Кіріспе
1979 жылдан 1982 жылға дейін Чад президенті болған Гукуни Уэдди (кокуни Оуэди; 1944 жылы туған) – Чад саясаткері. Солтүстік өңірінен шыққан Гукуни, бірінші Чад азамат соғысында Ливияның қолдауымен Фролинат көтерілісшілеріне басшылық етті, олар Чадтың оңтүстік билігіндегі үкіметке қарсы күресті. Көтерілісшілердің жеңісінен және президент Феликс Маллумның 1979 жылы отставкаға кетуінен кейін, ол Лагос келісіміне сәйкес Чадтың жаңа уақытша коалициялық үкіметінің президенті болды, ал оның қарсыласы, тағы бір көтерілісші қолбасшы Хисен Хабре – қорғаныс министрі тағайындалды. Гукуни Ливияға бейім саясат ұстанды; Ливияға қарсы болған Хабремен туған келіспеушіліктер 1982 жылы Хабре күштерінің оны құлатуына соқтырды. Ол Хабренің жаңа үкіметіне қарсы күресті, Ливияның қолдауымен көтерілісшілердің басшысы ретінде Ливия-Чад қақтығысында оған қарсы шықты. 1985 жылы Ливиялық одақтастарымен араздасқандықтан елден кетуге мәжбүр болды.
Goukouni Oueddei (كوكوني عويدي ; born 1944) is a Chadian politician who served as President of Chad from 1979 to 1982. A northerner, Goukouni commanded FROLINAT rebels with Libyan support during the first Chadian Civil War against Chad's southern dominated government. Upon the rebel victory and the resignation of President Felix Malloum in 1979, he became the new president of Chad's new transitional coalition government by the terms of the Lagos Accord, with rival fellow rebel commander Hissène Habré as defense minister. Goukouni pursued a pro Libya policy; continued differences with Habré, who opposed Libya, led to him being overthrown by Habré's forces in 1982. He then became the foremost opponent to Habré's new government, and fought against him during the Libyan Chadian conflict as a Libyan backed rebel leader. In 1985, due to a supposed rift with his Libyan allies, he went into exile.
Өмірбаян
Гүкуни елдің солтүстік жартысынан шыққан және Теда тайпасының тредесі Уэддей Кичидемидің ұлы. Ол 1960 жылдардың соңында Абба Сиддик басқарған Чадтың Ұлттық Азаттық Фронтының (FROLINAT) белсендісі ретінде саясатқа қатысты. Фролинат Франсуа Томбальбае президенттігі кезінде оңтүстіктің саяси басымдығына наразылық білдіріп, орталық және солтүстік халықтарының қатысуын қолдады. 1975 жылы Томбальбае өлтірілгеннен кейін елдің екі географиялық бөлігі арасындағы шиеленіс бірнеше чадтық саяси топтарды, Ливияны, АҚШ-ты және Францияны қамтыған күрделі азамат соғысына ұласты. Бұл қақтығыс 1980-ші жылдарға дейін жалғасты. Гүкуни Томбальбае режимін Чадтағы француз гегемониясын сақтап тұру құралы деп қарады.
Төраға
1979 жылы 23 наурызда Гукуни Чадтың уақытша мемлекет басшысы болып тағайындалды. 1979 жылы 10 қарашада соғысып жатқан топтар арасында келісімге келуге тырысқан Ұлттық бірліктің ауыспалы үкіметінің (GUNT) президенті аталды. Ливияны қолдаған және Суық соғыста бейтараптық саясат ұстанған Гукуни мемлекет басшысы болды; Вадель Абделькадер Камуге (оңтүстік өңірінен шыққан орташа көзқарастағы) вице-президент, Хиссен Хабре (батысқа бағытталған солтүстік өңірінен) қорғаныс министрі, ал Асыл Ахмат (Ливия арабтарын жақтаған) сыртқы істер министрі болды. Жеке бастық бәсекелестік (әсіресе бұрынғы одақтастар Гукуни мен Хабре арасында) үкіметтің тиімділігін төмендетіп, Гукуниді Ливия басшысы Муаммар Каддафидің ықпалындағы қуыршақ ретінде қарауға себеп болды. Тіпті Ливия Чадты аннексиялауды ұсынды, бұл барлық идеологиялық топтардың қарсылығын тудырды. Қоршауда қалған үкіметін сақтап қалу үшін соңғы әрекет ретінде Гукуни 1982 жылғы 19 мамырда Джидингар Доно Нгардумды премьер-министр етіп тағайындады. Алайда, 1982 жылғы 7 маусымда GUNT Хабреге адал күштер тарапынан құлатылды. Гукуни Нджаменадан Шари өзені арқылы Камерунға қашып өтті, кейін Ливияның Триполи қаласына жер аударылды. Асыл басқа бір жағдайда қаза тапты, ал Камуге Хабре билігін орталықтандырылған әскери диктатура ретінде бекіткен соң, өзінің қолдаушыларының көп бөлігін жоғалтты.
Ливиямен
1983 жылы Гукуни Ливияның айтарлықтай көмегімен Чадқа оралды, Хабре үкіметіне қарсы партизандық соғыс жүргізу үшін. Ол ең танымал шади оппозиционері болды, оның пікірлері зор маңызға ие болғанмен, Хабре Гукунимен келісуге тырысып, тек шектеулі жеңілдіктер берді. Бұрынғы президент жаңа конституцияны және саяси партиялардың қызметін либерализациялауды талап еткен, бірақ Хабре оған келіспеді. 1985 жылдың тамызында Ливия үкіметі Хабребен бітімгершілік туралы келіссөздер жүргізу ниетіне қарсы болғандықтан, ол Триполиде үй қамауына алынды. 1985 жылдың қазанында Ливия полициясы Гукуниді тұтқындады және осы процесте оны қарынға атты. Содан кейін ол ливиялықтармен байланысын үзді және Алжирге жер аударылды. Дегенмен, кейбіреулер оның ливиялықтармен шынымен байланысын үзгеніне күмән келтірді, ал 1987 жылдың шілдесінде ол олармен жақсы қарым-қатынаста екенін мәлімдеді. 19 сәуірде екі көтерілісшіл топтың басшылары Гукунидің арадасу ұсынысын қабылдамады. 2007 жылдың 30 шілдесінде Гукуни режиміне қарсы жиырмаға жуық қуғын-сүргінге ұшыраған қарсыластарымен бірге көтеріліс және жағдайды шешу мәселелерін талқылау үшін Дебимен кездесу үшін Чадқа оралды. Гукуни және басқалары Чадтан шығып, сол күні Либревилге қайтып келді. 2008 жылдың 4 наурызында Нигер президенті Мамаду Танджамен кездесіп, 2008 жылғы ақпандағы Нджамена шайқасынан кейін Чадтағы жағдайды талқылады. 2013 жылы оның кіші ұлы Саади Гукуни Веддее Чад үкіметінде Әлеуметтік қызмет министрі болып тағайындалды.
Арнайы елші
2015 жылы Бурундидегі наразылықтар кезінде Орталық Африка елдерінің басшылары, оның ішінде Деби, 2015 жылдың 25 мамырында Гукуниді Бурундидегі жағдайды реттеуге көмектесу мақсатында Ұлы көлдер аймағына арнайы өкіл етіп тағайындады.