Кіріспе
Нидерландының 42-ші премьер-министрі Желе Зийльстра (27 тамыз 1918 – 23 желтоқсан 2001) – бұрынғы Антиреволюциялық партияның (АРП), қазіргі Христиандық демократиялық шақыру (ХДШ) партиясының нидерландтық саясаткері және экономисті, 1966 жылдың 22 қарашасынан 1967 жылдың 5 сәуіріне дейін Нидерландының премьер-министрі қызметін атқарған тұлға. Зийльстра Роттердам экономика мектебінде экономиканы оқып, экономика магистрі дәрежесін алды. Ол диссертациясын аяқтағанға дейін өз білім алған оқу орнында зерттеуші және оқытушы болып жұмыс істеді, содан кейін қоғамдық экономика саласында философия докторы ғылымын қорғады. 1948 жылдың қазанынан 1952 жылдың қыркүйегіне дейін Амстердам еркін университетінде қоғамдық экономика профессоры болып жұмыс істеді. 1952 жылғы сайлаудан кейін Зийльстра Дреес II кабинетінде экономика министрі болып тағайындалды. Партия басшысы Ян Шоутен зейнетке шығуын жариялағаннан кейін, Зийльстра 1956 жылдың 23 сәуірінде оның ізбасары болып сайланды. 1956 жылғы сайлауда Зийльстра тізімбасшы (басты кандидат) болып қызмет етті және 1956 жылдың 3 шілдесінде Өкілдер палатасының депутаты және парламенттік фракция жетекшісі болып сайланды. Кабинет құрылғаннан кейін Зийльстра Дреес III кабинетінде экономика министрі қызметін жалғастырды және 1956 жылдың 3 қазанында фракция жетекшісі лауазымынан бас тартты. Дреес III кабинеті 1958 жылдың 11 желтоқсанында құлап, оның орнына Бель II кабинеті келді, Зийльстра лауазымын сақтап, сонымен қатар 1958 жылдың 22 желтоқсанында қаржы министрі болды. 1959 жылғы сайлауда Зийльстра қайтадан тізімбасшы болып сайланды. Кабинет құрылғаннан кейін Зийльстра Де Куэй кабинетінде қаржы министрі қызметін жалғастырды. 1962 жылдың қыркүйегінде Зийльстра 1963 жылғы сайлауға қатыспайтынын және жаңа кабинетте қызмет етуден бас тартатынын мәлімдеді. Зийльстра Амстердам еркін университетінде қоғамдық экономиканың құрметті профессоры болып оралды және 1963 жылғы Сенат сайлауынан кейін Сенат мүшесі болып сайланды. Ол 1963 жылдың 25 маусымында қаржы мәселелері жөніндегі алдыңғы қатардағы спикер және өкіл болып қызмет етті. Зийльстра 1963 жылдың тамызынан 1966 жылдың қарашасына дейін Абрахам Куйпер қорының директоры болып та қызмет етті. Зийльстра саясатта белсенділігін жалғастырды және 1966 жылдың қыркүйегінде Орталық банк президентігіне үміткер болып көрсетілді. Алайда, саяси дағдарыстан кейін ол келесі сайлауға дейін уақытша кабинетке жетекшілік етуге көндірілді. Зийльстра уақытша кабинет Zijlstra құрды және Нидерландының премьер-министрі болды, сонымен қатар 1966 жылдың 22 қарашасында қаржы министрі қызметін де атқарды. 1967 жылғы сайлау алдында Зийльстра премьер-министр ретінде тағы бір мерзімге сайланбайтынын мәлімдеді және Орталық банк басшысы лауазымын қабылдауды жөн көрді. Зийльстра 1967 жылдың 5 сәуірінде Де Йонг кабинетінің құрылуынан кейін қызметтен кетті және 1967 жылдың 1 мамырынан 1982 жылдың 1 қаңтарына дейін Орталық банк басшысы болып бекітілді. Зийльстра 63 жасында белсенді саясаттан зейнеткерлікке шықты және жеке және мемлекеттік секторларда корпоративтік және коммерциялық емес директор ретінде жұмыс істеді, сондай-ақ үкімет атынан бірнеше мемлекеттік комиссиялар мен кеңестерде қызмет етті және теңгерімді мемлекеттік бюджетті қолдау ісіне белсенді қатысты. Зийльстра шебер менеджер және тиімді дебатшы ретінде танымал болды. Зийльстраға 1983 жылдың 30 сәуірінде Мемлекеттік министр құрметті атағы берілді және ол 83 жасқа толғанша деменциямен байланысты аурудан көз жұмғанға дейін мемлекеттік саясат мәселелеріне пікір білдіріп отырды. Ол Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін премьер-министр қызметін ең аз уақыт атқарған саясаткер болып есептеледі, сондықтан оның премьер-министрлігін ғалымдар мен жұртшылық жиі рейтингтерде ескермейді, бірақ 1950-60 жылдардағы министрлік қызметі және кейіннен Орталық банк президенті ретіндегі мұрасы бүгінгі күнге дейін сақталған.
Jelle Zijlstra (; 27 August 1918 – 23 December 2001) was a Dutch politician of the defunct Anti Revolutionary Party (ARP) now the Christian Democratic Appeal (CDA) party and economist who served as Prime Minister of the Netherlands from 22 November 1966 until 5 April 1967. Zijlstra studied Economics at the Rotterdam School of Economics obtaining a Master of Economics degree and worked as a researcher and lecturer at his alma mater before finishing his thesis and graduated as a Doctor of Philosophy in Public economics and worked as a professor of public economics at the Free University Amsterdam from October 1948 until September 1952. After the election of 1952 Zijlstra was appointed as Minister of Economic Affairs in the Cabinet Drees II taking office on 2 September 1952. After Party Leader Jan Schouten announced his retirement Zijlstra was selected his successor as Leader on 23 April 1956. For the election of 1956 Zijlstra served as Lijsttrekker (top candidate) and was elected as a Member of the House of Representatives and Parliamentary leader taking office on 3 July 1956. Following a cabinet formation Zijlstra continued as Minister of Economic Affairs in the Cabinet Drees III and stepped down as Leader and Parliamentary leader on 3 October 1956. The Cabinet Drees III fell on 11 December 1958 and was replaced by the caretaker Cabinet Beel II with Zijlstra retaining his position and also becoming Minister of Finance taking office on 22 December 1958. For the election of 1959 Zijlstra again served as Lijsttrekker. Following a cabinet formation Zijlstra continued as minister of finance in the Cabinet De Quay. In September 1962 Zijlstra announced that he wouldn't not stand for the election of 1963 and declined to serve in new cabinet. Zijlstra returned as a distinguished professor of public economics at the Free University Amsterdam and was elected as a Member of the Senate after the Senate election of 1963 taking office on 25 June 1963 serving as a frontbencher and spokesperson for Finance. Zijlstra also served as director of the Abraham Kuyper Foundation from August 1963 until November 1966. Zijlstra continued to be active in politics and in September 1966 was nominated as the next president of the Central Bank. However, after a political crisis, he was persuaded to lead an interim cabinet until the next election. Zijlstra formed the caretaker Cabinet Zijlstra and became Prime Minister of the Netherlands and dual served as minister of finances, taking office on 22 November 1966. Before the election of 1967 Zijlstra indicated that he would not serve another term as prime minister and opted to accept the nomination as head of the Central Bank. Zijlstra left office following the installation of the Cabinet De Jong on 5 April 1967 and was confirmed as chief of the Central Bank, serving from 1 May 1967 until 1 January 1982. Zijlstra retired from active politics at 63 and became active in the private and public sectors as a corporate and non profit director and served on several state commissions and councils on behalf of the government, and continued to be active in advocating for a balanced governmental budget. Zijlstra was known for his abilities as skillful manager and effective debater. Zijlstra was granted the honorary title of Minister of State on 30 April 1983 and continued to comment on political affairs as a statesman until his death from dementia related illness at the age of 83. He holds the distinction as the shortest serving Prime Minister after World War II and his premiership is therefore usually omitted both by scholars and the public in rankings but his legacy as a minister in the 1950s and 60s and later as president of the Central Bank continue to this day.
Ерте өмір
Желль Зийльстра 1918 жылғы 27 тамызда Фризляндия провинциясындағы Остербьерум қаласында реформаторлық отбасында дүниеге келді. Ол Ане Желль Зийльстраның (1879 жылғы 14 қарашада туған) және Пиетте Постуманың (1897 жылғы 6 наурызда туған) ұлы. Екеуі де осы ауылда туған. Орта білімін аяқтағаннан кейін ол Роттердам Эразм университетінің алдындағы Нидерланд экономика мектебінде оқыды. Оның оқуы екі рет үзіліске ұшырады: біріншіден, әскери қызметте болған кезде, екіншіден, 1942 жылы нацистік оккупациялық билік студенттерден талап еткен адалдық сертіне қол қоюдан бас тартқаннан кейін жасырынуға мәжбүр болды. Дегенмен, ол 1945 жылғы қазанда экономика магистрі дәрежесін алып, экономика бойынша білімін аяқтады. Бітіргеннен кейін Зийльстра Нидерланд экономика мектебінде ғылыми көмекші болып жұмыс істеді, бір жылдан кейін аға ғылыми көмекші, ал 1947 жылы оқытушы болып тағайындалды. 1948 жылы ол ақша айналысының қарқыны және оның ақша құны мен ақша тепе-теңдігіне тигізетін әсері тақырыбындағы диссертациясы үшін «cum laude» атағымен философия докторы ғылымын қорғады. Сол жылы ол Vrije Universiteit-те экономика профессоры болып тағайындалды.
Саясат
Антиреволюциялық партияның өкілі ретінде Зийльстра Дре II, Дре III және Бель II кабинеттерінде Экономикалық істер министрі, ал 1952 жылдың 2 қыркүйегі мен 1963 жылдың 24 шілдесі аралығында Бель II және Де Куэй кабинеттерінде Қаржы министрі қызметін атқарды. Министрлік қызметтен кейін Зийльстра Vrije Universiteit университетіне мемлекеттік қаржы профессоры болып оралды, бірақ 1963-1966 жылдары Сенат мүшесі де болды. 1973 жылы Зийльстра Нидерланды Корольдік өнер және ғылым академиясының мүшесі аталды. Кальс кабинетінің құлауынан кейін Зийльстра Нидерландының премьер-министрі және Қаржы министрі ретінде 1966 жылдың 22 қарашасынан 1967 жылдың 5 сәуіріне дейін уақытша үкіметті басқарды. 1967 жылдан 1981 жылдың соңына дейін ол Нидерландының орталық банкі – De Nederlandsche Bank-тың президенті болды, сонымен қатар осы кезеңде Базельдегі Халықаралық есеп айырысулар банкінің президенті де болды. Ол мемлекеттік және жеке сектордағы көптеген кеңестерде жұмыс істеді.
Жеке
1946 жылы 11 наурызда Зиелстра бала кезінен таныс Хетти Блоксмаға (30 қаңтар 1921 – 19 қараша 2013) үйленді. Олардың үш қызы мен екі ұлы болды, олар 1947 мен 1961 жылдар арасында дүниеге келді. Өмірінің соңғы айларында денсаулығы нашарлап, деменциямен ауырады. Желль Зийльстра 2001 жылы 23 желтоқсанда Вассэнарда сексен үш жасында қайтыс болды және Вассэнардағы жергілікті Реформаттық шіркеудің зиратына жерленді. Оның кіші інісі Ринсе Зийльстра (19 сәуір 1927 – 26 қыркүйек 2017) де Өкілдер палатасының мүшесі болды, ол 1967 жылдың 23 ақпанынан 1971 жылдың 10 мамырына дейін, ал Антиреволюциялық партия мен Христиан-демократиялық апелляция партиясы үшін 1983 жылдың 12 сәуірінен 1995 жылдың 13 маусымына дейін сенатор болып қызмет етті.