Кіріспе

Жоқ. Төменде авиация, авионика, аэроғарыш және аэронавтика салаларында қолданылатын аббревиатуралар тізімі келтірілген.

А

Қысқарту Терминдік белгілер А/А Ауадан ауаға TACAN функциясы А/С Ұшақ Әуежай деңгейінен жоғары (AAL) немесе әуежай биіктігінен жоғары (AAE) биіктік ең жақын әуежайдан немесе әуежайдан жоғары берілгенін білдіреді. AAIB Ұшақ апаттарын тергеу бөлімі Ұлыбритания AAIM Ұшақтың автономды тұтастығын бақылауы AAO Қолданылатын қолайсыз кедергі AAS Әуежай кеңес беру қызметі Ақпарат және нұсқаулық жарияланым ACAM Ұшақтың үздіксіз әуе тарту қабілетін бақылауы ACARS Ұшақ байланыс адрестеу және есеп беру жүйесі ACAS Әуедегі соқтығысуды болдырмау жүйесі ACC Аймақтық басқару орталығы ACI Әуежайлар кеңесі ACLS Автоматты тасымалдау жүйесі Ұшақ тасымалдау операциялары ACM Ауа цикл машинасы Ұшақтың ауа баптау жүйесінің бөлігі ACMS Ұшақтың жағдайын бақылау жүйесі ACP Аудио басқару панелі ACR Авионикалық байланыс маршрутизаторы ACS1 Ұшқыш сертификаттау стандарттары FAA ұшқыштарын сынау ACS2 Аудио басқару жүйесі ACU1 Ауа баптау құрылымы ACU2 Генератор басқару құрылымы 126.7 нөмірімен берілген ұшу кеңесі AIXM Әуе ақпаратын алмасу моделі ALC Автоматты деңгейді басқару ALI Әуе тарту қабілетінің шектеулері ALNA Әуежол желісінің архитектурасы ALS Қону шамы жүйесі ALT1 Қосалқы ALT2 Алтиметр ALT3 Биіктік ALT hold Биіктік сақтау режимі ALTS Биіктік таңдау ALUM Алюминий AMC Еуропалық авиациялық қауіпсіздік агенттігінің (EASA) қабылданатын құралдары AME Ұшақ техникалық қызметін инженері AME Әуе медициналық сарапшысы AMLCD Белсенді матрицалық сұйық кристалды дисплей AMM Ұшақ техникалық қызметі жөніндегі нұсқаулық AMO Мақұлданған техникалық қызмет ұйымы AMS Ауа басқару жүйесі AMSL Теңіз деңгейінен жоғары AMP Ұшақ техникалық қызметі бағдарламасы AMT Ұшақ техникалық қызметін техникі ANC Белсенді шуды жою AND Ұшақтың мұры төмен ANN Хабарлама панелі Ескерту және ереже беру жүйесі, әдетте пилотқа визуалды және аудио ескертулерді қамтиды ANPT Әуе ақпараты ұлттық құбырлы конусы ANR Белсенді шуды азайту ANSP1 Әуе навигациялық қызмет провайдері ANSP2 Ұшақ желісінің қауіпсіздік бағдарламасын бекіту (FAA) ANT Антенна (радио) ANSOG Әуежай желісінің қауіпсіздік операторының нұсқаулығы (Boeing) A/O Ауа майы Түрбин қозғалтқыштарында AOA Шағылысу бұрышы AOC1 Әуе операторының сертификаты AOC2 Әуе операциялық басқару AOG Жердегі ұшақ AOM1 Ұшақ операциялары жөніндегі нұсқаулық AOM2 Әуежай/әуеайлақ операциялық минимумдары AOP Әуежай операциялық жоспары AP Автопилот A/P Ұшақ (АҚШ), Ұшақ (ICAO) APARS Автоматты қысым биіктігін есептеу жүйесі APC Автопилот компьютері APIRS Көзқарас және позициялық инерциялық анықтама жүйесі APOA Қонаққа жеткен әуежай APOD Қалысқан әуежай APM Ұшақ тұлғалық модулі APP Қосымша APPL Қолданба APPROX Шамамен APS Автопилот жүйесі APT Әуежай APU Көмекші қуат блогы APV Тік бағыттағы жақындау процедурасы Аспаптық жақындау AQP Advanced Qualification Program FAA оқуы және сынағы AR Әуе тарту қабілетін қарау AR рұқсат қажет ARC Әуе тарту қабілетін қарау сертификаты ARINC Aeronautical Radio Inc. ARO Әуежай брондау кеңсесі ARP Әуеайлақ анықтамалық нүктесі ARTCC Әуе маршруты трафик басқару орталықтары ASAS Әуедегі қауіпсіздікті қамтамасыз ету жүйесі ASD Ұшақ жағдайын көрсету экраны ASDA Үдетілген тоқтату қашықтығы қол жетімді ASDL Әуе ақпараты спутниктік деректер байланысы ASI Көрсеткіштің жылдамдығы ASL Теңіз деңгейінен жоғары ATE Advanced Technology Engine ATF Әуежай трафигі жиілігі ATFM Әуе трафигі ағынын басқару ATIS Автоматты терминалдық ақпарат қызметі ATM Әуе трафигін басқару ATN Әуе ақпараттық телекоммуникациялық желісі ATO Мақұлданған оқу ұйымы ATPL Әуежолдарды тасымалдау пилоты лицензиясы ATQP Alternative Training and Qualification Programme ATR1 1 Әуе тасымалдауға арналған тіреу құрылғысы ATR2 Автоматты итеруді қалпына келтіру ATS Әуе трафигі қызметі ATSAW Әуе трафигі жағдайын білу ATSU Әуе трафигі қызметтері бөлімі ACARS үшін авионикалық LRU ATT Көзқарас ATTCS Автоматты ұшу итеруді басқару жүйесі AUPRTA Ұшақ бұрылысын алдын алу және қалпына келтіру оқу құралы AVAIL Қол жетімді Avionics Авионикалық электроника AVSA"Тік жылдамдықты реттеу" TCAS трафикті бөлуді реттеу үшін дауыстық команда AWACS Әуедегі ескерту және басқару жүйесі Әуедегі ерте ескерту және басқару (AEW&C) немесе Boeing E 3 Sentry AWBS Әуежайдағы ауа-райы туралы ақпарат қызметі Канадада

D

Қысқарту Терминдік ескертулер D Компас ауытқуы DA/H шешім биіктігі/биіктік (ҚҚЖ-ға қатысты) Аспаптық қону жүйесі DA1 Қаулы биіктік Нақты жақындау немесе тік басқару DA2 тығыздық биіктігі DA3 Дрейф бұрышы DAH жобалауды бекітуші (EASA) DAPs Ұшақ параметрлерінің төмендетілген байланысы DBER экономикалық тұрғыдан жөндеуге келмейтіндей зақымдалған Қанаттың жоғалуы DCDU Дерек байланысы басқару және дисплей блогы DCL CPDLC арқылы ұшу рұқсаты DCP Дисплей басқару панелі DDG Диспетчерлік ауытқу нұсқаулығы https://fsims. faa. gov/WDocs/8400.10%20Air%20Transp%20Ops%20Insp%20Handbk/Volume%204.%20AIRCRAFT%20EQUIPMENT%20AND%20OPERATIONAL%20AUTHORIZATIONS/Vol%204 Chap%204 Sec%203. htmDEFDARS Цифрлық кеңейтілген ұшу деректерін алу және жазу жүйесі DER ұшу-қону жолағының соңы DER Белгіленген инженерлік өкілі DEU дисплейлік электрондық блок DFDR Цифрлық ұшу деректерін жазу құрылғысы DFMC Екі жиілікті көп шоқжұлдызды DG бағытталғыш гироскоп DGPS дифференциалды GPS FAROS соңғы жақындау ұшу-қону жолағының толықтыру сигналы FAS соңғы жақындау сегменті FAT еркін ауа температурасы FATO соңғы жақындау және ұшу FB желдің биіктіктегі жылдамдығы Дүниежүзілік метеорологиялық ұйым аббревиатурасы, сондай-ақ FD-ге қараңыз FBO базалық ұшу операциялары FBS базалық ұшу симуляторы Ұшу экипажының оқуы FBW сымды басқару FCC Ұшу басқару компьютері FC Ұшу экипажы FCF функционалды ұшу тексеруі Техникалық қызметтен кейін функционалдылықты тексеру FCMC жанармай басқару және мониторинг компьютері FCOM Ұшу экипажының операциялық нұсқаулығы Ұшақ операциялары FCS ұшу басқару жүйесі FCTM Ұшу экипажының оқу нұсқаулығы FCU жанармай басқару блогы Түрбиналық қозғалтқыштарда FD ұшу директоры Авионика FD жоғарыдағы жел және температура болжамы HFES Адам факторы және эргономика қоғамы АҚШ-тағы коммерциялық емес ұйым "Hg сынаптың дюймі Қысым бірлігінің символы HHLD Бағытты ұстау Навигация HIGE жерге тиіп тұрғандағы тоқтау Геликоптер операциялары HIRL Жоғары қарқынды ұшу-қону жолағының жарығы Ұшу алаңы операциялары HIRO Жоғары қарқынды ұшу-қону операциясы Ұшу алаңы операциялары HIRTA Жоғары қарқынды радио беріліс аймағы HIWAS Ұшу кезіндегі қауіпті ауа райы туралы хабарлау қызметі HL Биіктік жоғалту HLD ұстау Бірдей биіктікті, жылдамдықты немесе бағытты сақтау HMG гидравликалық мотор-генераторы HMD қасқырға орнатылған дисплей HMU гидромеханикалық блок Түрбиналық қозғалтқыштарда HOGE жерге тиіп тұрғандағы тоқтаудан шығу Геликоптер операциялары HOTAS дроссель мен рульдегі басқару HPA адам күшімен ұшқыш ұшақ Ұшақ түрі HPC жоғары қысымды компрессор Түрбиналық қозғалтқыштарда HPR Жоғары қысымды ротор HPT жоғары қысымды турбина Түрбиналық қозғалтқыштарда HPTACC жоғары қысымды турбинаның белсенді аралықты басқаруы Көбінесе турбовентиляторлық қозғалтқыштарда қолданылады HSD Жоғары жылдамдықты деректер HSI көлденең жағдай индикаторы Авионика HSL Бағытты таңдау HUD қасқырға орнатылған дисплей Авионика HUM Адам қалдықтары HUMS денсаулықты және пайдалануды бақылау жүйелері HW қарсы жел HYD гидравликалық Ұшақ жабдығы HYDIM гидравликалық интерфейс модулі Hz Герц Жиілік бірлігінің символы

Мен

Аббревиатура Термин Ескертулер IAC инструменталдық жақындау картасы IAF алғашқы жақындау нүктесі IAN Интеграцияланған жақындау навигациясы IAN жақындаулары ILS жақындауына ұқсас функциялар, көрсеткіштер және ескерту мүмкіндіктерін ұсынады (B737 FCTM) IAP инструменталдық жақындау процедурасы IAS көрсетілген жылдамдық IATA Халықаралық әуе тасымалдаушылар қауымдастығы IB ішкі ICA Тұрақты әуе қабілеттілігіне арналған нұсқаулар ICAO Халықаралық азаматтық авиация ұйымы ICAS Аэронавтикалық ғылымдардың халықаралық кеңесі ICD интерфейс басқару құжаты ICO бос жүріс тоқтатуы ICTS мұзбен бүлінген құйрық қанаттың тоқтауы ID анықтау/танысу немесе идентификатор IDENT анықтау/танысу IDG интеграцияланған жетек генераторы Бір корпусқа біріктірілген CSD және генератор IDS ақпаратты дисплей жүйесі Немесе: интеграцияланған дисплей жүйесі IDT анықтау XPDR IEPR интеграцияланған қозғалтқыш қысым қатынасы IETM интерактивті электрондық техникалық нұсқаулық IF аралық жақындау нүктесі Инструменталдық жақындау IFA Әуе қабілеттілігінің халықаралық федерациясы IFATCA Әуе трафигін басқарушылар қауымдастығының халықаралық федерациясы IFE ұшу кезінде ойын-сауық IFF достарымды немесе жауымды анықтау IFICS интеграцияланған ұшу аспаптары және басқару жүйесі British Aircraft Corporation, қазір British Aerospace IFP инструменталдық ұшу процедурасы IFR инструменталдық ұшу ережелері IFSD ұшу кезінде тоқтату IGV кіреберіс басқару қанаты ILS инструменталдық қону жүйесі IMC инструменталдық метеорологиялық жағдайлар IML ішкі қалып сызығы IND көрсеткіш InHg сынаптың дюймы INS инерциялық навигация жүйесі IPC суреттелген бөлшектер каталогы (мысалы, Boeing, Airbus) IR бастапқы шығарылым IRS инерциялық анықтама жүйесі IRT инструменталдық рейтингтік тест IRU инерциялық анықтама блогы IRVR инструменталдық қону жолағының көріну қашықтығы ISA Халықаралық стандартты атмосфера ISFD интеграцияланған резервтік ұшу дисплейі ISIS интеграцияланған резервтік аспап жүйесі ISP интеграцияланған коммутациялық панель ITAR Қару-жарақтардың халықаралық трафигі туралы ережелер ITT кезеңдік турбина температурасы IVSI тікелей вертикалды жылдамдық көрсеткіші

М

Қысқарту Терминдік белгілер M орташа турбуленттілік санаты MAC орташа аэродинамикалық хорд MAC ортадағы соқтығысу MAHF Қате жақындау ұстап тұру орны RNAVMANAB сөздердің қысқартуларының нұсқаулығы, Канадада қолданылады MAP көпбұрышты абсолюттік қысым MAP қате жақындау нүктесі немесе: MAPt. Аспаптық жақындау. MAPS Авиацияның ең төменгі өнімділік стандарттары MATS Әуе қозғалысын басқару нұсқаулығы MB Маркерлік маяк MBC Негізгі базаны тексеру MCAS Маневрлік сипаттамаларды күшейту жүйесі, Boeing 737 MAX ұшағының жерге қонуына жауапты MCBF Ақаулар арасындағы орташа циклдар саны MCC Экипажбен ынтымақтастық MCDU көпфункционалды басқару дисплейі MCH Өндірушінің сертификатының иесі, TCCA; сондай-ақ PAH және POA MCP режимді басқару панелі MCT максималды үздіксіз итерме MCDU көпфункционалды дисплей MDA ең төменгі түсу биіктігі немесе: ең төменгі шешім биіктігі. Дәлдігі жоқ жақындау. MDDR техникалық қызмет көрсету бойынша кейінге шегерілген ақаулық туралы жазба MDH түсудің ең төменгі биіктігі немесе: шешімнің ең төменгі биіктігі. Дәлдігі жоқ жақындау. MDM көп салалық шара EASA ME Өндіріс инженеры MEA Жолдағы ең төменгі биіктік MEDEVAC медициналық эвакуация MEF максималды биіктік көрсеткіші MMEL ең төменгі жабдық тізімі MEL ең төменгі жабдық тізімі MEP көп қозғалтқышты поршеньді METAR метеорологиялық әуежай есебі MF Орта жиілік MFD көп функциялы дисплей MFDS көп функциялы дисплей жүйесі MFRA ең төменгі қанатты жиыстыру биіктігі MH магниттік бағыт MIC Микрофон MIDS Көпфункционалды ақпарат тарату жүйесі MILSPEC Әскери техникалық талаптар MKP Көпфункционалды пернетақта MKR Маркерлік маяк ML техникалық жұмыс станциясы MLDW максималды қону салмағы MLG Негізгі қону шассиі MLS микротолқынды қону жүйесі MM орталық маркер MMD қозғалатын карта дисплейі MNPS Минималды навигациялық өнімділік талаптары MOA Әскери операциялар аймағы MOCA Минималды кедергілерді баптау биіктігі Mode A Транспондер импульстік коды туралы хабарлау Mode B Транспондер коды және биіктік туралы хабарлау Mode C Транспондер коды, биіктік және TCAS туралы хабарлау MOE техникалық ұйымның ережелері MOPS Минималды операциялық өнімділік стандарты MORA Маршруттан тыс ең төменгі биіктік MOSArt Модульді ашық жүйе архитектурасы MP көпбұрышты қысым MPL көп экипажды ұшқыш лицензиясы MPU Көпфункционалды процессорлық блок MRB Материалды қарау кеңесі MRO техникалық қызмет көрсету, жөндеу, қайта жаңарту MRO техникалық қызмет көрсету және жөндеу ұйымы MROT Ең төменгі ұшу жолағының иелену уақыты MRP Материалдық ресурстарды жоспарлау MRW максималды ұшу алаңының салмағы MSA ең төменгі қауіпсіз биіктік/ең төменгі сектор биіктігі MSD Минималды тұрақтандыру қашықтығы MSDS Материалдық қауіпсіздік деректер кестесі MSG Хабарлама MSL орташа теңіз деңгейі MSLW Максималды құрылымдық қону салмағы MSP S режимінің ерекше протоколы MSSS S режимінің ерекше қызметтері MSTOW Максималды құрылымдық ұшу салмағы MSZFW Максималды құрылымдық отынсыз салмағы MTBF Ақаулар арасындағы орташа уақыт MTBSV Жөндеу орталығына келу арасындағы орташа уақыт MTBUR Жоспарланбаған жөндеулер арасындағы орташа уақыт MTOW максималды ұшу салмағы MTTF Ақауға дейінгі орташа уақыт MVA Минималды векторлық биіктік MVFR Шекаралық визуалды ұшу ережесі MX Техникалық жөндеу MZFW Максималды отынсыз салмақ

N

Қысқарту Терминдік ескертулер NADP шуды азайту процедурасы NAS Ұлттық әуе кеңістігі жүйесі (United States) NAV Навигациялық қабылдағыш, әдетте VOR навигациялық қабылдағышы Navaid Навигациялық құрал Немесе: навигацияға көмектесу құралы (ATON) NAVCOMM Навигациялық және байланыс жабдықтарының комбинациясы Немесе: NAV/COM немесе NAV COM, әдетте VHF навигациялық қабылдағыш VHF байланыс трансиверімен біріктірілген NAVSTAR GPS Навигациялық спутниктік уақыт және қашықтық өлшеу жүйесі Ғарышта немесе спутниктік навигациялық жүйе NCAT Ұлттық авиациялық оқыту орталығы АҚШ білім беру мекемесі NCATT Ұлттық ұшақ техникасын оқыту орталығы АҚШ білім беру мекемесі ND Навигациялық дисплей NDB Бағытсыз радиомаяк NDT Бұйымды бұзбай тестілеу NFF Қате табылмады Немесе: мәселе табылмады (NTF) немесе кемшілік табылмады (NDF) NGS Азот өндіру жүйесі NHA Келесі жоғары жиналым NIST Ұлттық стандарттар және технология институты NLG Мұрындық қону шассиі NLR Нидерланды аэроғарыш зерттеу орталығы NM Теңіздік шақырым Немесе: NMI NNC Нормадан тыс тізім NNM Нормадан тыс маневр (Boeing QRH 737 Ұшу экипажының нұсқаулығы) NORAD Солтүстік Америка әуе-ғарыш қорғаныс командасы АҚШ және Канаданың әскери қауіпсіздік агенттігі NORDO Радиобайланыс жоқ NOTAM Ұшу миссияларына хабарлама PIO Ұшқыштан туындаған тербелістер PIP Өнімділікті жақсарту пакеті PIREP Ұшқыш баяндамасы PJA Парашютпен секіру аймағы PJE Парашютпен секіру жаттығуы PM Ұшқышты бақылау PMA Бөлшектер өндірушісінің мақұлдауы PMI Басты техникалық инспектор PMC қуатты басқару компьютері Түрбиналық қозғалтқыштар PMG Тұрақты магнит генераторы PN Бөлшек нөмірі Сондай-ақ P/N PND Басты навигациялық дисплей PNF Ұшқыш емес PNR Пассивті шуды азайту PNR Қайту нүктесі POA Өндіріс ұйымының мақұлдауы EASA; сондай-ақ PAH және MHC POB Борттағы адамдар POF Ұшу фазасы POF Ұшу қағидалары PO Ұшқыштың нұсқаулығы Кейде POH деп аталады POS Позиция PPL Жеке ұшқыш лицензиясы PPR Алдын ала рұқсат қажет PRA Алдын ала жазылған хабарлама P RNAV PS Жолаушылар баспалдағы PSAA Өнімді қолдау және кепілдік келісімі PSEU Жақындық сенсорлық электрондық құрылмысы / B737 PSR қауіпсіз қайта оралу нүктесі PSR қуат көзінің қайта орнатылуы PSR Басты радарлық бақылау жүйесі PSU Жолаушылар сервисінің бөлімі PTCU Қуатты беру басқару блогы PTF Ұшуға рұқсат PTOL Қону және ұшу нүктесі PTR Ұшқыштың оқу тізімі PTT Сөйлеу үшін басу PYLD Жүк көлемі

Q

Қысқарту Терминдік белгілер QAR жылдам тіркеу құрылғысы QCM сапаны және сәйкестікті бақылау QEC жылдам қозғалтқышты алмастыру QFE Q коды: Аэродром биіктігіндегі (немесе ұшу-қону жолағы шегіндегі) атмосфералық қысым QNE қысым биіктігі QNH үшін Q коды: Жердегі биіктікті алу үшін биіктікөлшегіштің қосалқы шкаласын орнату, яғни теңіз деңгейінен биіктік QRA жылдам әрекетке дайындық QRH жылдам анықтамалық нұсқаулық QTOL шусыз ұшып көтерілу және қону