Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чадтың біріккен әскери күштері
Combined military forces of Chad
Чадтың Ұлттық армиясы (الجيش الوطني التشادي; , ANT) 2018 жылдың 4 мамырында күшіне енген Чад Конституциясының 185-бабында тізілген бес қорғаныс және қауіпсіздік күшінен тұрады. Оларға Ұлттық армия (оның ішінде құрлық әскері және әуе күштері), Ұлттық жандармерия, Ұлттық полиция, Ұлттық және көшпелі гвардия (GNNT) және сот полициясы жатады. Конституцияның 188-бабында Ұлттық қорғаныс армия, жандармерия және GNNT-нің міндеті деп белгіленген, ал қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікті сақтау полиция, жандармерия және GNNT-нің міндеті болып табылады.
The Chad National Army (الجيش الوطني التشادي; , ANT) consists of the five Defence and Security Forces listed in Article 185 of the Chadian Constitution that came into effect on 4 May 2018. These are the National Army ((including Ground Forces, and Air Force), the National Gendarmerie), the National Police, the National and Nomadic Guard (GNNT) and the Judicial Police. Article 188 of the Constitution specifies that National Defence is the responsibility of the Army, Gendarmerie and GNNT, whilst the maintenance of public order and security is the responsibility of the Police, Gendarmerie and GNNT.
Тарих
Тәуелсіздік алғаннан бастап Феликс Маллум президенттік кезеңіне (1975–79) дейін, ресми ұлттық армия Чад қарулы күштері (Forces Armées Tchadiennes—FAT) деп аталды. Көбінесе Оңтүстік Чадтан келген сарбаздардан құралған FAT-тің тамыры Францияның жалдаған әскеріне және Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі әскери дәстүрлерге дейін жетеді. 2006 жылдың қараша айында Ливия Чадқа төрт Aermacchi SF.260W жеңіл шабуыл ұшағын жеткізді. Олар Чад әуе күштері тарапынан жау позицияларын шабуылдау үшін қолданылды, бірақ біреуі көтерілісшілер тарапынан атып түсірілді. 2008 жылғы Н’Джамена шайқасында, қарулы күштер Президенттік сарайдан қарулы жасақтарды ығыстыру үшін тиімді түрде қолданылды. Бұл шайқас армия жетекшілігінің жоғарғы деңгейіне әсер етті, оның Бас штабының бастығы Дауд Сумайн қаза тапты. 2020 жылдың 23 наурызында Чад армиясының базасына «Боко Харам» жихадшы тобының жауынгерлері шабуыл жасады. Армия бір күнде 92 әскери қызметкерін жоғалтты. Жауап ретінде президент Деби «Боманың ашуы» деп аталған операцияны бастады. Канадалық терроризмге қарсы күрес маманы Сент-Пьердің сөзіне сүйенсек, көптеген сыртқы операциялар және көрші елдердегі нашарлаған қауіпсіздік жағдайлары Чад қарулы күштерінің мүмкіндіктерін шектен шығарды. 2021 жылдың 19 сәуірінде президент Идрис Деби FACT көтерілісшілерімен болған шайқаста қаза тапқаннан кейін, оның ұлы, генерал Махамат Идрис Деби уақытша президент және қарулы күштердің басшысы болып тағайындалды.
From independence through the period of the presidency of Félix Malloum (1975–79), the official national army was known as the Chadian Armed Forces (Forces Armées Tchadiennes—FAT). Composed mainly of soldiers from southern Chad, FAT had its roots in the army recruited by France and had military traditions dating back to World War I. In November 2006 Libya supplied Chad with four Aermacchi SF.260W light attack planes. They were used to strike enemy positions by the Chadian Air Force, but one was shot down by rebels. During the 2008 battle of N'Djamena, gunships and tanks were put to good use, pushing armed militia forces back from the Presidential palace. The battle impacted the highest levels of the army leadership, as Daoud Soumain, its Chief of Staff, was killed. On March 23, 2020 a Chadian army base was ambushed by fighters of the jihadist insurgent group Boko Haram. The army lost 92 servicemen in one day. In response, President Déby launched an operation dubbed "Wrath of Boma". According to Canadian counter terrorism St Pierre, numerous external operations and rising insecurity in the neighboring countries had recently overstretched the capacities of the Chadian armed forces. After the death of President Idriss Déby on 19 April 2021 in fighting with FACT rebels, his son General Mahamat Idriss Déby was named interim president and head of the armed forces.
Бюджет
ЦРУ-ның Дүниежүзілік фактілер кітабы 2006 жылы Чадтың әскери бюджеті ЖІӨ-нің 4,2%-ын құрайды деп есептейді. Елдің сол кездегі ЖІӨ-сі (7,095 млрд. доллар) ескерілгенде, әскери шығындар шамамен 300 миллион долларға бағаланды. Бірақ, Чадтағы азамат соғысы аяқталғаннан кейін (2005–2010 жылдары) Дүниежүзілік банк 2011 жылға жасаған бағалау бойынша бұл көрсеткіш 2,0%-ға төмендеді. Одан кейінгі жаңа бағалаулар қолжетімді емес.
The CIA World Factbook estimates the military budget of Chad to be 4.2% of GDP as of 2006 Given the then GDP ($7.095 bln) of the country, military spending was estimated to be about $300 million. This estimate however dropped after the end of the Civil war in Chad (2005–2010) to 2.0% as estimated by the World Bank for the year 2011. There aren't any more recent estimates available.