Кіріспе

Абеше (أبشه, Absha) – Чадтағы төртінші ірі қала және Уаддай облысының орталығы. Онда ежелгі астананың қалдықтары, сарайлар, мешіттер және бұрынғы сұлтандардың кесенелері сақталған.

Тарих

Абеше қаласы 1890 жылдары Уадэй сұлтандығының астанасы болды, бұрынғы астанасы Уарадағы құдықтар құрғағаннан кейін. 1909 жылы француз әскерлері корольдікке басып кірді және Абешеде гарнизон құрды. Франция билікті басып алып, сұлтанды тақтан бас тартуға мәжбүр етті. Сол кезде Абеше 28 000 тұрғыны бар Чадтың ең үлкен қаласы болды, бірақ 1919 жылы ірі эпидемиялар тұрғындар санын 6 000-ға дейін азайтты. 1935 жылы француз үкіметінің бұйрығымен, әкесі патша болғаннан кейін таққа мұрагер Мұхаммед Уарада сұлтандық қайта жаңғыртылды. Кез келген уақытта араб құл саудасының маңызды бекеті болған қала бүгінде базарларымен, мешіттерімен, шіркеуімен, алаңымен (Плац де л'Индепенданс) және сұлтан сарайымен танымал. Абешеде бірнеше мектеп, аурухана, университет бар және ол Чад Ұлттық Армиясының (Армее Националь дю Чад) ірі гарнизондарының бірі. Кішкентай әуежай бар, әуежай идентификаторы: AE, күн шығысынан күн батуға дейін (SR SS) Нджаменаға рейстерді жүзеге асырады. 2006 жылдың 25 қарашасында президент Идрис Дебиді биліктен құлатуды көздеген бүлікшіл топ – Демократия күштері одағы қаланы басып алды. Түн бойы кең ауқымды тонаулар орын алды. Сол күні жақын орналасқан Бильтине қаласын да Демократиялық күштер жиналысы, тағы бір бүлікшіл топ басып алды. Бір күннен кейін екі қала да Чад әскерімен қайта басып алынды. 2007 жылдың 30 қазанында қала халықаралық назарға ілікті, өйткені «Зоэнің сандығы» атты қайырымдылық ұйымында жұмыс істеген 17 француз еріктісі балаларды ұрлаған күдікпен тұтқындалды. Абеше шамамен 240 000 Дарфур босқынына, қаланың шығысында, Суданмен шекараға жақын орналасқан 12 лагерьде гуманитарлық көмек көрсету орталығы болып табылады. 2003 және 2004 жылдары бірқатар ұйымдар кеңсе ашты, мысалы, БҰҰ-ның Босқынлар Жоғары комиссариаты, Қызыл Крест, Германияның GTZ және ЮНИСЕФ.

Экономика

Ол саваннамен қоршалған және мал шаруашылығының маңызды орталығы болып табылады.

Білім

Лицей Франко-Араб мектебі осы жерде орналасқан. Жылына 336 күн температура 32 °C-тан жоғары болады. Жаңбырлы маусым жылдың ортасында, маусымнан қыркүйекке дейін. Ең ыстық айлар наурыздан маусымға дейін. Көппен-Гейгер климат жіктеу жүйесі оның климатын жоғары булануға бейімді, ыстық құрғақ климат (BWh) деп сипаттайды. Бұл жердегі ең ыстық қалалардың бірі, жылдық орташа күндізгі ең жоғары температура 36 °C (97 °F) шамасында, ал тәуліктік орташа температура шамамен 29 °C (84 °F) құрайды.