Комаккио лагунасындағы операция "Қуыру"

Кіріспе

1945 жылғы әскери операция

"Қуырылған" операциясы – Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы кезеңінде, Италия кампаниясының бір бөлігі ретінде, 1945 жылғы көктемгі шабуыл кезінде Солтүстік-шығыс Италиядағы Комаккио лагунасында Ұлыбритания Командос жасақтары жүргізген әскери операция.

Өмірбаян

Бұл Германия армиясын По өзенінен тысқары және Италиядан шығаруға бағытталған одақтас 15-ші армия тобының көктемгі ірі шабуылындағы алғашқы маңызды қадам болды. Британдық 8-ші армия майданындағы өтімділік Аргента ойысы арқылы жасалуы керек еді, Сенио және Сантерно өзендерін Феррарадағы Поға қарай кесіп өтіп, сол жаққа бұрылуға арналған бронетехниканы босату және қарсыласып келе жатқан АҚШ 5-ші армиясын кездестіру, Болоньяны қорғаған неміс дивизияларын толық қоршауды аяқтау үшін елді кесіп өту. 1945 жылдың 1 сәуірінде операцияға 2-ші командалық бригаданың барлық құрамы қатысты. Бригаданың құрамында №2, №9, №40 Корольдік теңіз жаяу әскерінің командалық бөлімшелері және бригадир Ронни Тодтың басқаруымен №43 (RM) командалық бөлімшесі болды. Комаккио лагунасы – оңтүстіктегі Рено өзенінен басталып, солтүстіктегі Комаккио қаласынан және батыста Аргентадан өтетін кең, көлденең жатқан тұзды сулы аймақ. Бұл лагуна (1980 жылдардағы жерді мелиорациялау салдарынан қазіргі кезде әлдеқайда кішірек) шығыстағы Адриатика теңізінен ені 2 ½ километрден аспайтын, екі су алабын байланыстыратын үш каналмен бөлінген тар құрлық жолағымен бөлінеді. Немістердің онда шамамен 1200 әскері бекініп орналасқан. Командалық бөлімшелердің міндеті – 8-ші армияның қанатын қамтамасыз ету үшін құрлық жолағын тазарту, соның арқасында шабуылдың басты бағыты жағалау бойында болады деген ойды қалыптастыру, Аргента ойысынан емес. №40 командалық бөлімшесі (RM) оңтүстікке жасалма шабуыл жасап, Рено өзенін кесіп өтіп, солтүстік жағалауын тазартып, бақылауға алды. №40 (RM) бөлімшесіне 28-ші Гарибальди бригадасы (партизандар), Корольдік артиллериясы және Солтүстік Ирландия атты әскерлерінің бронетехникасы көмек көрсетті. №43 командалық бөлімшесі (RM) Рено сағасының оңтүстік жағалауын құрайтын шығысқа қарай созылған құрлық тіліне шабуыл жасауға тиіс болды, ал ол бақылауға алынғаннан кейін Рено сағасының аузынан өтіп, оңтүстік-батысқа бұрылып, Реноның солтүстік жағалауын тазарту, №40 (RM) бөлімшесінің бір жағына қарай жылжу керек еді. №2 және №9 командалық бөлімшелері лагунаны оңтүстік-батыстан, құрлық жолағының ортасына жақын жерлерге кесіп өтуге тиіс болды. №2 Беллоккио каналынан жоғары жерге қонды, содан кейін оңтүстікке қарай жылжып, оның үстіндегі екі көпірді басып алып, неміс күштерінің келуіне жол бермеу керек еді. №9 командалық бөлімшесі каналдың оңтүстігіне қонды, содан кейін лагунаның жағалауымен оңтүстікке қарай және құрлық жолағының ортасымен №40 (RM) бөлімшесі ұстап тұрған жаңа шепке қарай барлық бекіністерді тазарту керек еді.

This was the first major action in the Allied 15th Army Group's big spring offensive to push the German Army back to and across the River Po and out of Italy. The breakthrough on the British Eighth Army's front was to be made through the Argenta Gap, crossing the Rivers Senio and Santerno towards the Po at Ferrara and releasing armour to swing left and race across country to meet the advancing U. S. Fifth Army completing the encirclement of the German divisions defending Bologna. On 1 April 1945 the whole of 2nd Commando Brigade was engaged in the operation. The brigade comprised No. 2, No. 9, No. 40 Royal Marine Commando and No. 43 (RM) Commando under the command of Brigadier Ronnie Tod. The Comacchio lagoon is a vast area of shallow brackish water stretching from the River Reno, in the south, to over the town of Comacchio, in the north, and past Argenta in the west. This lagoon (much smaller today due to land reclamation in the 1980s) is separated from the Adriatic Sea, to the east, by a narrow strip of land called a spit no more than 2 ½ kilometres wide with three canals linking the two bodies of water. The Germans had approximately 1,200 men entrenched there. The Commandos were to clear the spit, securing the flank of the Eighth Army, and thus foster the idea the main offensive would be along the coast and not though the Argenta Gap. No. 40 Commando (RM) conducted a feint attack to the south, crossing the River Reno and clearing and holding its north bank. No. 40 (RM) was supported by the 28th Garibaldi Brigade (Partisans), Royal Artillery, and the armour of the North Irish Horse. No. 43 Commando (RM) was to attack up a tongue of land to the extreme east, which forms the south bank of the Reno estuary, and when secured, cross the mouth of the Reno and turn back south west and clear the Reno’s north bank moving towards one flank of No. 40 (RM). No. 2 and No. 9 Commando were to cross the lagoon from the southwest, to points around the middle of the spit. No.2 was to land above the Bellocchio Canal and thereafter head south and capture the two bridges across it and prevent German reinforcements crossing. No. 9 Commando were to land south of the canal then head south along the lagoon’s shore and down the centre of the Spit to clear all positions towards the new line held by No. 40 (RM).

Операция

Операция 1 сәуір күні кешке басталды, жарты түннен кейін күш түсірілуі күтілді. Лагунаны кесіп өту (Бірлескен операциялар пилоттық тобы 2 және M эскадрильясы, Арнайы қайық қызметі бұрын белгілеп қойғанмен, онша сәтті болмады), су деңгейінің тым төмендігі және лагунаның тым сазды түбіне байланысты жоспарланғаннан әлдеқайда ұзаққа созылды, саздың тереңдігі кеудеге дейін жетеді. Командостар түн бойы саздың ішінде басып, қайықтарын итеріп, таңертең Спитқа жетті, кестеден 4 сағатқа қалып қойды. Шаршап, жабысқақ лаймен жабылған күйінде шабуылдарын жалғастырды. No. 2, 40 және 43 коммандостары күткендей мақсаттарына жетті, бірақ No.2 коммандосы басып алғанға дейін немістер бір көпірді жарып жіберді. No. 9 коммандосы бастапқыда жақсы үлгерді, бірақ No. 5 және No. 6 тобы (әсіресе 5 тобы) "Левиттер" деген жау позициясын басып алуға тырысқанда өлім алаңында қалып қойды (осы операцияда барлық географиялық нүктелерге Киелі кітаптан алынған аттар берілді). 1 және 2 тобы Спиттің ортасымен жақсы ілгеріледі, ал 5 және 6 тобының жағдайы туралы естіген соң, Левиттерді айналып өтіп, қарсы шабуыл жасады. Түтін шығарды және оңтүстік-шығыстан штыкпен шабуылдады. Түтін тым тез тарап кеткеніне қарамастан, неміс позициясы басып алынды, соңғы 150 метрде командостарды әшкереледі. Солтүстікке қашқан неміс қорғаушылары 6 тобының күтіп тұрған "Брен" автоматтарына түсті. Штыкпен шабуылға 1 тобының "Аралдарға жол" әуенімен ойнаған дулығасы да қосылды. No. 2 коммандосы 115 неміс тұтқынын, ал No. 9 коммандосы 232 тұтқынды алды. No. 9 коммандосы 9 адамын қаза қылды және тағы 39 адам жараланды, оның ішінде 8 қаза тапқан және 27 жараланған 5 тобынан болды, бұл олардың жартысынан астам құрады. Операция майдан шебін жеті шақырымға жылжытты. Сол күні кешке No. 9 және No. 43 коммандостары No.2 коммандосы ұстаған Белокио каналындағы көпірлерге көшті. Келесі күні, 3 сәуірде Корольдік инженерлер жарылған көпірді жөндеп, қолдануға жарамды етті, ал коммандостар Солтүстік Ирландия атты әскерінің танктерімен қолдау алып, каналдан өтті. No. 2 коммандосы лагуна жағында, батыс жақта солтүстікке қарай жылжыды, ал No.43 коммандосы шығыс жақта, Адриатика теңізі жағымен жылжыды. No. 9 коммандосы резервке қойылды, олар келесі канал – Валетта каналын басып алғаннан кейін Порт Гарибальдиге шабуыл жасауға ниеттенді. Валеттаның солтүстік жағалауы тым қатты қорғалған, сондықтан толыққанды шабуыл қажет болды, кейін оны 24-ші гвардиялық бригада жүргізді. Коммандос жасақтары Валетта каналына дейінгі барлық позицияларды тазартты. Осы уақытта, шығыс жақта No. 43 коммандосының (RM) капралы Томас Хантер көзге көрінетін батылдығы үшін Виктория кресімен марапатталды. Хантер бір өзі үш неміс МГ-42 пулеметін ұстаған шаруашылық ғимаратын тазартты, 200 метр ашық жерден жүгіріп, қолынан атып, "Брен" мылтығынан оқ атты. Содан кейін Хантер өз жолдастарын оқтан қорғау үшін ашық орынға шығып, каналдың арғы жағында орналасқан МГ-42 позицияларына шабуыл жасады. СБС-тің даниялық сарбазы Андерс Лассенге 1945 жылдың 8 сәуірінде Комаккио көлінде өткен "Рост" операциясы кезінде көрсеткен ерлігі үшін Виктория кресі берілді.

The operation started on the evening of 1 April with engagement to start shortly after midnight. The lagoon crossing (marked in advance though not too successfully by Combined Operations Pilotage Party 2 and M Squadron, Special Boat Service), took far longer than planned due to the exceptionally low water level and exceptionally muddy lagoon bottom, which was as deep as chest high. The Commandos struggled through the muddy waste all night, manhandling their boats, and eventually reached the Spit at first light, over 4 hours behind schedule. Exhausted and covered in glutinous slime they pressed home their attacks. Nos. 2, 40 and 43 Commandos all made their objectives relatively as expected although the Germans succeeded in blowing up one bridge before it was captured by No.2 Commando. No. 9 Commando initially made good progress until No. 5 and No. 6 Troops (especially 5 Troop), became seriously pinned down across a killing ground while attempting to capture the enemy position 'Leviticus', (all physical references were given biblical names in this operation). 1 and 2 Troops made good progress down the centre of the Spit and when advised of the situation of 5 and 6 Troops, bypassed Leviticus in order to turn about. They laid smoke, and conducted a bayonet charge, from the southeast. The German position was overrun despite the smoke clearing too quickly exposing the Commandos during the last 150 metres. Routed German defenders who had fled north, fell into the waiting Bren guns of 6 Troop. The bayonet charge was accompanied by 1 Troop’s piper playing ’The Road to the Isles’. No. 2 Commando captured 115 German prisoners and No. 9 Commando captured 232. No. 9 Commando lost 9 men killed and a further 39 wounded, of which 8 dead and 27 wounded came from No. 5 Troop, over half their number. The operation carried the frontline forward seven miles. That evening No. 9 and No. 43 Commandos moved up to the bridges on the Bellocchio Canal, held by No.2 Commando. The following day, 3 April, Royal Engineers made serviceable the blown bridge and the Commandos moved over the canal, supported by tanks of the North Irish Horse. No. 2 Commando advanced north on the lagoon side, the western flank, while No.43 Commando moved along the eastern flank, the Adriatic side. No. 9 Commando was placed in reserve, with the intention the commando would execute an attack on Port Garibaldi after the next canal, the Valetta Canal, had been captured. The north bank of the Valetta was found to be very heavily defended, requiring a full scale attack, which was later conducted by the 24th Guards Brigade. The respective Commandos cleared all positions up to the Valetta Canal. During this, on the eastern flank, Corporal Thomas Hunter, of No. 43 Commando (RM), earned a posthumous Victoria Cross for conspicuous Gallantry. Hunter single handedly cleared a farmstead housing three German MG 42s, after charging across 200 metres of open ground firing his Bren gun from the hip. Hunter then moved to an exposed position to draw fire away from his comrades, by engaging more MG 42 positions that were entrenched on the far side of the canal. Anders Lassen, a Danish soldier of the SBS, was also awarded a posthumous Victoria Cross for his actions during Operation Roast on 8 April 1945 at Lake Comacchio.

Салдары

2-ші коммандос бригадасы бүкіл тілді басып алып, тазартты, соның нәтижесінде 8-ші армияның шығыс жағын қамтамасыз етті. Операция барысында 946 тұтқын алынды. Кейіннен неміс әскерінің жоғалғандары соншалықты көп болғаны анықталды, бұл үш жаяу әскер батальонының, екі артиллерия бөлімінің және пулеметшілер ротасының толықтай жойылуымен тең болды. 20 далалық зеңбірек, сондай-ақ бірнеше миномет және реактивтік граната ату машиналары да қолға түсті. Британдық 8-ші армияның қолбасшысы генерал-лейтенант сэр Ричард Маккрири бригадир Тодқа "Порт Гарибальдидің оңтүстігіндегі жау гарнизонын толығымен басып алдыңыз немесе жойдыңыз" деген хабар жіберді.