, жоспардан фармацевтикалық компаниялардың пайдасын көбейтуден басқа ешқандай пайда көре алмайды, сондай-ақ олардың жүйке жүйесіне қажетсіз зақым келтіру және есірткіге тәуелділікті күшейту мүмкіндігінен алаңдаушылықтары бар. Сыншылар фармацевтикалық индустрияның көлеңкелі ұйымдарды пайдалануы және билік иелігімен ғылыми әділдіктің бұзылуына қатысты да алаңдайды. Комиссияның «еркіндік» деген сипаттамасының ирониясына күдікпен қарайды, олар комиссияның – дәрі-дәрмек индустриясының маркетингтік артықшылықтарының тағы бір мысалы екенін, ал оның ұсыныстары психикалық аурулардың алдын алу мен баламалы емдеу тәсілдерін қолданудың орнына, есірткі қолдануды ынталандырады деп санайды.

Скринингтік ұсыныстар

"Америкадағы ақымақ" атты автор Роберт Уитакер комиссияның тексеру ұсыныстарын "клиенттерді аулау" деп сынға алды. 100-ден астам құқық қорғау ұйымының "Ақыл-ой еркіндігі" ұранымен біріккен коалициясы психиатриялық көмек алғандар қозғалысын ұсынады және Жаңа бостандық комиссиясына қарсы күшті қарсылық білдірді. "Ақыл-ой еркіндігі" коалициясы қарсылығын күшейту үшін атақты адамдарды пайдаланып, "Сәламәттік институтының" негізін қалаушы және өзінің атымен аталған фильм арқылы танымал болған дәрігер Патч Адамстың қолдауын қайтадан алды. Адамс 1992 жылдан бері MindFreedom науқандарын қолдап келеді және 2004 жылдың тамызында Президент Бушты тексеруге ерікті болып, Жаңа бостандық комиссиясына қарсы науқанды бастады. "Оған көп көмек керек. Мен оны тегін қарап емдеймін", - деді Адамс. Басқалар, соның ішінде конгрессмен Рон Пол (Р (Республикалық) TX14 (Тексастың 14-сайлау округі)), комиссияның мектептерді тексеру орталығы ретінде пайдалану туралы ұсынысынан көбірек алаңдады. Полдың алаңдауы 2005 жылдың 4 қаңтарында АҚШ Өкілдер палатасында "2005 жылғы Ата-аналардың келісімі туралы" заң жобасын енгізуге әкелді. Комитетте қабылданбаған бұл заң жобасы, студенттердің психикалық денсаулығын тексеру үшін ата-аналардың жазбаша, ерікті және толыққанды келісімінсіз федералдық қаражатты пайдалануға тыйым салатын еді. Пол 2007 жылдың мамырында, 2009 жылдың сәуірінде және 2011 жылдың тамызында ұқсас заң жобаларын ұсынды, бірақ олар да комитетте қабылданбады.

TMAP шығу тегінің сын-пікірі

Сыншылар сонымен қатар комиссияның артындағы стратегия фармацевтикалық индустрия тарапынан әзірленгенін, ал комиссияның басты мақсаты – TMAP негізіндегі алгоритмдерді еліміз бойынша енгізуді ұсыну болған деген теорияны айтады. Жаңа, қымбат дәрілерді қолдануға кеңес беретін TMAP өзі Техас, Пенсильвания және оны қолдануға тырысқан басқа штаттарда да қырқыстар тудырды. 1995 жылы президент Буш Техас штатының губернаторы болған кезде құрылған TMAP Техас университетінің, фармацевтикалық индустрияның және Техас штатының психикалық денсаулық сақтау және сот жүйелерінің одағы ретінде бастама алды. Сыншылар пікірінше, TMAP арқылы фармацевтикалық өнеркәсіп түрмелер мен мемлекеттік психиатриялық ауруханалардағы азаматтарға қол жеткізу үшін сайланған және тағайындалған мемлекеттік қызметкерлердің шешім қабылдауына ықпал етті. Бұл мәселені көпшілік назарына жеткізген негізгі тұлға – Пенсильвания штаты Бас инспекторының (OIG) арнайы тергеу бюросының бұрынғы тергеушісі Аллен Джонс. Джонс жазған ұзақ баяндамасында, Жаңа бостандық комиссиясының ұсыныстарының артында «саяси-фармацевтикалық альянс» тұрғанын айтты. Джонстың сөзіне қарағанда, осы альянс Техас жобасын жасады, оның мақсаты – жаңа, қымбат антипсихотиктер мен антидепрессанттарды қолдануды кеңейту еді. Ол сондай-ақ бұл альянстың «TMAP-ты жан-жақты ұлттық саясатқа айналдырып, күмәнді пайдасы мен қауіпті жағырғы әсерлері бар қымбат, патенттелген дәрілермен психикалық ауруларды емдеуге және жеке сақтандыру компанияларын осы шығындардың үлесін көтеруге мәжбүрлеуге дайын» екенін мәлімдеді.